Co mi powiesz, metaforo?

Z DZIENNIKA PODRÓŻY

Pod jednym dachem z metaforą

 W związku z tym, że dzisiaj walentynki, zacznę walentynkowo. Ostatnio urzekła mnie metafora z piosenki  zespołu Strachy na Lachy ,,Dzień dobry, kocham Cię, już posmarowałem tobą chleb”. Dedykuję ten utwór wszystkim, którzy kochają innych. I pamiętajcie, żeby nie upaść od siebie za daleko :)

Jeszcze nie tak dawno metafora kojarzyła mi się zazwyczaj z lekcjami języka polskiego, kiedy w jednym ręku trzymałam kredę, a  w drugim gąbkę. Moja najprostsza definicja na potrzeby zajęć brzmiała wtedy tak:  metafora, czyli przenośnia, to takie połączenie słów, które nadaje im nowe znaczenie. 

A teraz bardziej naukowo, niech będzie encyklopedycznie (Encyklopedia PWN): metafora (z greckiego), inaczej przenośnia, to wyrażenie, w którym słowa obce sobie znaczeniowo, pozostając w związkach składniowej zależności, uzyskują nowe znaczenie, zwane metaforycznym, w mowie potocznej występuje w postaci utartych zwrotów (np. bieg zdarzeń, wstęga rzeki, głucha cisza), w języku poetyckim charakteryzuje się wyrazistą antykonwencjonalnością.

 Bogatym  środowiskiem przenośni jest  poezja, choć spotykamy je również w piosenkach, filmach, w reklamie, na obrazach i w grafice. Ale nie tylko. Tak naprawdę każdy z nas posługuje się metaforami podczas rozmowy czy wypowiedzi. Metafory  mieszkają z nami pod jednym dachem, są z nami w pracy, podczas różnego rodzaju spotkań i w codziennych sytuacjach.

Pamiętacie piosenkę Edyty Górniak cały ,,Jestem kobietą” , której tekst  Jacek Cygan napisał tekst specjalnie dla niej?

,,Słodkie żywioły we mnie śpią
Mogę lawiną runąć złą
Żarem pustyni spalam cię
Fatamorganą staję się” i tak dalej…

 Także  wyłonione podczas konkursu plastycznego logo Powiatowego Ośrodka Interwencji Kryzysowej powstało przy użyciu metafory. Rozłożony parasol nad symbolicznymi czterema postaciami oznacza ochronę, pomoc i wsparcie dla rodzin w sytuacjach kryzysowych.

 Przypomina mi się również pewna anegdota, przytoczona podczas uroczystej mszy świętej odprawionej w intencji jubilatów w Kościele Parafialnym p.w. Świętego Bartłomieja w Rybnie, która inaugurowała zainicjowany przez POIK powiatowy festyn ,,Urodziny u Rodziny” (2009 r.). Ksiądz wspominał inną uroczystość z okazji wieloletniego pożycia małżeńskiego, podczas której zwrócił się do jubilatów tymi oto słowami: ,,I tak wiele lat temu weszliście na pokład tego statku, którym razem płyniecie do dziś.” Wówczas  odezwał się jeden z jubilatów: ,,Ja  nie wiedziałem wtedy, że wsiadłem na okręt wojenny…” W zupełnie spontaniczny sposób użyto tu metafor statku i okrętu wojennego, dla wszystkich kontekst ten był zrozumiany, a nawet zabawny. I w życiu codziennym większość z nas także używa przenośni, często   spontanicznie, nieświadomie. Mówimy o kimś np., że ma klapki na oczach, że ktoś ma złote serce lub jest typem spod ciemnej gwiazdy, że trzeba wziąć się w garść lub kontrolować swoje emocje. Nie zastanawiamy  się, czy inni zrozumieją intencję naszej wypowiedzi, a jednak rozmówca zazwyczaj wie, o co nam chodzi. 

