Gródek Sochaczew: 20 lat partnerskiej współpracy

W obwodzie Chmielnickim na Ukrainie, czyli odpowiedniku naszego województwa, mieszkają przedstawiciele wielu narodowości, w tym 60 tysięcy Polaków. Szczególnym miastem na polonijnej mapie pozostaje Gródek nazywany także Podolskim, w którym mieszkańcy polskiego pochodzenia stanowią blisko 35% populacji. W Gródku i okolicach działa kilkanaście rzymskokatolickich parafii, pracują dwie społeczne organizacje: Oddział Związku Polaków na Ukrainie i Towarzystwo Dobroczynne Polonia. To tam przed 10 laty zbudowano Szkołę Polską, organizowane są olimpiady z języka polskiego, festiwale polonijne itp. W Gródku otworzono jedno z pierwszych w Ukrainie Seminariów Duchownych. Mniejszość polska to największa grupa narodowościowa w obwodzie Chmielnickim. Mieszkańcy tego urokliwego miasta często powtarzają, że Gródek to mała Warszawa

Jak to się zaczęło?

Wszystko zaczęło się na początku lat 90, gdy dwaj sochaczewscy przedsiębiorcy nawiązali kontakty z biznesem na Ukrainie. W Gródku znaleźli partnerów handlowych, spotkali się z ciepłym przyjęciem. W 1991 roku zaproponowali ówczesnemu burmistrzowi Mieczysławowi Kucińskiemu, by Sochaczew i Gródek nawiązały kontakty kulturalne i gospodarcze. Po kilku wizytach gości z Ukrainy w Polsce (i odwrotnie), w 1992 roku podpisano umowę o miastach partnerskich. Niestety, po pewnym czasie kontakty ustały. Wznowiono je latem 2003 roku i są one podtrzymywane do dziś.

W ostatnich latach do Sochaczewa wielokrotnie przyjeżdżali reprezentanci gródeckiego ratusza ówczesny mer Wiktor Choptyniec i obecny Władimir Powroznik (od 2010 roku), Prezesi Towarzystwa Dobroczynnego POLONIA, radni Rady Miejskiej, dyrektorzy Szkoły Muzycznej i tamtejszego muzeum, reprezentanci ukraińskiego biznesu, artyści skupieni m.in. w Amatorskim Folklorystycznym Zespole Słoneczny Krąg, uczniowie szkoły muzycznej w Gródku biorący udział w Międzynarodowym Festiwalu Chopinowskim na Mazowszu. W Gródku byli z kolei m.in. tancerze ABSTRAKTU, zespół taneczno wokalny Uśmiech Mazowsza, reprezentanci Powiatowej Izby Gospodarczej. Od 2005 roku trwa wakacyjna wymiana nasze dzieci wypoczywają w Gródku, a przyjaciele z Ukrainy na obozach harcerskich w miejscowości Łąkie. Zaprasza ich i przez kilkanaście dni opiekuje gromadą dzieci kadra Hufca ZHP Sochaczew.

X lat Polskiej Szkoły w Gródku Podolskim

Jest tylko jedna całkowicie polskojęzyczna szkoła podstawowa na Podolu to Polska Szkoła w Gródku, mieście partnerskim Sochaczewa. 20 września 2012 roku placówka świętowała jubileusz dziesięciolecia. Wśród zacnych gości był m.in. Konsul winnickiego KG RP Edyta Niedźwiedzka, biskup Leon Dubrawski, Longin Komołowski Prezes Stowarzyszenia Wspólnota Polska oraz osoby, którym nie jest obojętne szerzenie kultury i języka polskiego na Podolu.

Obchody rozpoczęto uroczystą Mszą świętą, celebrowaną przez biskupa Leona wieloletniego opiekuna szkoły w Gródku. Podczas liturgii przypomniał słowa papieża Jana Pawła II: Jeżeli nikt od was nie wymaga, wymagajcie sami od siebie.... Wszyscy obecni na Mszy zapamiętają życzenia, wygłoszone przez Kazimierza Siciwstela prezesa krajowej sekcji nauki Solidarność, a także wspaniałą oprawę muzyczną w wykonaniu chóru Wrocławskiej Akademii Muzycznej. Następnie na placu przed szkołą odsłonięto tablicę pamiątkową, poświęconą Andrzejowi Stelmachowskiemu założycielowi i Prezesowi Stowarzyszenia Wspólnota Polska.

