Być czy nie być?

280 samobójstw rocznie w grupie wiekowej 15-19 lat, 50 podobnie spowodowanych śmierci wśród młodzieży w wieku 10-14 lat (GUS). Główną przyczyną śmierci wśród młodzieży w Polsce są choroby. Zaraz po nich samobójstwa. Według GUS-u jest ich o kilkadziesiąt więcej niż przed siedmioma laty.

Rocznie odnotowuje się od 4 do 5 tysięcy samobójstw wśród uczniów podstawówek, gimnazjów i szkół średnich. Nieudane próby samobójcze nie są liczone. Dotyczy to niestety także naszego powiatu. Najczęstszym motywem samobójstw u młodzieży są problemy miłosne, szkolne i kłótnie rodzinne. Najczęściej jednak decyzja o samobójczej śmierci spowodowana jest kilkoma nakładającymi się problemami. Przyczyną śmierci jest także długotrwały stres oraz zaburzenia psychiczne wynikające z wieku dojrzewania. Decyzję samobójstwa bardzo często wywołuje alkohol oraz narkotyki. W związku z licznymi wypadkami prób samobójczych i samobójstw młodzieży na terenie województwa mazowieckiego kurator uznał, że szczególny sposób reagowania spoczywa na nauczycielach, a szkoła jest zobowiązana do wczesnego wykrywania problemów.
- Zobowiązuję szkoły do przygotowania programu "Zapobiegania Sytuacjom Kryzysowym w szkole, w tym próby samobójczej bądź samobójstwu ucznia", - przypomina - "cele programu to ukształtowanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach trudnych, zachęcanie do szukania pomocy i kierowanie swoich przyjaciół i kolegów do ośrodków pomocy, kształtowanie poczucia własnej wartości, optymistycznej i afirmatywnej postawy wobec siebie i innych ludzi". Organizowane są szkolenia dla nauczycieli, z programem zapoznaje się rodziców i przeprowadza zajęcia dla uczniów.
Nie wolno zapominać, że odpowiedzialność spada jednak przede wszystkim na osoby najbliższe: rodziców, rodzeństwo, przyjaciół. Szkoła, mimo najlepszych chęci, nie jest w stanie zapobiegać tego typu sytuacjom, ponieważ skupia zbyt wiele dzieci i nie ma większych szans, by nauczyciel wyłowił problemy każdego z nich.
Po czym więc poznać, że dziecko jest w złym stanie emocjonalnym, który może prowadzić do samobójstwa? Jest to zwykle brak zainteresowań wykonywanymi zajęciami; ogólne obniżenie ocen; zmniejszenie wysiłku; złe zachowanie w klasie; nieusprawiedliwione lub powtarzające się nieobecności; nadmierne palenie papierosów lub picie albo używanie narkotyków; incydenty prowadzące do interwencji policji oraz przemoc wobec uczniów.
Rodzice muszą być bardzo czujni. Nie zawsze jest tak, że dziecko z myślami samobójczymi słania się apatyczne po domu. Czasami tylko sprawia wrażenie zamyślonego, trochę smutnego i na pierwszy rzut oka może być ciężko zauważyć, że trapi go poważny problem.

Trzeba obserwować dziecko, rozmawiać z nim. Samobójstwo jest zjawiskiem impulsywnym. Jeśli więc w chwili impulsu dziecko uzyska wsparcie, kryzys może zostać zażegnany. Jeżeli podejrzewamy, że dziecko może mieć myśli samobójcze, nie bójmy się zapytać je o to wprost. Przyniesie mu to ulgę, poczucie, że ktoś zauważył jego problem i wdzięczność, że może porozmawiać o tym, co je gnębi i z czym się zmaga. Gdy dojdzie już do takiej rozmowy, trzeba go wysłuchać, okazać zrozumienie i przede wszystkim spokój. Musimy pokazać mu, że obchodzą go nasze problemy, że nam na nim zależy. Dziecko musi się wygadać, omówić swój emocjonalny niepokój, poczucie izolacji i bezwartościowości. Kiedy to już się stanie, zaczyna się nasza rola - musimy w odpowiedni sposób nakierować rozmowę, skupić się na jego mocnych stronach, ale w taki sposób, by ono samo je zauważyło, Kiedy nastąpi poprawa samopoczucia nie należy spoczywać na laurach. Dziecko musi otrzymać niezbędną pomoc specjalisty. Nie ma się czego wstydzić, każdy ma prawo szukać pomocy w sytuacji, z którą nie może sobie poradzić w pojedynkę. Takie przeżycie nie jest ciemną kartą w naszym życiorysie, wręcz przeciwnie, wzmacnia nas, wzbogaca doświadczenie. Jeśli jednak nie zadziałamy w porę, może się nam, niestety, nie przydać.

PRZYDATNE TELEFONY:

* Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Sochaczewie - 862-52-19
* Poradnia Zdrowia Psychicznego - 864-98-20
* Ośrodek Interwencji Kryzysowej - 862-12-17
* Młodzieżowy Telefon Zaufania (Warszawa) - 988 - 24h/ dobę
* Telefon Zaufania Towarzystwa Pomocy Młodzieży (Warszawa) - 0-22 635-54-67, pon.-pt. 13:00-18:00
* Fundacja Lepszy Świat (Warszawa) 0-22 675-52-26, 9:30-10:30

I.R.-G.