 Z dziennika podróży

Znamy się godzinę, może dwie, jeszcze nie było okazji poznać się podczas indywidualnych rozmów. Znamy tylko swoje twarze i imiona. Nieważne, kto gdzie mieszka, czym się zajmuje i jakie piastuje stanowiska. Tu jesteśmy dla siebie Emilką, Renią, Ewą, Wiolettą, Jolą, Kamilą, Tomkiem, Danusią, Piotrkiem, Jankiem, Elą, Moniką i dwiema Marzenkami . Dobrze, że mamy identyfikatory, bo jeszcze nie pamiętamy się dobrze.

Czas na eksperyment i zabawę z metaforą. Mamy kolejno wchodzić  i usiąść na krzesełku na środku sali. Zadaniem pozostałych jest powiedzieć jak najwięcej o danej osobie – z czym przyszła, a później zrobić to za pomocą metafory. Zostaję sekretarzem i na osobnych kartkach spisuję każdemu  to co o nim. Ile możemy powiedzieć sobie o sobie nawzajem po tak krótkim czasie?  Okazuje się, że wcale nie tak mało… Przez chwilę mam wątpliwości. Ostatnio idę pod rękę z moim pierworodnym w glanach i w czerni, to taki nasz symboliczny żółwik :) Nie wiem, czy złamany dress code teraz się na mnie nie zemści…. Czy przez  czerń i glany nie zostanę odebrana jako ktoś wyalienowany,  chłodny, zdystansowany, zamknięty w sobie? Wręcz jak  outsiderka. Przecież nikt mnie tu nie zna, a opinia powstanie na podstawie pierwszego wrażenia… Jak cię widzą, tak cię piszą. 

Moja kolej. Siadam i okazuje się, że przyszłam z… radością :), skupieniem, skromnością, gracją, dziewczęcością, subtelnością, fantazją, spostrzegawczością, tajemniczością, pozytywnością, przyjaźnią, oczekiwaniem, pogodą, ciepłem, uśmiechem, zaangażowaniem, stylem (wow!), uważnością, dobrocią, finezją i przekorą… A teraz metafory próbujące określić, jaka jestem… Co słyszę? Wata Cukrowa, Czerwone Wino, Fantazyjna Poduszeczka do wypłakiwania się, Pralinka, Kawa Mocca, Kot, Bukiet Leśnych Kwiatów, a nawet Gorąca Hiszpania. Okazuje się, że jednak nie szata zdobi człowieka…

 Podczas trzydniowego treningu interpersonalnego uczestniczymy w wielu ćwiczeniach, dzięki którym pogłębiamy samoświadomość oraz lepiej się poznajemy. Już trzeciego dnia czujemy się jak w jednej wielkiej rodzinie. Trochę już o sobie wiemy. I  znowu ćwiczenie z metaforami.  Tym razem o tym, z czym wychodzimy. A niewątpliwie wychodzimy trochę inni, niż przyszliśmy. Z czym ja wychodzę? Z zaciekawieniem słucham, że wychodzę z …. wrażliwością, siłą, odwagą, śmiałością, szumem, wiatrem, świeżością, zastanowieniem, łagodnością i aureolą. Szczególnie ostatnie określenie baaaaardzo mnie zobowiązuje. A co o mnie mówią metafory: Ciekawa Książka, Inspiracja, Ewa Demarczyk, Zadanie, Kotwica, Kwiat Paproci, Najpiękniejszy Obraz w Luwrze, Światło w Ciemności, Latarnia Morska, Brzask Poranka, Szum Wodospadu.

 Metafory są wykorzystywane również w coachingu, ponieważ pomagają poszukiwać nowych rozwiązań. Ale to już temat na kiedy indziej. Tymczasem zachęcam do eksperymentowania i kreatywnej zabawy metaforami, np. w gronie rodzinnym, wśród znajomych. Jest tylko jeden warunek – ma być pozytywnie.  A że dzisiaj walentynki, możecie sprawić bliskim miłą niespodziankę  i używając metafory powiedzieć im, jak są dla Was ważni. Wystarczy dokończyć zdanie: Jesteś dla mnie……

Miłej zabawy :)