SĄ MIEJSCA CZASY I LUDZIE, KTÓRYCH SIĘ NIE ZAPOMINA.

Pamięci profesora Andrzeja Stelmachowskiego - prezesa Stowarzyszenia Wspólnota Polska" w latach 1990-2008, Zasłużonego dla rozwoju oświaty polskiej na Ukrainie.

Mieszkańcy Gródka na Podolu

Uwieńczeniem uroczystości stała się uroczysta akademia, na początku której głos zabrał Włodzimierz Werbanowski, przewodniczący Rady Powiatowej. Pogratulował Zoi Rogowskiej, dyrektorce szkoły oraz jej zastępczyni Irenie Perszajło owocnej pracy, a poseł Maria Nowak przekazała życzenia zarządowi polskiej szkoły w imieniu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Edyta Niedźwiedzka odczytała pozdrowienia od konsula generalnego Krzysztofa Świderka oraz polskiego ministra edukacji. Login Komołowski opowiedział o twórcy Wspólnoty śp. Andrzeju Stelmachowskim. Przedstawiciele Związku Polaków Ukrainy złożyli życzenia długich lat działalności oraz tworzenia nowej elity ukraińskiej, która mieszkając w tym państwie, będzie kreowała mocne polskie lobby, broniące zabytków z czasów I RP oraz języka polskiego na ziemiach kresowych. Na koniec uczniowie dokonali uroczystego otwarcia szkolnego muzeum, które już dziś może pochwalić się okazałą kolekcją eksponatów.

2,5 mln dolarów na budowę

Przypomnijmy, że akt erekcyjny pod budowę szkoły wmurowano 20 października 2001 r., a gotowy gmach oddano do użytku w rok później. Znalazły się w nim m.in. takie słowa: We Lwowie, w czasie pielgrzymki na Ukrainę Papież Jan Paweł II poświęcił kamień węgielny pod budowę Szkoły Polskiej w Gródku na Podolu ufundowanej przez społeczeństwo Polskie reprezentowane przez Senat Rzeczpospolitej Polski w osobie Marszałka profesor Alicję Grześkowiak, a także Stowarzyszenie Wspólnota Polska w osobie pana profesora Andrzeja Stelmachowskiego. Szkołę buduje firma BUDIMEX SA z Warszawy. Wieloletnim proboszczem parafii rzymsko katolickiej w Gródku był ksiądz Władysław Wanags a obecnym ksiądz Antoni Andruszczyszyn, Merem miasta jest Włodzimierz Laskowski.

Na budowę gmachu Wspólnota Polska przeznaczyła równowartość ówczesnych 2,5 mln dolarów. Dzięki staraniom Polonii w Gródku mieście partnerskim Sochaczewa zbudowano szkołę dla 480 dzieci kształcącą w pełnym, 10 letnim cyklu. Placówka jest otwarta dla wszystkich chętnych, nie tylko dzieci urodzonych w polskich rodzinach. W gmachu ma swą siedzibę także Towarzystwo Dobroczynne POLONIA.

Dni Gródka 2012

Podwójny jubileusz, tj. 20 lat współpracy miast partnerskich i 10 lecie Szkoły Polskiej zobowiązuje, dlatego na tegoroczne Dni Gródka odbywające się w ostatni weekend września, sochaczewska delegacja pojechała ze specjalnymi upominkami. Burmistrz Piotr Osiecki przekazał władzom Gródka dwa laptopy (podarowane przez jedną z firm biorących udział w II Sochaczewskim Forum Samorządowym), a Klubowi Polskiemu urządzenie wielofunkcyjne (drukarka i skaner).  

Samorząd Gródka postanowił w szczególny sposób uczcić jeszcze jedną rocznicę, 650-lecie istnienia miasta. Z tej okazji, tuż obok głównego placu, przed nowoczesnym centrum sportowo-rekreacyjnym ustawiono kamień z pamiątkową tablicą. Przez lata (wieki?) będzie on przypominał o przyjaźni trzech miast Sochaczewa, Gródka i angielskiego Melton Mowbray.

Opracowano na podstawie materiałów własnych oraz tekstu Franciszka Micińskiego Jubileusz X-lecia Polskiej Szkoły w Gródku Podolskim (www.slowopolskie.org); foto: współczesne Słowo Polskie i archiwum Urzędu Miasta; foto: archiwalne Głos Podola.