Zaloguj się do konta

Dwór w Czerwonce

Dwór w Czerwonce, znany też jako dwór Garbolewskich, to jeden z najpiękniejszych i najlepiej utrzymanych zabytków Sochaczewa. Czerwonka to wieś leżąca przez długie wieki tuż obok miasta Sochaczewa, a ostatecznie, już po drugiej wojnie światowej, w 1946 roku, włączona jako dzielnica w granice Sochaczewa. Około 1800 roku wzniesiono tu dwór dla rodziny Błeszczyńskich. Od 1817 roku należał on do Jana Nepomucena Toczyskiego, marszałka powiatu błońskiego, od 1823 roku do Augustyna Radwana, dowódcy pułku piechoty liniowej W. Ks. Michała, od 1843 roku do Stanisława Rychłowskiego, majora Wojsk Polskich. W 1855 roku dwór przejęła rodzina Garbolewskich, która pozostała w jego posiadaniu do czasów II wojny światowej, kiedy to stał się siedzibą Kreishauptmanna Sochaczewskiego Hansa Scheu’a. W latach 1945-73 użytkownikiem dworu i parku była Dyrekcja Technikum Ogrodniczego w Sochaczewie. W 1973 roku Urząd Miasta Sochaczewa przeznaczył dwór na siedzibę Państwowej Szkoły Muzycznej, która mieści się tu do dzisiaj. W czasie swego trwania dwór w Czerwonce prawie nie ucierpiał i tylko nieznacznie zmienił swój zewnętrzny wygląd w porównaniu ze stanem z 1800 roku. Wiadomo, że około 1870 roku wzniesiono od strony południowej niewielką dobudówkę dla zwiększenia powierzchni mieszkalnej, co wydłużyło elewację frontową o dwa dodatkowe okna. W 1943 roku, za niemieckiej okupacji, dokonano przekształceń wnętrz, które pozbawiły dwór wyposażenia i rozkładu pomieszczeń z czasów Garbolewskich. W 1972 roku dokonano zmiany pokrycia dachowego z dachówki na blachę cynkowaną (niedawno gustownie pokryto dach miedzią). W latach 80., dla potrzeb szkoły muzycznej, od strony południowej i wschodniej dobudowano wydłużony w planie, parterowy łącznik, zakończony obszerną, dwukondygnacyjną salą koncertową, przy czym ujednolicono stylowo tę część z całym dworem. Elewacja zewnętrzna dworu i zasadnicza jego bryła zachowały więc niemalże pierwotny charakter. Jest to piękna klasycystyczna budowla, projektowana prawdopodobnie przez Hilarego Szpilowskiego. Dwór, murowany z cegły, tynkowany, boniowany, posiada wysokie piwnice sklepione kolebkowo. Wzniesiony na planie wydłużonego prostokąta, zwrócony frontem na zachód, jest parterowy, z piętrową częścią środkową. Elewacja frontowa jest jedenastoosiowa. Jej środkowy ryzalit, trójosiowy, dwukondygnacyjny, poprzedza czterokolumnowy portyk toskański, dźwigający belkowanie z fryzem tryglifowym oraz trójkątny fronton. Elewacja tylna, dziewięcioosiowa, posiada taras, obecnie przekształcony. Siedziba nakryta jest pięknym w kształcie, wysokim, czterospadowym dachem, urozmaiconym lukarnami. Zwracają uwagę znakomite proporcje dworu oraz wielka powściągliwość architektury świadczące o talencie i doświadczeniu architekta. Układ pomieszczeń we właściwym dworze był dwutraktowy z korytarzem pośrodku i sienią na osi. Obecnie pierwotne wnętrza są prawie nieczytelne. Wyjątkową pozostałością po czasach Garbolewskich jest kominek klasycystyczny z pierwszej połowy XIX wieku, wykonany z piaskowca, ujęty parami jońskich kolumienek, którego fragmenty możemy oglądać w pomieszczeniu na prawo od sieni. Wspomnieniem po XIX-wiecznych wnętrzach jest też kaflowy piec i fragmenty profilowanego