Nie można latać z jednym skrzydłem

 Z DZIENNIKA PODRÓŻY

Idąc tropem żaby gotowanej na wolnym ogniu, dziś kilka słów o książce, której zawdzięczamy ten przykład – Daniel Goleman, Richard Boyatzis, Annie McKee ,,Naturalne przywództwo. Odkrywanie mocy inteligencji emocjonalnej”, Jacek Santorski Wydawnictwa Biznesowe, Wrocław – Warszawa 2002.

 To książka dla każdego, bo tak naprawdę każdy z nas może być dla innych  liderem. Można być liderem w pracy, w zespole zadaniowym, w związku zawodowym, w radzie rodziców, w organizacji pozarządowej, w szkole dla swoich uczniów lub wychowanków, w domu dla swoich dzieci, w grupie rówieśniczej dla koleżanek i kolegów. Dodam żartobliwie, że liderem można być również dla swojego ukochanego czworonoga. Bo lider to nikt inny jak przywódca.

 Jakie jest zadanie lidera? Według autorów wspomnianej książki – to wzbudzenie pozytywnych uczuć w osobach, którymi lider kieruje. Tajemnica sukcesu w przewodzeniu ludziom to nic innego, jak inteligentne posługiwanie się swoimi uczuciami.

Kiedy ludzie dają z siebie wszystko

 Najważniejsze w przywództwie  jest osiągnięcie rezonansu, czyli współbrzmienia w zespole. Mamy z tym do czynienia, kiedy ludzie działają ,,na tej samej częstotliwości emocjonalnej”, odbierają ,,na tej samej fali”, są dostrojeni emocjonalnie. Jeśli przynajmniej części podwładnych lidera udziela się energia i entuzjazm, oznacza to, że udało mu się uzyskać współbrzmienie. Lider ma wzbudzać ekscytację, optymizm oraz tworzyć atmosferę współpracy i zaufania, ma kierować zbiorowymi emocjami ku dobremu.

 Emocjonalne przywództwo to czuwanie nad realizacją zadań bez denerwowania ludzi. Zbyt duży niepokój i zmartwienie obniżają zdolności intelektualne. Ponadto ludzie, którzy czują się  nieszczęśliwi, mają ograniczoną zdolność do odczytywania emocji innych, czyli obniżoną zdolność empatii, która powoduje zmniejszenie zdolności społecznych. Tak samo jak życzliwość – nieuprzejmość jest również zaraźliwa, wzbudza niezadowolenie i gniew. Natomiast kiedy ludzie czują się dobrze, dają z siebie wszystko. Dobry nastrój sprawia, że  zwiększa się optymizm i wiara w swoje możliwości, rozwija kreatywność, poprawia umiejętność podejmowania decyzji i przede wszystkim ludzie mają chęć do  wzajemnego pomagania sobie. Kiedy zespołowi przewodzi inteligentny emocjonalnie lider, ludzie czują się ze sobą dobrze, dzielą się ze sobą pomysłami, uczą się od siebie nawzajem, wspólnie podejmują decyzje i osiągają cele. Są ze sobą emocjonalnie związani, co im pomaga działać nawet w sytuacjach trudnych, kryzysowych.

 Albert Einstain ostrzegał przed nadmiernym poleganiu wyłącznie na intelekcie:,, Powinniśmy dopilnować, aby intelekt nie stał się naszym Bogiem. Ma on, oczywiście potężne mięśnie, nie ma jednak osobowości. Nie może kierować, może tylko służyć”. Nic więc dziwnego, że w sytuacjach zagrożenia ośrodki emocji w mózgu biorą górę nad pozostałą częścią umysłu.

Inteligentne przywództwo opiera się na czterech umiejętnościach: samoświadomości, samokontroli, świadomości społecznej oraz zarządzania relacjami.

Samoświadomość

Podstawą inteligentnego emocjonalnie przywództwa jest samoświadomość czyli głębokie rozumienie własnych emocji, zdolności, ograniczeń, wyznawanych wartości i motywów działania. Decyzje podejmowane przez osoby samoświadome są zgodne z ich wartościami, a praca jest przez nich odbierana jako interesująca i zarazem mobilizująca. Cechuje ich również skłonność do autorefleksji, często zastanawiają się nad swoim życiem. Dużo czasu poświęcają na refleksję, analizowanie różnych spraw. Pomaga im modlitwa, medytacja lub filozoficzne poznawanie samego siebie. Samoświadomi liderzy działają z autentycznością i z przekonaniem. Nie udają kogoś innego, są szczerzy i uczciwi. W ten sposób osiągają współbrzmienie ze swoim zespołem. U samoświadomego lidera naturalną sprawą jest kierowanie się podczas podejmowania decyzji (nawet biznesowych) intuicją.

