Na Mazowszu można palić w kominkach - przełomowy wyrok NSA

Naczelny Sąd Administracyjny wydał ważne rozstrzygnięcie dotyczące zasad korzystania z kominków na Mazowszu. Prawomocny wyrok uchylił zapis programu ochrony powietrza, który zakazywał używania kominków, piecyków oraz innych urządzeń opalanych drewnem w dniach, gdy występuje ryzyko przekroczenia dopuszczalnych norm zanieczyszczenia powietrza.

Sprawa dotyczyła programu ochrony powietrza przyjętego w 2020 roku przez Sejmik Województwa Mazowieckiego. Radni w przyjętej uchwale zabronili używania kominków, piecyków kominkowych i innych instalacji spalających drewno w okresach tak zwanych dni smogowych, kiedy istnieje ryzyko przekroczenia norm jakości powietrza. 

Nierówne traktowanie

Spór rozpoczął się po zaskarżeniu uchwały przez właściciela domu jednorodzinnego, który korzystał z ogrzewania gazowego oraz kominka. W jego ocenie wprowadzone ograniczenia były nieproporcjonalne i prowadziły do nierównego traktowania użytkowników różnych źródeł ciepła. Podnosił również, że zakaz ingerował w prawo do swobodnego korzystania z własnej nieruchomości, mimo że jego urządzenie spełniało nowoczesne normy emisyjne.

Zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że samorząd nie przedstawił wystarczającego uzasadnienia dla wprowadzenia takiego rozwiązania. W ocenie sądów zabrakło rzetelnych analiz potwierdzających, że kominki spełniające wymagania ekoprojektu emitują więcej zanieczyszczeń niż inne instalacje wykorzystujące paliwa stałe, które nie zostały objęte analogicznymi ograniczeniami. Taka różnica w traktowaniu poszczególnych źródeł ogrzewania nie została odpowiednio wyjaśniona.

Tylko wiarygodne dane 

NSA podkreślił jednocześnie, że samorządy mają prawo wprowadzać działania służące poprawie jakości powietrza i ograniczaniu smogu. Każde takie rozwiązanie musi jednak opierać się na wiarygodnych danych, analizach oraz zasadzie równego traktowania obywateli. Ograniczenia nie mogą być wprowadzane w sposób arbitralny ani pozbawiony merytorycznego uzasadnienia.

Prawomocny wyrok oznacza, że zakwestionowany zapis programu ochrony powietrza przestał obowiązywać wobec wszystkich adresatów uchwały, a nie wyłącznie wobec osoby, która skierowała sprawę do sądu. Rozstrzygnięcie może mieć znaczenie także dla innych samorządów przygotowujących przepisy antysmogowe.