Warto nie warto - Farna 13 wraca do miasta

Budynek mieszkalny na Farnej 13 to niewątpliwie jeden z najbardziej zaniedbanych budynków w mieście, jego stan techniczny jest po prostu fatalny. Ale to też jeden z najstarszych budynków Sochaczewa, ciekawy architektonicznie, niezwykle malowniczo położony. Władze miasta, które zdecydowały się przejąć dom od prywatnych właścicieli, stoją przed poważnym dylematem. Co dalej? Czy warto ratować budynek?

Koleje losu budynku na Farnej 13 nie odbiegają zbytnio od dziejów innych przedwojennych polskich budynków o podobnej randze architektonicznej. Zdecydowało o nim przede wszystkim odebranie prywatnym właścicielom i upaństwowienie w okresie PRL-u. Przekształcenie jednego domu na kilka mieszkań dla tyluż rodzin i pewna estetyczna, oczywiście świadoma, niewrażliwość ludowych władz przesądziła o zaniedbaniu budynku. Nadejście III RP stworzyło wprawdzie szansę dla tego typu obiektów, ale nie wszędzie udało się ją wykorzystać. W przypadku Farnej 13 niestety nie.

Pierwsza nadzieja pojawiła się w 2003 roku. Wówczas to Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła kontrolę w sochaczewskim Zakładzie Gospodarki Mieszkaniowej i zarządziła natychmiastowe oddanie wszystkich budynków, którymi bezpodstawnie zarządzał ZGM, prawowitym właścicielom prywatnym. Dotyczyło to również Farnej 13. Otwarto procedurę spadkową i przed sądem ustalono, że właścicielem tej nieruchomości przez zasiedzenie jest pani G. W styczniu 2007 roku przekazano jej dom wraz z działką. A właściwie spróbowano przekazać - nieskutecznie.

Wkrótce stało się jasne, że współwłaściciele domu na Farnej nie są w stanie zarządzać nieruchomością. Z tego, co wiemy, nie pozwala im na to stan zdrowia. W piśmie do władz miasta zaoferowali oni nieodpłatne zbycie praw własności tak do budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy 252 m2, jak do działki rozciągającej się na 800 m2. Radni zgodzili się z tą propozycją 24. maja i burmistrz mógł rozpocząć procedurę związaną z przejęciem nieruchomości i czasowym przeznaczeniem jej na zasób socjalny.

Na majowej sesji, kiedy radni podejmowali tę decyzję, pojawiły się istotne wątpliwości związane z przyszłością budynku. O jej ciemnych barwach przesądzić może obecny stan. A prawda jest taka, że dom od 1961 roku nie był poważniej remontowany i, niestety, wszystkie ekspertyzy techniczne wskazują na stan zagrażający zdrowiu i życiu mieszkańców. - Między innymi z tego powodu wszyscy najemcy budynku są na liście oczekujących na lokale zamienne. Problem polega jednak na tym, że prawo zabrania nam dać im lokale gorsze, w tym mniejsze od dotychczasowych. A te na Farnej 13 są naprawdę duże, od 40 do 60 m2 - wyjaśniała na sesji naczelnik Wydziału Gospodarki Mieszkaniowej UM Agnieszka Kupryjaniuk.

Najprostszym rozwiązaniem i tak naprawdę z pozoru oczywistą potrzebą wydaje się więc gruntowny remont domu. Według Agnieszki Kupryjaniuk jednak przy takim stanie budynku remont jest nieopłacalny. W majowej uchwale znalazł się nawet zapis o przeznaczeniu domu - oczywiście w dalszej przyszłości - do rozbiórki. I choć ta kwestia nie jest w żadnym razie przesądzona, bez wątpienia jest mocno kontrowersyjna. Bo też od obrania danego kierunku zależą przecież już dziś podejmowane działania. Na szczęście radni dali wyraz temu, że na rozbiórkę się nie godzą. Przywołany zapis został wykreślony z uchwały.

Czy warto walczyć o remont Farnej 13? Choć w dzisiejszym rejestrze zabytków województwa mazowieckiego nie znajdziemy tej nieruchomości, to w tomie X zeszycie 24 Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce z 1973 roku, poświęconym powiatowi sochaczewskiemu (Instytut Sztuki PAN), możemy na jej temat znaleźć krótką notkę. Dodajmy, że w dużej mierze to od nas, sochaczewian, zależy wpisanie domu do rejestru zabytków. A podstawy do tego, by go wpisać, są.
Dom należy do najstarszych zachowanych obiektów architektonicznych w Sochaczewie. Liczy ponad 150 lat. Według P. Fijałkowskiego i A. G. Turczyka został wzniesiony w I poł. XIX w., ale po 1918 roku. Na dodatek posadowiony jest w obrębie wyjątkowego dla historii naszego miasta Poświętnego, przy zabytkowej ulicy, w rewitalizację której miasto włożyło sporo pieniędzy i zaangażowania.

Przywołani historycy sugestywnie opisują walory architektoniczne obiektu (Dom przy Farnej 13, , „Ziemia sochaczewska”, nr 43/44 z 22 grudnia 1991): „...Ze względu na specyficzne położenie na nadrzecznej skarpie w dolinie wyrzeźbionej przez płynący niegdyś ulicą Mostową strumyk, dom ten posiada dwa oblicza. Gdy spoglądamy na nie od strony miasta, widzimy niepozorny, zapadający się w ziemię piętrowy budynek, wystarczy jednak stanąć na nasypie nieistniejącego mostu lub wręcz w dolinie Bzury, by poznać drugie jego oblicze: dumną, trzykondygnacyjną fasadę, wspartą niewielkimi skarpami. Zwieńczona balkonem parterowa przybudówka i okalające ją schody, wiodące do pomieszczeń na pierwszym piętrze, są tyleż samo funkcjonalnymi, co wzbogacającymi estetykę bryły dodatkami”.

Kto zna ten dom, kto być może spaceruje tędy niekiedy do muzeum czy nad Bzurę, na pewno rozumie pewien czarodziejski klimat tego miejsca i jego na pewno przekonywać do ratowania budynku nie trzeba. A innych warto przekonać.

figa