Makieta „Sochaczewska Kolej Dojazdowa” ukończona!

Miło nam poinformować, że 7 grudnia br. w Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie ukończona została budowa najdłuższej stacjonarnej wąskotorowej makiety w Polsce pn. „Sochaczewska Kolej Dojazdowa”. Zbudowana została w ramach czterech etapów w latach 2018-2023 ze środków własnych muzeum, a w roku 2023 dzięki dofinansowaniu Samorządu Województwa Mazowieckiego. W skali 1:87 (H0e) przenosi ona w realia modelarskie historyczny szlak sochaczewskiej kolei wąskotorowej 750 mm, a także kolei leśnej „Zamczysko” 600 mm. Jej wykonawcą był modelarz z Żyrardowa Jarosław Ruszkowski, inicjatorem działań, autorem koncepcji, konsultantem merytorycznym oraz koordynatorem prac ze strony Muzeum Kolei Wąskotorowej piszący te słowa Łukasz Popowski, zaś koordynatorem dwóch pierwszych etapów ze strony Stacji Muzeum w Warszawie Sławomir Majcher. Osobami, które również szczególnie przysłużyły się powstaniu dzieła byli pozostali członkowie muzealnego zespołu pracowników merytorycznych, tj. dr Marta Przygoda, Tomasz Karolak, Monika Szymańska oraz Radosław Konieczny, zaś jednym z głównych pomysłodawców powstania makiety był muzealny renowator i przewodnik Krzysztof Chłystek.

W ramach dwóch pierwszych etapów prac powstały moduły o długości 17 m, prezentujące szlak sochaczewskiej wąskotorówki z okresu 1960-1984, czyli wtedy gdy ta była głównym lokalnym środkiem transportu publicznego. Uwzględnione zostały tu choćby stacje Sochaczew Wąskotorowy, Sochaczew Chodaków, Tułowice i Wyszogród, czy tak charakterystyczne punkty na szlaku, jak przystanek osobowy Sochaczew Miasto, mosty na Utracie w Sochaczewie Trojanowie i Łasicy w Tułowicach oraz splot torów prowadzący do cegielni „Plecewice”. Dodatkowym elementem tych etapów była również diorama stacji w Piaskach Królewskich, dzięki czemu obejrzeć można było nie tylko tor łączący Sochaczew z Wyszogrodem, lecz także część linii głównej prowadzącej do Puszczy Kampinoskiej. W ramach trzeciego etapu udało się wzbogacić makietę o pierwszy pełnoprawny moduł kolei leśnej „Zamczysko” w Puszczy Kampinoskiej, która funkcjonowała tamże od 1916/1917 do 1960 r., współdzieląc z koleją sochaczewską stację w Piaskach Królewskich. Makieta zyskała zatem nie tylko kolejne metry (gdyż jej łączna długość wynosiła już wtedy 20,5 m), ale i dodatkową wartość poznawczą. Na dioramie uwzględniono m.in. wieś Secymin, wydmę zwaną Lisią Górą czy urywek Wisły z tzw. bindugą, czyli miejscem służącym do składowania i przygotowania drewna do spławu.

W 2023 r., dzięki dofinansowaniu Samorządu Województwa Mazowieckiego dokończono makietę w pełnym zakładanym zakresie merytorycznym. W ramach realizacji zadania wzniesiono dalsze jej ważne fragmenty, przenoszące w realia modelarskie brakujący odcinek linii głównej kolei sochaczewskiej 750 mm od Tułowic do Piasków Królewskich oraz istotne fragmenty toru kolei leśnej 600 mm w Puszczy Kampinoskiej, prowadzącego z rejonu Lisiej Góry do wsi Bieliny oraz tartaku w Zamczysku. Po wzniesieniu brakujących modułów makieta obecnie prezentuje pełen szlak kolei sochaczewskiej 750 mm o faktycznej historycznej długości ponad 32 km oraz znaczną część linii kolei leśnej 600 mm, która liczyła sobie także 32 km długości toru. Dzięki powstałym w ramach zadania modułom można pokazać w miniaturze unikalną w Polsce sieć kolejową kolei wąskotorowych o szerokościach toru 600 i 750 mm oraz kolei normalnotorowej 1435 mm (takaż bocznica na stacji Sochaczew Wąskotorowy). Na powstałych modułach zaprezentowane są także ważne dla Puszczy Kampinoskiej historyczne miejsca (grodzisko, tartak i parowozownia kolei leśnej w Zamczysku, zabudowania wsi Bieliny), charakterystyczne krajobrazy (bagna, wydmy, kanał Łasica), flora (bór iglasto-liściasty z przewagą sosen, wrzosowiska, dąb Kobendzy) i fauna (łosie, rysie, wilki, bociany białe, lisy, sarny i jelenie). Docelowo makieta osiągnęła prawie 30 m długości i jest ciągle najdłuższą stacjonarną wąskotorową makietą w Polsce. Dzięki nowym fragmentom stanowi obecnie całość merytoryczną, co podwyższa jej walory ekspozycyjne i estetyczne, jak również wartość dydaktyczną. Pozwoli to wykorzystać ją w działaniach edukacyjnych placówki oraz przy realizacji usługi przewodnickiej. Docelowo – liczymy że już w przyszłym roku – makieta stanie się najważniejszym elementem nowej muzealnej wystawy stałej pt. „Po torach w przeszłość ziemi sochaczewskiej”, poświęconej atrakcjom turystycznym Sochaczewa, a także jego bliższej i nieco dalszej okolicy. Makieta zostanie udostępniona do zwiedzania w najbliższym czasie.

Jarosław Ruszkowski – urodzony i zamieszkały w Żyrardowie modelarz, organizator wystaw modelarskich, znawca modelarstwa kolejowego w różnych skalach, twórca drugiej najdłuższej stacjonarnej wąskotorowej makiety w Polsce, przenoszącej w realia modelarskie szlak kolei ełckiej i prezentowanej na co dzień w Muzeum Historycznym w Ełku. Pozostałe znane realizacje: makieta stacji Kartuzy wykonana na zamówienie Klubu Miłośników Kolei "Nostalgia za Parą" z Gdańska, makieta stacji Śniadowo, wąskotorowa stacja Soplicowo. Wiele ze swoich realizacji prezentuje w trakcie wystaw, targów i pokazów oraz na autorskim fanpage na Facebooku pn. „Makiety i dioramy kolejowe”.

Łukasz Popowski
…
Muzeum Kolei Wąskotorowej
w Sochaczewie

Fot. Monika Szymańska, Łukasz Popowski

Przedsięwzięcie zostało dofinansowane ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego