Sochaczew wśród średnich miast tracących funkcje społeczno-gospodarcze.

Sochaczew wśród średnich miast tracących funkcje społeczno-gospodarcze

Naukowcy na czele z prof. Przemysławem Śleszyńskim z Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej Polskiej Akademii Nauk, w oparciu o siedem wskaźników z lat 2004 - 2014, opracowali analizę na potrzeby rządowej Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, która ma wesprzeć miasta w trudnej sytuacji. Ostatecznie spośród wszystkich badanych miast (913 jednostek) wyodrębniono grupę miast średnich. Zdefiniowano je jako miasta niewojewódzkie oraz liczące powyżej 20 tys. mieszkańców. Biorąc pod uwagę status administracyjny, do tej grupy miast włączono też miasta 15-20 tys. mieszkańców będące stolicami powiatów. Tak powstała lista (255 miast) delimitacji miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze. Jest wśród nich Sochaczew.

https://www.power.gov.pl/media/66970/Delimitacja_miast_srednich_tracacych_funkcje_spoleczno_gospodarcze_2.pdf

Okazało się, że 122 miastom z 255 średnich miast w Polsce grozi marginalizacja i zjawiska kryzysowe. Zdaniem PAN problemy rozwojowe dotyczą m.in. „spadku liczby ludności (zwłaszcza lepiej wykształconej w wieku produkcyjnym mobilnym, osób rzutkich i przedsiębiorczych), pogarszania się struktury wieku (w tym zwłaszcza starzenia się populacji), nierównowagi popytowo-podażowej na lokalnych rynkach pracy (powodującej nadmierne, kosztowne i szkodliwe dla organizacji życia społecznego dojazdy do pracy), utraty funkcji ekonomicznych (w tym zwłaszcza utraty działalności i zmniejszania się liczby siedzib dużych przedsiębiorstw, osłabiania bazy ekonomiczno-budżetowej samorządów), różnorodnych problemów społecznych (polaryzacja, wykluczenie, patologie i in.) oraz niezadowalającej na ogół dostępności transportowej, w tym powiązań z innymi miastami i regionami transportem publicznym oraz efektywności kosztów i czasu przejazdu. W ośrodkach tych zachodzi także suburbanizacja i związana z tym dekoncentracja zasobów społeczno-ekonomicznych, przyczyniając się do wzrostu obciążeń związanych z obsługą infrastrukturalną, w tym transportową. Rozpraszanie osadnictwa wokół miast i ekstensywność zagospodarowania skutkuje niższą efektywnością ekonomiczną i wzrostem kosztów publicznych”. Sochaczew ze swoimi wskaźnikami za ten okres nie znalazł się na liście wśród wymienionych 122 miast, którym grozi zapaść społeczno-gospodarcza. Jednakże na liście wśród 255 miast ma spełnione 4 spośród 7 analizowanych kryteriów utraty funkcji. Jak wygląda sytuacja dziś, 6 lat później? Wskaźników aktualnych brak. Zdaniem burmistrza miasto Sochaczew się rozwija, jego budżet rośnie, mimo że z każdym rokiem ubywa nam mieszkańców.

Program „Rozwój Lokalny” nie dla Sochaczewa

Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju, a obecnie Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR), począwszy do 2017 roku przygotowało dla powyższych miast Pakiet dla średnich miast. W tym pakiecie w maju 2019 roku ogłoszono dla tych 255 miast Program „Rozwój Lokalny” finansowany ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2014 - 2021. Nabór wniosków, a właściwie zarysów projektów, trwał do 22 lipca 2019 roku. Jego celem było wsparcie małych i średnich miast w wypracowaniu i wdrożeniu przez nie zrównoważonego i systemowego podejścia do rozwoju lokalnego i tym samym do ograniczenia negatywnych zjawisk rozwojowych i podniesienia standardu życia ich mieszkańców. Wnioski złożyło 213 miast. Sochaczew nie wykazał zainteresowania Programem. Ministerstwo do drugiego etapu programu zakwalifikowało 54 miasta, którym do końca października 2020 roku bezpłatne doradztwo w opracowaniu nowej ścieżki rozwojowej miasta świadczył Związek Miast Polskich (ZMP). Wkrótce MFiPR ogłosi listę ok. 15 miast, które na realizację swoich najlepszych ścieżek rozwojowych otrzymają po ok. 10 mln Euro (100% dotacja). Jako pracownik ZMP wiem ile już zyskały miasta biorące udział w Programie, i co Sochaczew stracił rezygnując z uczestnictwa w nim.

Jak wypada Sochaczew w MRL?

Jednym z narzędzi, które ZMP udostępnił miastom podczas diagnozy endogennych potencjałów miast biorących udział w Programie był Monitor Rozwoju Lokalnego (MRL). Jest to powszechnie dostępne narzędzie na stronie internetowej ZMP, pozwalające na syntetyczną ocenę potencjału społeczno-ekonomicznego gminy (miejskiej, wiejskiej) w czasie i w relacji do innych gmin o podobnej funkcji w strukturze osiedleńczej kraju. Nie jest ona oceną w kategoriach bezwzględnych - a zawsze w porównaniu z tym co dzieje się w jednostkach samorządu terytorialnego, stanowiących grupę porównawczą. MRL może być z powodzeniem wykorzystywany przez gminy do raportów o stanie gminy oraz decyzji strategicznych. W załączeniu są instrukcje korzystania i film instruktażowy. https://www.systemanaliz.pl/monitor-rozwoju-lokalnego

Z MRL może skorzystać każdy zainteresowany mieszkaniec gminy. Sochaczew można porównywać z grupą 100 miast, będących ośrodkami wielofunkcyjnymi lub np. z 11 miastami z makroregionu/województwa. Miasto oceniane jest w wymiarze gospodarczym, społecznym i środowiskowym, na przestrzeni 5 lat (2014-2018). Ocena będzie aktualizowana w kolejnych latach, po uzyskaniu danych z GUS. W ramach każdego z wymiarów wyodrębniono od 3 do 5 obszarów analizy, charakteryzujących główne sfery funkcjonowania gminy. Tych obszarów łącznie wyodrębniono 12 i są to: 1. Gospodarka 2. Rynek pracy 3. Sytuacja materialna mieszkańców 4. Finanse lokalne 5. Usługi i infrastruktura 6. Mieszkania 7. Kapitał społeczny 8. Bezpieczeństwo 9. Demografia 10. Transport 11. Ład przestrzenny 12. Środowisko.

Obszary podzielone są na podobszary (od 2 do 5) - jest ich łącznie 48. Podobszary charakteryzowane są przez wybrane wskaźniki. Łącznie poddano analizie 152 wskaźniki, pochodzące ze statystyki publicznej.

Analizę szczegółową sytuacji Sochaczewa pozostawiam czytelnikom. Ograniczę się do trzech wykresów, które pokazują dynamikę zmian w 2018 roku w porównaniu z 2014 rokiem w każdym wymiarze (1) oraz dynamikę zmian w 12 obszarach (2,3).

Rys.1. Dynamika zmian w wymiarach rozwojowych (w 2018 w porównaniu do 2014).

Rys.2. Dynamika zmian w obszarach rozwojowych (w 2018 w porównaniu do 2014).

Rys.3. Dynamika zmian w obszarach rozwojowych (w latach 2014-2018).

Niestety, już tylko z analizy tych trzech wykresów trudno o optymizm. Sochaczew w porównaniu z innymi miastami niestety się nie rozwija i to jest bezsporny fakt.

Z samorządowym pozdrowieniem, Jerzy Żelichowski