Sochaczew jedną gminą miejsko-wiejską?

Sochaczew jedną gminą miejsko-wiejską? Czy Wójt Gminy Sochaczew nie może być Burmistrzem Sochaczewa?

Kiedyś kilkakrotnie żartobliwie sugerowałem wójtowi, aby połączył się z miastem i został burmistrzem. Czy w świetle zamierzeń rządowych, dotyczących racjonalizacji funkcjonowania samorządów, pytanie czy wójt nie może być burmistrzem naszego miasta nie nabiera powagi?   

Wśród tzw. gmin obwarzankowych jest Gmina Sochaczew (wiejska), która otacza gminę miejską. Układ taki powstał podczas reformy gminnej w 1990 roku. Utworzono wówczas gminy miejskie, wiejskie i miejsko-wiejskie. Jaki jest potencjał takich gmin obrazuje poniższy przykład:

Gmina wiejska Sochaczew

pow. ok. 91,4 km2, 

ok. 9,5 tys. mieszkańców,

budżet ok. 29 mln zł,

wydatki na administrację ok. 4 mln zł - 13,8%.

Gmina miejska Sochaczew

pow. ok. 26,2 km2,

ok. 37,3 tys. mieszkańców,

budżet ok. 105 mln zł,

wydatki na administrację ok. 11,7 mln zł - 11,2%.

Gmina miejsko-wiejska Grodzisk Mazowiecki 

pow. ok.107 km2,

ok. 40 tys. mieszkańców, miasto ok. 28,2 tys. mieszkańców,

budżet ok. 154 mln zł,

wydatki na administrację ok. 13,1 mln zł - 8,5%.

Gmina miejsko-wiejska Błonie

pow. ok. 86 km2,

ok. 20 tys. mieszkańców, miasto ok. 12,1 tys. mieszkańców,

budżet ok. 80 mln zł,

wydatki na administrację ok. 8,7 mln zł - 10,8%.

W dniu 9 stycznia 2013 r. na konferencji prasowej w Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji został przedstawiony projekt założeń do poprawy funkcjonowania samorządów, Sprawne Państwo - Sprawny Samorząd. 

(http://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2013/01/prezentacja-konferencja-o-samorz%C4%85dach-9-01-13.pdf).

Co na ten temat napisał Serwis Samorządowy PAP:

"......Wiceminister resortu cyfryzacji, Magdalena Młochowska zapowiedziała, że resort cyfryzacji chce, aby możliwość łączenia samorządów w większe jednostki połączyć z kolejnymi wyborami samorządowymi. Tak, aby wybory, które odbędą się w 2014 r. mogły być wyborami do nowych jednostek samorządu terytorialnego. 

– Rozważamy wprowadzenie takich zapisów, aby w nowej jednostce było trochę więcej radnych, niż by to wynikało z liczby mieszkańców danej jednostki w jednej kadencji – podkreśliła Młochowska.

Zwróciła uwagę, że obecnie niektóre przepisy są nieprecyzyjne w kwestii prawa obowiązującego po połączeniu się jednostek samorządu terytorialnego. Np. w przypadku planów zagospodarowania przestrzennego, czy podatków lokalnych. – To trzeba by doprecyzować – zastrzegła.

Wiceminister wyliczyła, że gmin poniżej 5 tys. mieszkańców jest w Polsce ok. 600. Powiatów, które nie spełniają pierwotnych założeń reformy jest ponad 70, a gmin obwarzankowych – nie licząc tych, które są z miastami na prawach powiatu – 144.

Podkreśliła, że w przypadku łączenia się samorządów zawsze trzeba brać pod uwagę konkretne uwarunkowania.

Młochowska zwróciła uwagę na problem tzw. gmin obwarzankowych, czyli gmin wiejskich otaczających miejskie, z siedzibą na terenie gminy miejskiej. 

– Mamy różnego rodzaju nieprawidłowości. Mieszkańcy gmin podmiejskich bardzo często korzystają z usług gmin miejskich, płacąc podatki gdzie indziej. Tu jest pewnego rodzaju bałagan koncepcyjny – zauważyła.

