Alergia: rodzaje, objawy, leczenie

Kiedy myślisz o alergii, widzisz znajomego z wiecznym katarem w kwietniu. Pora na aktualizację tego obrazu. Alergia to znacznie więcej niż sezonowe łzawienie oczu i zatkany nos. To podstępna dolegliwość, która może manifestować się na dziesiątki zaskakujących sposobów, przez cały rok. Mgła mózgowa? Nagła wysypka? Przewlekłe zmęczenie? Zanim zrzucisz winę na cokolwiek innego, poznaj mniej znane objawy alergii.

Alergia, nazywana również uczuleniem, to nadmierna i nieadekwatna odpowiedź układu immunologicznego na kontakt z określonymi czynnikami zewnętrznymi, zwanymi alergenami. U osoby zdrowej układ odpornościowy prawidłowo ignoruje te substancje. U alergika natomiast traktuje je jako zagrożenie, uruchamiając reakcje obronne. Znaczącą rolę w tym procesie odgrywają przeciwciała klasy IgE. Po pierwszym kontakcie z alergenem organizm „uczy się” go i zaczyna produkować swoiste przeciwciała IgE, które przyczepiają się do powierzchni komórek tucznych. Przy kolejnym spotkaniu z tym samym alergenem, łączy się on z przeciwciałami IgE, co prowadzi do gwałtownego uwolnienia z komórek tucznych mediatorów zapalnych, przede wszystkim histaminy. To właśnie histamina odpowiada za większość typowych objawów alergii, takich jak katar, świąd, pokrzywka czy skurcz oskrzeli.

Alergie można podzielić ze względu na drogę, jaką alergen dostaje się do organizmu oraz rodzaj wywoływanych objawów. Taki podział pomaga zrozumieć naturę problemu i dobrać odpowiednie metody diagnostyczne oraz leczenie.

Alergie wziewne

Są najczęstszą formą uczulenia. Alergeny dostają się do organizmu wraz z wdychanym powietrzem, powodując objawy głównie ze strony układu oddechowego i oczu. Do najczęstszych alergenów wziewnych należą:

• pyłki roślin (drzew, traw, chwastów) – odpowiedzialne za sezonowy katar sienny,

• roztocza kurzu domowego,

• sierść i naskórek zwierząt (kotów, psów, gryzoni),

• zarodniki grzybów pleśniowych (wewnątrz- i zewnątrzdomowych).

Alergie pokarmowe

Wynikają ze spożycia pokarmu zawierającego alergen. Objawy mogą dotyczyć układu pokarmowego (bóle brzucha, biegunka), skóry (pokrzywka), a także układu oddechowego. Najczęściej uczulają:

• mleko krowie,

• jaja kurze,

• orzechy (zwłaszcza ziemne i laskowe),

• soja,

• pszenica,

• ryby i owoce morza.

Alergia kontaktowa (skórna)

Reakcja alergiczna pojawia się w miejscu bezpośredniego kontaktu skóry z alergenem. Alergia skórna najczęściej objawia się w postaci wyprysku kontaktowego. Typowe alergeny to:

• metale (nikiel, chrom, kobalt),

• składniki kosmetyków i perfum,

• lateks,

• barwniki.

Alergie na jady owadów i leki

Uczulenie na jad owadów (np. pszczoły, osy, szerszenia) może prowadzić do silnych reakcji miejscowych lub gwałtownej, zagrażającej życiu reakcji ogólnoustrojowej. Podobnie, alergia na leki (np. niektóre antybiotyki czy niesteroidowe leki przeciwzapalne) może mieć różny przebieg, od łagodnej wysypki po wstrząs anafilaktyczny.

Więcej o rodzajach alergii dowiesz się tu: https://www.medme.pl/kategoria/alergia-7385.

Objawy alergii są bardzo zróżnicowane i zależą od rodzaju alergenu oraz indywidualnej reakcji organizmu. Mogą występować pojedynczo lub w różnych kombinacjach:

• układ oddechowy: wodnisty katar, napady kichania, zatkany nos, swędzenie nosa i gardła, suchy, napadowy kaszel, duszność i świszczący oddech (charakterystyczne dla astmy alergicznej),

• oczy: zaczerwienienie spojówek, intensywne swędzenie, łzawienie, obrzęk powiek. W łagodzeniu tych dolegliwości mogą pomóc specjalne krople do oczu: https://www.medme.pl/kategoria/krople-do-oczu-na-alergie-7390.

