Kto ratuje jedno życie – ratuje cały świat

Po raz pierwszy w Sochaczewie będziemy obchodzili Narodowy Dzień Pamięci Polaków Ratujących Żydów. Uroczystość odbędzie się we wtorek, 24 marca o godzinie 13.00 w Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą.

W Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą odbędą się uroczystości związane z obchodami Narodowego Dnia Pamięci Polaków Ratujących Żydów. Zostaną one zorganizowane we wtorek, 24 marca, a ich początek zaplanowano na godzinę  13.00. W programie przewidziano między innymi rys historyczny dotyczący mieszkańców powiatu sochaczewskiego ratujących Żydów podczas II Wojny Światowej oraz złożenie kwiatów pod Macewą Pamięci.
 

Przypomnijmy, że Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką obchodzony jest 24 marca. Został on ustanowione przez Parlament z inicjatywy prezydenta Andrzeja Dudy w 2018 roku. Święto  upamiętnia Polaków niosących pomoc Żydom w czasie II wojny światowej mimo grożącej za to kary śmierci. Natomiast data 24 marca nawiązuje do rocznicy zamordowania rodziny Ulmów z Markowej, którzy ukrywali w swoim gospodarstwie  dwie żydowskie rodziny z Łańcuta i Markowej. Śmierć z rąk Niemców ponieśli Józef i Wiktoria  (będącą w zaawansowanej ciąży) oraz szóstkę ich dzieci, z których najstarsze liczyło 8 lat, a najmłodsze półtora roku. Zginęło także ośmioro ukrywanych Żydów, w tym dwie kobiety i dziecko.

Do tej pory nie jest znana dokładna  liczba Polaków zamordowanych przez Niemców za udzielanie pomocy Żydom podczas II Wojny Światowej.  Szacuje się, że było to od  1000 do kilku tysięcy osób. Tak duża rozbieżność wynika z faktu, egzekucje wykonywano w większości bez procesów sądowych. 
Natomiast w pomoc  zaangażowanych było od 100 do ponad 300 tysięcy Polaków. Z tej liczby Instytut Yad Vashem nadał tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata ponad 7 tysiącom Polaków. Nasi rodacy stanowią największą grupę w tym gronie. Dodajmy, że na medalu jest wygrawerowana sentencja: “Kto ratuje jedno życie, ratuje cały świat”.
Należy zaznaczyć, że pomoc ta było niesiona w sytuacji, gdy za pomoc Żydom groziła na kara śmierci. Była ona stosowana na zasadzie odpowiedzialności zbiorowej. W jej wyniku  ofiarami represji padały rodziny opiekunów oraz całe lokalne społeczności, jak chociażby w Starym Ciepielowie, Rekówce, Cegłowie czy Cisie.

Ilu Żydom udało się przeżyć niemiecką okupację, dzięki Polakom? Dokładna liczba nie jest znana. Według Shmuela Krakowskiego, polskiego i izraelskiego, „po aryjskiej stronie” przetrwało nie więcej jak 20 tys. osób. Z kolei Israel Gutman, historyk i  uczestnik Powstania w Getcie Warszawskim szacował, że na okupowanym terytorium Polski dzięki pomocy Polaków ocalało od 30 tys. do 35 tys. Żydów.
Także inni historycy, zajmujący się tym tematem, podają różne dane dotyczące Żydów, którym udało się przeżyć wojnę dzięki pomocy ich polskich sąsiadów: Teresa Prekerowa - od 30 tys. do 60 tys., Grzegorz Berendt - około 50 tys. a Gunnar S. Paulsson -  blisko 46 tys.