Resort cyfryzacji chce na terenach obszarów metropolitarnych wprowadzać ułatwienia, takie jak umożliwienie tworzenia związków powiatowo-gminnych.

– Będziemy tak zmieniać przepisy, aby podejmowanie decyzji w ramach związków było prostsze, przede wszystkim mniej czasochłonne – powiedziała wiceminister. Dodała, że zapisy ustawy mają ułatwić współpracę i wspólne wykonywanie zadań.

Jak poinformowała, resort cyfryzacji i ministerstwo finansów uzgodniły duży pakiet zmian w obrębie opłat i podatków lokalnych.

– Jeśli chodzi o ustawę o podatkach i opłatach lokalnych, ustawę o ustawie o czynnościach cywilno-prawnych, ustawę o podatku leśnym, podatku rolnym, tam jest szereg zmian teoretycznie błahych, które w sumie powinny też przynieść znaczące oszczędności finansowe – zaznaczyła.

Wiceminister wyjaśniła, że chodzi np. o rezygnację z dostarczania decyzji podatkowych, gdy wysokość należności jest mniejsza od kosztu dostarczenia decyzji, czy możliwość dostarczenia jednej wspólnej decyzji dla kilku różnych podatków: leśnego, rolnego, od nieruchomości wspólną decyzją.

Zdaniem podsekretarz stanu, ogólny projekt założeń pozwoli na wyjście z założeniami do ustawy pod koniec stycznia".

/kic/ Serwis Samorządowy PAP

Wśród gmin obwarzankowych jest 144 par bez miasta na prawach powiatu (np. Sochaczew, Płońsk, Ciechanów, Gostynin, Łowicz) i 14 par z miastami na prawach powiatu (np. Skierniewice, Siedlce), czyli tzw. powiatami grodzkimi. Funkcjonuje tam wójt i burmistrz oraz wójt i prezydent.

Jakie negatywy widzi MAC:

W jednej miejscowości znajdują się zatem władze dwóch różnych JST, co pociąga za sobą wiele negatywnych konsekwencji: 

(1)  zwiększenie kosztów administracyjnych związanych z funkcjonowaniem urzędów gmin; 

(2) występowanie dwóch organów uchwałodawczych i wykonawczych; 

(3) nasilenie efektu pasażera na gapę, czyli korzystanie z usług przez mieszkańców, których  podatki odprowadzane są do innej  gminy; 

(4) brak koordynacji wykonywania usług.

Jakie korzyści widzi MAC:

Korzystnym rozwiązaniem w tym przypadku byłoby połączenie obu JST, najlepiej dobrowolne. Obecnie podjęcie takiego działania związane jest z dodatkową zachętą finansową określoną w ustawie o dochodach  jednostek samorządu terytorialnego  - zwiększeniem o 5 punktów procentowych dochodów z PIT przez pięć kolejnych lat. Gdyby poczynając od 2011 r. nastąpiło połączenie w ramach 144 par gmin obwarzankowych, to w oparciu o istniejącą zachętę średnia roczna korzyść na jedną nowopowstałą gminę wyniosłaby na przestrzeni lat 2011-2015 około 2,5 mln zł. W przeliczeniu na jednego mieszkańca daje to średnią roczną korzyść na poziomie 66,4 zł. Dzięki takiemu wsparciu wiele JST zapewniłoby sobie finansowanie ważnych z punktu widzenia mieszkańców inwestycji. Połączenie zwiększyłoby przejrzystość podejmowanych decyzji i jednocześnie dałoby możliwość zmniejszenia kosztów administracyjnych władz lokalnych. Należy równocześnie zastrzec, że opisywana zachęta finansowa może nie być atrakcyjna dla pewnej grupy jednostek. Chodzi o gminy, w których rola wpływów z PIT w dochodach budżetowych jest niewielka (np. gminy typowo rolnicze).

Zapewne projekt ten wywoła żywą dyskusję w wielu samorządach, która nie ominie też Sochaczewa. Czy wyzwoli ona racjonalne myślenie i ważenie argumentów "za" i "przeciw", czy też ograniczy się do partykularnego postrzegania interesów własnych?

Z szacunkiem, Jerzy Żelichowski