Światowy Dzień Świadomości Autyzmu – wiesz, nie oceniasz

2 kwietnia jest Światowym Dniem Świadomości Autyzmu. W czasach przedpandemicznych organizowano wydarzenia z kolorem niebieskim – symbolem autyzmu – w roli głównej. Tym razem, z przyczyn oczywistych, nie spotkamy się na placu Kościuszki, jednak o autyzmie trzeba mówić bez względu na okoliczności.

- Kluczem do wsparcia osoby z autyzmem jest po prostu poznawanie autyzmu, to pomoże zrozumieć potrzeby, zachowanie, lęki ale też rozwijać zainteresowania i talenty – mówi Agnieszka Gołębiewska, dyrektor Niepublicznego Punktu Przedszkolnego AaKuKu dla dzieci z autyzmem w Sochaczewie. - Każda osoba z autyzmem jest inna i potrzebuje czegoś innego. Całe nasze społeczeństwo składa się z różnic, uczymy się akceptować neuroróżnorodność - ona czyni nas wszystkich wyjątkowymi i pomaga dostrzegać wyjątkowość w kimś innym!

Osoby z autyzmem są wyjątkowe z wielu względów. Ich zachowanie bywa odmienne, wystarczy jednak wiedzieć, że wynika z innego sposobu funkcjonowania, żeby móc je zaakceptować. Dziecko z autyzmem ma swoje zabawy, które postronnym mogą wydawać się dziwne. Na ogół nie patrzy w oczy, jest wyjątkowo wrażliwe na różne bodźce, lubi ruch, kręci przedmiotami, nie lubi zmian, powtarza słowa i zdania, trudno nawiązuje przyjaźń, śmieje się nieadekwatnie do sytuacji, miewa niezgrabne ruchy, często nie przepada za przytulaniem. Autyzm występuje u około jednego procenta populacji, znacznie częściej u chłopców niż dziewczynek. Obecnie obserwowana jest większa liczba diagnoz autyzmu - ze względu na lepsze narzędzia diagnostyczne również większe możliwości diagnozowania dziewczynek i osób dorosłych, większą świadomość społeczną, istnienie dodatkowych czynników biologicznych, które nie były obserwowane wcześniej.

Fakty i mity

Rośnie też świadomość społeczna dotycząca autyzmu, jednak nadal jest zbyt mała jak na potrzeby rodzin, w których występuje. - Nadal my jako społeczeństwo wymagamy wsparcia, aby poznawać lepiej osoby z autyzmem – mówi Agnieszka Gołębiewska. - Szczególnie ważnymi odbiorcami są dzieci i młodzież, ponieważ to oni są przyszłością akceptacji i współdziałania z osobami ze spektrum autyzmu. Warto poświęcić czas, aby obalać mity krążące na temat autyzmu. Znaczący głos mają także same osoby z ASD, coraz więcej z nich otwarcie mówi o swoich trudnościach, ale też pokazuje, jakie mają mocne strony. Autyzm na pewno przestał być tematem tabu, dzieci z autyzmem są wśród nas, tak samo jak dorośli z autyzmem.

Mity, o których wspomina nasza rozmówczyni, to na przykład „wysepki geniuszu”. Tymczasem genialnych autystów spotyka się rzadko. Inne stereotypy to niewystępowanie autyzmu u dziewczynek, teoria, że to choroba, którą można wyleczyć, przekonanie, że nie ma autyzmu, tylko fanaberie i brak odpowiedniego wychowania. Takich mitów i szkodliwych teorii jest znacznie więcej, a Dzień Świadomości Autyzmu pomaga się z nimi rozprawić i mówić o autyzmie nie jako schorzeniu, ale przejawie neuroróżnorodności. To po prostu inny sposób myślenia i odbierania świata. Do dziś, mimo wielu badań, nie udało się ustalić przyczyny powstawania autyzmu.

Autyzm a pandemia

Czy okres pandemii wpływa na funkcjonowanie osób z autyzmem? Nasza rozmówczyni twierdzi, że tak. - Nagłe zmiany w planie dnia lub tygodnia, ze względu na kwarantannę lub zamknięcie placówki, znacznie zwiększają dyskomfort, ale również zmniejszają efekty prowadzonych działań np. w szkole lub zajęciach terapeutycznych. Obecnie już rok funkcjonujemy z pewnymi ograniczeniami i do nich powoli osoby z autyzmem się przyzwyczajają, nauczyły się funkcjonować w nowej rzeczywistości, chociaż należy pamiętać, że może to przychodzić im z większym wysiłkiem. Nauka zdalna w domu, która wymaga dużo więcej koncentracji i motywacji, opiera się na wsparciu rodzica lub pracy samodzielnej, a nie tak jak w szkole na wsparciu nauczyciela. Teraz chyba największą trudnością są ograniczenia społeczne w postaci zamknięcia obiektów kulturalnych, ograniczenia możliwości spotkań, ponieważ jest to przestrzeń, w której dzieci i osoby z autyzmem mogą rozwijać umiejętności społeczne. Wyjścia do kina, spotkania w kawiarni, rozgrywek w rzutki lub piłkarzyki nie można przećwiczyć w gabinecie lub online, tego najbardziej brakuje i to najtrudniej zrealizować w inny sposób – podsumowuje Agnieszka Gołębiewska.

Na zdjęciu Dzień Świadomości Autyzmu - spotkanie na placu Kościuszki sprzed dwóch lat