Czy uchwała kagańcowa narusza prawo?

Klub radnych Koalicji Obywatelskiej i Mazowieckiej Wspólnoty Samorządowej zwraca uwagę na to, że uchwała Statut jednostki samorządu terytorialnego to akt prawa miejscowego, który określa szereg przepisów dotyczących zakresu jej działania oraz zadań. Uznać również należy, że radni posiadają legitymację do jej zaskarżenia jeśli ich interes prawny zostanie naruszony a wynika on ze statusu radnego, którego zadania i uprawnienia określa art. 23 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Jednocześnie stosownie do treści art. 19 ust. 2 u.s.g., zadaniem przewodniczącego rady gminy jest „WYŁĄCZNIE” organizowanie pracy rady oraz prowadzenie obrad rady. Poprzez organizowanie prac rady należy rozumieć czynności o charakterze organizacyjno-technicznym, takie jak przygotowywanie sesji, zawiadomienie radnych o terminie i miejscu sesji oraz porządku obrad, przygotowanie dla radnych stosownych dokumentów i innych materiałów, odbieranie skarg lub wniosków kierowanych do rady itp.

Przepis ten kształtuje jednoznacznie usługowy charakter funkcji przewodniczącego w stosunku do członków rady gminy.

Wobec wyraźnej regulacji zawartej w przepisie, zwłaszcza użycie w nim zastrzeżenia "WYŁĄCZNIE", nie ma podstawy do przyznania przewodniczącemu jakichkolwiek innych uprawnień w statucie gminy, niż te zawarte w ustawie o samorządzie gminnym.

Użycie określenia "WYŁĄCZNIE", ma na celu zapobieżenie ewentualnej ewolucji przewodniczącego w stronę pozycji „organu gminy” o samodzielnych uprawnieniach w stosunku do rady gminy, taka zmiana w statucie naszego miasta jest niedopuszczalna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (wyrok z 15 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 129/18), stwierdził, że zapis statutu gminy pozwalający przewodniczącemu w szczególnie uzasadnionych przypadkach czynić radnym uwagi dotyczące tematu, formy i czasu trwania wystąpień, narusza art. 23 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez ograniczenie uprawnienia radnego do swobodnego wypowiadania się podczas sesji rady.

Podobne stanowisko w sprawie nakładania dodatkowych zadań na przewodniczącego rady, ale również nadawanie mu dodatkowych uprawnień, które nie mieszczą się w katalogu obowiązków w zakresie organizacji pracy rady wymienionych w art. 19 ust. 2 u.s.g. zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (wyrok z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn akt III SA/Gl 926/19) i stwierdził, że organ stanowiący (rada gminy-rada miejska ) nie mając ku temu kompetencji ustawowych nałożyła na przewodniczącego rady dodatkowe zadania i nadala dodatkowe uprawnienia niż te wymienione w ustawie.

Wojewoda Mazowiecki w Rozstrzygnięciu Nadzorczym z dnia 11 stycznia 2024 r. (WNP-R.4131.1.2024) uchylił jednej z gmin zapisy w statucie nadające przez radę dodatkowe uprawnienia przewodniczącemu i uznał uchwałę za nieważną zarzucając jej istotne naruszenie prawa.

Należy tutaj wyraźnie podkreślić, że zasada legalizmu wyrażona w art. 7 Konstytucji nakłada przede wszystkim na organy państwowe obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi przepisami kompetencyjnymi, interpretowanymi w sposób ścisły i z odrzuceniem, w odniesieniu do organów władzy publicznej, zasady, "co nie jest zakazane, jest dozwolone". Organy władzy publicznej działają na podstawie prawa i w granicach prawa.

Uchwała została przegłosowana głosami radnych PiS i Łączy nas Sochaczew, w związku z tym radni Koalicji Obywatelskiej i Mazowieckiej Wspólnoty Samorządowej złożą Wniosek do Wojewody Mazowieckiego o stwierdzenie nieważności Uchwały Rady Miejskiej w Sochaczewie w sprawie zmiany Statutu Miasta Sochaczewa.

W imieniu klubu Radnych Koalicyjnego Klubu Koalicji Obywatelskiej i Mazowieckiej Wspólnoty Samorządowej

Radna Jolanta Kulpa-Szczepaniak