Albo pracujesz, albo siedzisz

Z sędzią Jackiem Woźnicą, wiceprezesem sądu Rejonowego w Sochaczewie i przewodniczącym sekcji wykonywania orzeczeń i spraw wykroczeniowych rozmawia Jolanta Śmielak-Sosnowska - Panie sędzio, dużo się ostatnio mówi o pracach społecznie użytecznych realizowanych przez osoby skazane za wykroczenia lub drobne przestępstwa. Zajmuje się tym bezpośrednio sekcja przez pana kierowana, proszę więc powiedzieć, jak to wygląda od strony formalnej. - Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 23 marca 2004 roku karę zasadniczą ograniczenia wolności, jaką jest np. kara grzywny, można zastąpić kontrolowaną nieodpłatną pracą na rzecz społeczności lokalnych, to jest tak zwaną pracą społecznie użyteczną. Inaczej mówiąc, ktoś kto został skazany za wykroczenie lub określony rodzaj przestępstwa na karę grzywny, a nie jest w stanie tej grzywny uiścić, może ją odpracować, jeżeli zadeklaruje, że odbędzie karę właśnie w takiej formie zastępczej. - A jeśli nie zapłaci grzywny i nie wyrazi zgody na odpracowanie jej, to co wtedy? Czy prawdą jest, że skazani uchylają się od odbycia takiej formy kary? - Jest jeszcze jedna forma funkcjonująca w przepisach, jeśli skazany uchyla się od uiszczenia kary grzywny lub prac społecznie użytecznych. Kary te można zamienić na karę pozbawienia wolności. Mówiąc kolokwialnie, jak się nie chce pracować, to się idzie siedzieć. Miałem ostatnio taki przypadek z panem, który odmówił porządkowania chodnika w Żdżarowie. To miała być praca społecznie użyteczna na rzecz gminy Sochaczew. A skoro odmówił, to sąd ostanowił zarządzić odbycie zastępczej kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym. I to jest właśnie sposób, który ma pomóc skutecznie egzekwować orzeczone kary. - Panie sędzio, a jak wygląda strona techniczna realizowania zarządzonych prac społecznie użytecznych. - Obowiązujące przepisy określają, że każdy samorząd jest zobowiązany na początku roku kalendarzowego przedstawić sądowi miejsce do wykonywania takich prac. Dla przykładu w tym roku burmistrz Sochaczewa zapewnił 100 takich miejsc, wójt gminy Brochów 40, urzędy w Młodzieszynie, Rybnie i Nowej Suchej po 30, Teresin 35 i gmina Sochaczew 40. Chęć wykorzystania dwóch skazanych, będących osobami niepełnosprawnymi, wyraził Środowiskowy Dom Samopomocy w Sochaczewie. - Łącznie to ponad 300 miejsc, w których skazani mogliby odpracować karę. Ograniczenie wolności lub wykonywać prace społecznie użyteczne. Każdy z nich musi pracować kilkadziesiąt godzin w miesiącu, oznacza to, że Sochaczew i powiat powinny lśnić czystością, a przecież tak nie jest. - Poruszyła pani tutaj dwie kwestie. Po pierwsze czas pracy skazanych, rzeczywiście może być różnicowany, zależnie od tego, czy dotyczy wykroczenia czy przestępstwa. Kodeks wykroczeń określa czas kontrolowanej nieodpłatnej pracy na rzecz społeczności lokalnych w wymiarze 1 miesiąca od 20 do 40 godzin. Jeśli zaś chodzi o kodeks karny, praca ta może trwać od jednego miesiąca do roku po 20-40 godzin w miesiącu. Druga kwestia to jakość wykonywanej pracy, rzetelność skazanych i egzekwowanie przez podmioty zatrudniające właściwego podejścia do powierzonego zadania. Jeżeli sąd otrzyma informację, że skazany źle wywiązuje się ze zleconych obowiązków, może to skutkować nawet zamianą tejże pracy na zastępczą karę pozbawienia wolności. Wszystko zależy od właściwego dozoru i stanowczego egzekwowania jakości pracy od skazanego. - Czy skala zjawiska, jakim są prace społecznie użyteczne, jest rzeczywiście tak duża jak zapotrzebowanie z poszczególnych samorządów? - Mam przed sobą sprawozdanie za 2008 r., z którego wynika, że kuratorzy dla dorosłych, do których należy nadzorowanie tego typu pracy, zarejestrowali 224 przypadki kontrolowanej nieodpłatnej pracy na rzecz społeczności lokalnych. 78 osób było zatrudnionych w Zakładzie Gospodarki Mieszkaniowej w Sochaczewie, 36 osób pracowało na rzecz gminy Brochów, 25 – gminy Nowa Sucha, 27 – gminy Młodzieszyn, 31 osób odbywało karę w gm. Sochaczew, 27 na terenie gm. Rybno. - Panie sędzio, powiedzmy jeszcze, za jakie przewinienia można otrzymać taką karę? - Katalog tego typu spraw jest spory, zarówno jeśli chodzi o wykroczenia, jak i przestępstwa mniejszej wagi. Może to być jazda po spożyciu alkoholu, kradzież, niszczenie mienia, pomówienie czy znieważenie, kolizja drogowa, przywłaszczenie mienia, np. drewna z lasu itp. - A czy wchodzą w grę jakieś inne prace oprócz porządkowych na ulicach czy placach? - To wszystko zależy od poszczególnych samorządów. One znają swoje potrzeby i zakres prac do wykonania. Ustawodawca jako możliwość podaje np. zakłady opieki zdrowotnej i zakłady komunalne. - Dziękuję za rozmowę.