gzymsu, okalającego części niektórych ścian. Urok dworu byłby dziś o wiele mniejszy, gdyby nie pozostałości parku krajobrazowego, założonego na początku ubiegłego stulecia, obecnie noszącego imię Ignacego Włodzimierza Garbolewskiego. Do dziś możemy też oglądać wręcz pomnikowe okazy drzew oraz staw, po którym niegdyś pływały łodzie odpoczywających członków rodziny. Po założeniu dworskim pozostał też budynek gospodarczy i spichlerz, wyglądem odpowiadające tego rodzaju budowlom z przełomu XVIII i XIX wieku, usytuowane po stronie północnej dworu, oddzielone od parku uliczką B. Głowackiego. Stosunkowo jeszcze niedawno istniała po stronie południowej, wysunięta na zachód kuchnia dworska, jednak jako bardzo zrujnowana uległa rozebraniu. Choć brak jednoznacznego udokumentowania, zaprojektowanie dworu należy przypisać Hilaremu Szpilowskiemu. Należał on do aktywnie działających projektodawców na przełomie XVIII i XIX wieku. W 1807 roku mianowany został budowniczym departamentu warszawskiego przez ks. Fryderyka Augusta i po 1815 roku kontynuował swą pracę jako budowniczy województwa mazowieckiego. Architekt ten przyczyni się do rozpowszechnienia w Polsce zjawiska masowego wznoszenia pewnego typu siedzib wiejskich. Jeszcze w 1783 roku zostały wzniesione projektowane przez niego pałace: Walewskich w Walewicach i Walickich w Małej Wsi. We wszystkich wznoszonych przez siebie budowlach Szpilowski posługiwał się oszczędnym, zrównoważonym językiem klasycyzmu. W przypadku jego dworów wiejskich nieodłącznym elementem jest np. czterokolumnowy portyk z tympanonem czy plan wydłużonego prostokąta dla budowli. O autorstwie tego architekta w przypadku Czerwonki świadczy zarówno repertuar form, jakimi zwykł był posługiwać się Szpilowski, styl i specyficzna atmosfera równowagi i harmonii, jaką posiadają jego budowle, a także podobieństwo – niezwykłe wręcz – tego dworu do dworu wzniesionego w tym samym czasie w niedalekich Tułowicach, który profesor Tadeusz Jaroszewski przypisał właśnie Hilaremu Szpilowskiemu. Wiemy ponadto, że architekt związany był z Sochaczewem jeszcze w inny sposób. Około 1820 roku wykonał on mianowicie, na zlecenie Komisji Województwa Mazowieckiego, projekt przebudowy na ratusz znajdującego się w naszym mieście klasztoru, ale planu tego nie zrealizowano. Dwór w Czerwonce jest zupełnie nieznany i niemalże niezbadany, a powinien być, zarówno dlatego, że powstał według projektu wybitnego architekta, jak i z tego powodu, że należąc do wielkiej tradycji siedzib wiejskich z przełomu XVIII i XIX wieku, nie może być pominięty przez historię sztuki. Istotne jest też, iż wpisuje się on w charakterystyczne i ciekawe zjawisko wznoszenia na Mazowszu dworów parterowych z dwukondygnacyjną częścią środkową. Mniej więcej w tym samym czasie powstały siedziby w: Błędowie, Dębnikach, Dylewie, Falęcinach, Izdebnie Kościelnym, Kamionnej, Łęgonicach, Paskach, Prażmowie, Rochalach Wielkich czy Śleszynie; a przykłady można by mnożyć zwłaszcza, że dwory o wspomnianych cechach wznoszono jeszcze w XX wieku.

Dwór w Czerwonce - kontant/telefon

Gmina gmina Sochaczew
Miasto: Sochaczew
Ulica: Głowackiego 2
Kod pocztowy: 96-500
Telefon:

Godziny otwarcia:

Poniedziałek - Piątek: 0 - 0
Sobota: 0 - 0

Lokalizacja

Pozostałe zdjęcia