Tropami nieśmiertelników

/ 3 zdjęć
Zdjęcia i foto: Tropami nieśmiertelników Historia i tradycja sochaczew

Tropami nieśmiertelników.

Archiwum Pamięci Bitwy nad Bzurą w Sochaczewskim Muzeum.



    Od początku swojej działalności to jest od roku 1973 Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą podjęło się trudnej pracy uporządkowania i uzupełniania list żołnierzy Wojska Polskiego poległych w dniach 09.09 – 22.09.1939 w Bitwie nad Bzurą. Pomimo upływu czasu rodzinny wielu z nich, dotychczas nie wiedzą gdzie znajdują się mogiły ich bliskich. Prowadzone latami indywidualne poszukiwania, często nie dawały żadnych rezultatów. W 1982 roku na łamach „Expressu Wieczornego” pojawił się apel Dyrektora sochaczewskiego Muzeum pana Macieja Wojewody, który zachęcał mieszkańców miasta i okolicznych miejscowości do przekazywania do archiwum sochaczewskiej placówki przedmiotów osobistych po żołnierzach Września znalezionych na pobojowisku Bzury. Do Muzeum zaczęły trafiać żołnierskie „nieśmiertelniki”, fotografie, legitymacje i inne dokumenty  pozwalające ustalić losy poległych żołnierzy. Cennym źródłem informacji stały się również zapisy z ksiąg parafialnych i urzędów okolicznych gmin na terenie, których toczyły się działania bojowe w 1939.
    Pierwszym dokładanie opracowanym spisem poległych nad Bzurą jaki trafił do Muzeum, była lista którą sporządził ówczesny sołtys wsi Janówek pan Lucjan Kasprzak. Ten „Strażnik Pola Bitwy” jak go później nazwano, pochował na swoim polu ponad 1500 polskich żołnierzy. W dalszym okresie Muzeum pozyskało min. bardzo cenne listy poległych sporządzone przez płk. Ludwika Głowackiego, który w 1939 w randze kapitana dowodził 6 baterią 17 Pułku Artylerii Lekkiej.
16.09.1939r jego bateria zniszczyła w miejscowości Ruszki, 22 czołgi i 31 motocykli niemieckich. Muzeum nawiązało również współprace z Bankiem Informacji i Poszukiwań P.C.K w Warszawie oraz z Centralnym Archiwum Wojskowym w Rembertowie. Sukcesy w rozbudowie „ Banku Pamięci” przyniosły również prace poszukiwawczo – terenowe prowadzone przez pracowników Muzeum, a głównie przez Dyrektora Macieja Wojewodę. Do zbiorów trafiły min. znaki tożsamości znalezione w lesie Biała Góra w okolicach Młodzieszyna oraz w zabudowaniach kościoła parafialnego w Trojanowie. W chwili obecnej „ Archiwum Pamięci” w Muzeum dysponuje jedną z najpełniej sporządzonych dokumentacji z danymi żołnierzy  znad Bzury. To wielka satysfakcja dla sochaczewskich muzealników, jeżeli dane zawarte na listach pozwolą na ustalenie miejsca spoczynku ojca, brata lub innego członka rodziny poległego nad Bzurą. Co roku do Muzeum spływają prośby o ustalenie losów poległych, w latach 2010 – 2013 było ich 55.  Na 19 z nich udzielono pozytywnej odpowiedzi. Również zbiory znaków tożsamości powiększały się o nowe eksponaty, ogółem w w/w latach Muzeum pozyskało 11 nieśmiertelników z czego 4 z zachowanymi danymi osobowymi. Zgromadzone przez sochaczewskie Muzeum informacje wykorzystywane są również przez inne placówki muzealne, oświatowe oraz fundacje i stowarzyszenia historyczne z całego kraju. Należy również wspomnieć iż powstały w sieci internetowej portal informacyjny „Bohaterowie 1939” w początkach swojej działalności korzystał w całości z zasobów informacyjnych sochaczewskiego Muzeum. W kolejnych latach „Bank Pamięci” rozrastał się o kolejne źródła informacji, bardzo przydatni w gromadzeniu danych okazali się zbieracze i kolekcjonerzy militariów. Często przekazywali do Muzeum, dane ze znalezionych przez siebie znaków tożsamości lub je same. Przykładem jest min. współpraca nawiązana w roku 2012 przez Muzeum z fundacją „Strażnicy Historii” z Koszalina. Dzięki niej do zbiorów trafiło 10 znaków tożsamości i 2 karty identyfikacyjne w raz z tzw. „kapslami” w których były przechowywane. 4 pozyskane nieśmiertelniki zawierają dane następujących poległych żołnierzy:

- Wolski Leon, KAT, 66 Siedlce. 1914 (połówka)

- Józef Biniak, KAT, PKU Poznań 1905 (połówka)

- Walenty Zygmanowski, KAT, 176 NF Jarocin 1905 (połówka)

- Tadeusz Paluszkiewicz, KAT, 219P, Poznań 1913 (połówka)

  Temat losów blisko 20tyś. żołnierzy poległych nad Bzurą jest wciąż żywy, Muzeum stale poszukuje nowych źródeł informacji, relacji świadków i wspomnień uczestników walk. Uaktualnia listy i spisy poległych, utrzymuje stały kontakt z innymi instytucjami zajmującymi się badaniami nad historią tragicznego Września 1939. Pozyskuje nowe dokumenty, fotografie i listy. Przykładem jest np. otrzymany w 2012 roku od pani Katarzyny Kowalczyk, obejmujących 45 pozycji zbiór dokumentów dotyczących losów jej ojca kpr. Franciszka Kowalczyka, żołnierza Bydgoskiego Batalionu Obrony Narodowej, który w raz z 50 innymi żołnierzami został rozstrzelany przez Niemców 22 września 1939r na terenie cegielni w Boryszewie. Uzupełnieniem zbiorów archiwalnych są pozyskane od uczestników walk, relacje, wspomnienia, zapisane w rękopisach, pamiętnikach oraz nagrane przez pracowników Muzeum wywiady historyczne. Informacje o zasobach zbiorów archiwalnych sochaczewskiej placówki trafiły również za ocean i odległe antypody. Polacy mieszkający za granicą wielokrotnie zwracali się do Muzeum, z prośbą o ustalenie losów swoich bliskich walczących nad Bzurą, otrzymują dostępne informacje a w przypadku odpowiedzi negatywnej adresy innych instytucji w zbiorach, których mogliby natrafić na ślad poszukiwanych osób. Również wiele osób prywatnych po obejrzeniu sochaczewskiej wystawy stałej „Pole Bitwy 1939 – 1945” przypomniało sobie o posiadanych w zbiorach rodzinnych, pamiątkach września 1939. Archiwum Sochaczewskiego „Muzeum Pomnika” stale się rozrasta i wzbogaca.
    Korzystając z okazji, na łamach prasy lokalnej dyrekcja Muzeum zwraca się z apelem do mieszkańców naszego miasta i ziemi sochaczewskiej o przekazywanie do naszych zbiorów posiadanych przez siebie materiałów historycznych dotyczących żołnierzy walczących nad Bzurą. Przyczynią się one do stworzenia pełniejszej dokumentacji bitwy i losów jej uczestników.




mgr Andrzej Janiszewski
Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i
Pola Bitwy nad Bzurą

 



0
Oceń
(0 głosów)

 

Opinie i komentarze użytkowników (0)

skomentuj ten artykuł

e-Sochaczew.pl poleca filmy