Samokontrola

 Z samoświadomości wynika samokontrola, czyli koncentracja działań, niezbędna liderom do osiągania celów. Jeśli nie znamy swoich uczuć, nie jesteśmy w stanie nad nimi zapanować, wówczas emocje panują nad nami. O ile możemy pozwolić sobie na to, by ulec emocjom pozytywnym takim jak entuzjazm, optymizm, przyjemność w mierzeniu się z trudnym wyzwaniem, o tyle wiele szkody może przynieść poddanie się emocjom negatywnym. Lider nie może sobie pozwolić na porwanie się frustracji, wściekłości, niepokojowi czy panice. Samokontrola to nieustający wewnętrzny dialog pomagający zyskać jasność umysłu oraz koncentrację, która powstrzymuje negatywne emocje przed zepchnięciem nas z obranej drogi. Lider z osiągniętą samokontrolą to lider optymistyczny i  entuzjastyczny.

Jeśli przywódca nie potrafi zapanować nad własnymi emocjami, to tym bardziej nie uda mu się skutecznie kontrolować uczuć innych osób. Tak więc uczucia lidera nie są jego prywatną sprawą, gdyż oddziałują na uczucia innych, mają konsekwencje dla otoczenia lidera. Kiedy ktoś traci kontrolę nad swoimi emocjami, traci jednocześnie zdolność kierowania relacjami z innymi. Liderzy nawet w najtrudniejszych chwilach, w chwilach wyjątkowego napięcia, powinni potrafić zachować optymizm i entuzjazm, promieniować pozytywnymi uczuciami, tworząc tym samym atmosferę zaufania, komfortu i szczerości.  Uczciwość oznacza u przywódcy działanie zgodnie z wyznawanymi wartościami. Tacy liderzy uznawani są za ludzi szczerych, przejrzystych i wiarygodnych, ponieważ nie udają kogoś innego.

 Odpowiedzialny lider potrafi kontrolować stan swojego umysłu. Autorzy książki przytaczają pierwotny sens hippisowskiego pojęcia ,,cool”, który dosłownie oznacza ,,chłodny”. Termin ten odnosił się do samokontroli afro amerykańskich muzyków jazzowych, którzy byli w stanie opanować swoją wściekłość, wywołaną u nich przez ówczesny rasizm i dać ujście swojemu gniewowi w głęboko emocjonalnej muzyce. Podobnej zdolności panowania nad swoimi wzburzonymi emocjami i jednocześnie wyzwalania pozytywnych emocji wymaga skuteczne kierowanie ludźmi.

Świadomość społeczna czyli empatia

 Do uzyskania współbrzmienia oprócz samoświadomości i samokontroli niezbędna jest świadomość społeczna czyli empatia. Pomaga ona odczytywać emocje wyrażane przez mimikę i głos drugiego człowieka, by podczas rozmowy rozpoznawać jej uczucia. Jeśli uda nam się nawiązać prawdziwe porozumienie z kimś kto ,,odbiera na tej samej fali”, czy razem się śmiejemy, czy płaczemy, to znak, iż osiągnęliśmy ,,sprzęgnięcie się mózgów”. Taka harmonia jest charakterystyczna dla dobrych relacji międzyludzkich – pomiędzy rodzicem a dzieckiem, miedzy przyjaciółmi, w zgranym zespole w pracy. Każdemu z nas zdarzyło się doświadczyć empatii albo jej braku od swojego nauczyciela lub szefa. Empatia oznacza nic innego jak troskliwe zainteresowanie uczuciami pracownika i podjęcie mądrych decyzji uwzględniających te uczucia. Liderzy obdarzeni empatią świetnie rozpoznają i zaspokajają potrzeby innych, co niewątpliwie wpływa na efektywność w pracy. Są przystępni, zainteresowani sprawami innych i tym, co drugi człowiek ma do powiedzenia. Słuchają uważnie starając się zrozumieć, co dla innych jest naprawdę ważne. Świadomość społeczna pozwala uniknąć wielu konfliktów i nieprzyjemnych sytuacji, ponieważ pomaga wychwycić emocjonalny komunikat ukryty pod powierzchnią mowy ciała.

Zarządzanie relacjami

 Zarządzanie relacjami to czwarte narzędzie lidera z zakresu inteligencji emocjonalnej. Zaliczamy do niego perswazję, zarządzanie konfliktem oraz współpracę.  Zarządzanie relacjami nie należy do najprostszych umiejętności, ponieważ podwładni mogą szybko wyczuć nieszczerość lub manipulację ze strony lidera. Sztuka relacji jest oparta na autentyczności, czyli działaniu zgodnym ze swoimi uczuciami. Niezbędne jest do tego szczere, przyjazne nastawienie do innych ludzi, co będzie sprzyjać pociągnięciu zespołu ku jakiejś wizji czy realizacji  konkretnego zadania. Umiejętności związane z relacjami pomagają liderom wykorzystywać inteligencję emocjonalną w praktyce.

Więcej o praktycznym wykorzystaniu inteligencji emocjonalnej, o porwaniach emocjonalnych, wpływie nastroju na pracę, stylach przywódczych, o tym jak stać się liderem oraz jak budować inteligentne emocjonalnie zespoły w organizacjach , instytucjach i firmach znajdziecie w książce, której autorzy pięknie określili współdziałanie serca i rozumu lidera: ,,Żadne stworzenie nie może latać z jednym tylko skrzydłem. Z talentem przywódczym mamy do czynienia wtedy, kiedy spotykają się serce i głowa – uczucia i intelekt. To właśnie dwa skrzydła, które pozwalają liderowi wzlecieć na sam szczyt”.