  Reklama

• skóra: pokrzywka (swędzące bąble), wyprysk kontaktowy (zaczerwienienie, grudki, pęcherzyki), suchość i swędzenie skóry (typowe dla atopowego zapalenia skóry), obrzęk naczynioruchowy (nagły obrzęk warg, języka, twarzy),

• układ pokarmowy: bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka.

Najgroźniejszą postacią reakcji alergicznej jest wstrząs anafilaktyczny. To stan bezpośredniego zagrożenia życia, który objawia się gwałtownym spadkiem ciśnienia tętniczego, dusznością, pokrzywką i utratą przytomności. Wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.

Pojawienie się wymienionych objawów powinno skłonić do wizyty u lekarza. Pamiętaj, że samodzielna diagnoza może być myląca. Niezbędna jest konsultacja ze specjalistą (lekarzem rodzinnym lub alergologiem), który zleci odpowiednie badania. Jakie?

Testy skórne to podstawowa i najczęściej stosowana metoda. Polegają na nałożeniu na skórę (zazwyczaj przedramienia) kropli zawiesiny z alergenem i delikatnym nakłuciu naskórka. Pojawienie się w tym miejscu bąbla i zaczerwienienia po ok. 15-20 minutach świadczy o uczuleniu.

Aby zdiagnozować alergię, wykonuje się również badania krwi. Polegają na oznaczeniu w surowicy krwi poziomu swoistych przeciwciał IgE skierowanych przeciwko konkretnym alergenom. Są szczególnie przydatne, gdy nie można wykonać testów skórnych (np. u małych dzieci lub osób z nasilonymi zmianami skórnymi).

Testy prowokacyjne to mniej znana opcja w diagnostyce. Stosuje się ją zwłaszcza w przypadku alergii pokarmowych i lekowych. Polegają na podaniu pacjentowi niewielkiej, stopniowo zwiększanej dawki podejrzanego alergenu w warunkach szpitalnych, pod ścisłym nadzorem lekarza.

Nie ma jednego leku na każdą alergię. Sposób leczenia zależy od tego, co Cię uczula i jak silne masz objawy. Terapia jest często kompleksowa – to znacznie więcej niż tylko tabletki. Może łączyć unikanie alergenu z odpowiednimi lekami i innymi metodami. Niezależnie od wybranej ścieżki, leczenie alergii zawsze musi być prowadzone pod kontrolą lekarza.

Unikanie kontaktu z alergenem

To podstawowa i najskuteczniejsza metoda. W przypadku alergii pokarmowej oznacza to stosowanie diety eliminacyjnej, a przy alergii wziewnej – minimalizowanie ekspozycji na pyłki czy roztocza (np. poprzez stosowanie oczyszczaczy powietrza, częste sprzątanie).

Leczenie farmakologiczne

Celem farmakoterapii jest łagodzenie i kontrolowanie objawów. Stosuje się różne grupy leków:

• leki przeciwhistaminowe: blokują działanie histaminy, redukując katar, kichanie i świąd. Dostępne są w formie tabletek, syropów i kropli,

• glikokortykosteroidy: mają silne działanie przeciwzapalne. Stosowane miejscowo (donosowo lub wziewnie) są skuteczne i bezpieczne w leczeniu kataru siennego i astmy,

• preparaty miejscowe: w łagodzeniu objawów ze strony nosa pomocne bywają dostępne bez recepty krople i spraye do nosa o działaniu przeciwalergicznym lub obkurczającym naczynia krwionośne: https://www.medme.pl/kategoria/krople-i-spraye-na-alergie-7389. Pamiętaj jednak, aby przed ich zastosowaniem skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

  Reklama

W cięższych przypadkach lekarz może zalecić silniejsze leki na receptę, które pozwalają na lepszą kontrolę choroby: https://www.medme.pl/kategoria/leki-na-recepte-7288.

Immunoterapia swoista (odczulanie)

To jedyna metoda leczenia przyczynowego alergii IgE-zależnej. Polega na regularnym podawaniu pacjentowi stopniowo zwiększanych dawek alergenu, na który jest uczulony. Celem odczulania jest "przestrojenie" układu odpornościowego i wywołanie tolerancji na dany alergen. Terapia jest długotrwała (3-5 lat), ale może przynieść trwałą poprawę i znacząco zmniejszyć potrzebę stosowania leków objawowych. Decyzję o kwalifikacji do immunoterapii zawsze podejmuje lekarz alergolog.

Wiedza o zdrowiu daje spokój i pewność działania. Pozwala odróżnić błahe dolegliwości od sygnałów alarmowych. Zgłębiaj tematy, które Cię dotyczą. Wybieraj źródła rzetelne i wiarygodne, jak np. medme.pl: https://www.medme.pl/. Warto wiedzieć więcej.