Małpka alkohol cena w 2025 roku. Polacy odczują zmiany rynku?

W kontekście planowanych regulacji pojawia się coraz więcej dyskusji na temat dodatkowych opłat związanych z małpkami, czyli niewielkimi butelkami alkoholu. Propozycje nowych rozwiązań mają na celu podniesienie ich ceny, co według ekspertów może nastąpić już w 2025 roku.

W najbliższych latach spodziewane są wzrosty cen w związku z planowanymi podwyżkami akcyzy i dodatkowymi opłatami dotyczącymi mniejszych pojemności butelek. Szacuje się, że w 2025 roku standardowe ceny małpek mogą wzrosnąć nawet o kilka złotych.

Cena małych butelek alkoholu o pojemności 100 ml, popularnie zwanych małpkami, mieści się w przedziale od kilku do kilkunastu złotych. Tańsze warianty wódki można kupić już za 8–10 zł, natomiast bardziej ekskluzywne marki osiągają ceny nawet powyżej kilkunastu złotych.

System kaucyjny, mający na celu zmniejszenie ilości odpadów i promocję recyklingu nie został uruchomiony 1 stycznia 2025 roku. Jego wdrożenie zostało przesunięte na październik 2025 roku. Duże sklepy, o powierzchni powyżej 200 m², będą zobligowane do przyjmowania opakowań zwrotnych i wypłacania kaucji, natomiast mniejsze placówki będą miały taką dobrowolną możliwość.

Jedną z kluczowych kwestii konsultacji społecznych w 2024 roku był brak małpek w systemie kaucyjnym. Małe sklepy obawiały się trudności oraz kosztów związanych z przechowywaniem opakowań zwrotnych. Planuje się, że po nabraniu doświadczenia w zarządzaniu zwrotami system zostanie rozszerzony o małe butelki z alkoholem, co może wpłynąć na ich ceny.

W 2025 roku małe butelki alkoholu mogą stać się droższe z powodu obowiązującej od 2021 roku opłaty małpkowej. Jej celem jest obciążenie małych opakowań napojów wysokoprocentowych dodatkowymi kosztami. Opłata ta dotyczy produktów o zawartości powyżej 18% alkoholu i pojemności do 300 ml. Aktualnie do każdej 300-mililitrowej butelki doliczane są 3 złote, a w przypadku butelek 200 ml – 2 złote.

Od 2025 roku akcyza na alkohol wzrośnie, wynosząc 16 zł za półlitrową butelkę, co oznacza podwyżkę z 15,22 zł obowiązujących w 2024 roku. Dodatkowo rząd zapowiada coroczne podwyżki akcyzy na alkohol o 5%, co może istotnie wpłynąć na ceny wszystkich produktów wysokoprocentowych, w tym także popularnych małpek.

Według raportu CMR, piwo pozostaje liderem sprzedaży wśród alkoholina polskim rynku. W okresie od stycznia do października 2024 roku, w sklepach małoformatowych do 300 m² piwo stanowiło około 90% sprzedawanego alkoholu pod względem wolumenu, a wartościowo odpowiadało za 53% sprzedaży alkoholu w tych placówkach. Drugie miejsce zajęły wódki czyste z udziałem 21% w wartości sprzedaży, a trzecie – wódki smakowe z 14%.

Rok 2024 przyniósł jednak spadek wolumenu sprzedaży dla wielu segmentów alkoholi, szczególnie piwa i wódek czystych. Mimo tego rośnie popularność wódek w małych pojemnościach – 90, 100 i 200 ml. W segmentach sklepów do 2,5 tys. m² czyste wódki stanowią ponad 60% wartości sprzedaży, choć tracą rynek na rzecz wódek smakowych.

Alkohol, mimo stopniowego spadku udziału w całkowitym rynku, wciąż pozostaje największą kategorią pod względem wartości sprzedaży. Kluczową rolę odgrywają sklepy małoformatowe do 300 m², które odpowiadają za 74% liczby transakcji i 63% wartości obrotów alkoholu w Polsce. Dalsze 14% transakcji realizują dyskonty, 10% supermarkety o powierzchni od 301 do 2,5 tys. m², a jedynie 2% przypada na hipermarkety.

Opłata małpkowa od początku jej wprowadzenia w 2021 roku przynosi budżetowi państwa znaczące dochody. Zgodnie z danymi Ministerstwa Finansów, wpływy w poszczególnych latach przedstawiały się następująco:

• 2021 rok: 291,9 mln zł,

• 2022 rok: 645,3 mln zł,

• 2023 rok: 581,0 mln zł,

• 2024 rok (I półrocze): 339,1 mln zł (szacowane całoroczne wpływy – około 700 mln zł).

Oczekiwany wynik za 2024 rok stanowiłby nowy rekord w historii tej opłaty. Wzrost w porównaniu z początkowym rokiem jej funkcjonowania wskazuje na rosnące znaczenie tej kategorii w finansowaniu budżetu państwa.

Potencjalne zmiany w zakresie opodatkowania i sprzedaży małych pojemności alkoholu mogą wpłynąć na przychody z opłaty małpkowej. Ministerstwo Zdrowia proponuje ograniczenie sprzedaży alkoholu w opakowaniach do 300 ml wyłącznie do butelek lub puszek.

Ograniczenie sprzedaży alkoholi w małych opakowaniach mogłoby zmniejszyć wpływy z tytułu opłaty małpkowej. Warto podkreślić, że opłata stanowi istotne źródło dochodów dla budżetu państwa.

Środki są rozdzielane w równych proporcjach między gminy oraz Narodowy Fundusz Zdrowia. Dochody gmin mogą być przeznaczane wyłącznie na realizację lokalnych działań, które przeciwdziałają negatywnym skutkom spożywania alkoholu.

Narodowy Fundusz Zdrowia wykorzystuje swoją część na organizację działań edukacyjnych i profilaktycznych oraz na finansowanie opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, jak również na niwelowanie innych negatywnych skutków zdrowotnych związanych z alkoholem. Dodatkowo część środków przekazywana jest do Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych, który wspiera zadania z zakresu przeciwdziałania uzależnieniom.

Te fundusze umożliwiają realizację szkoleń, projektów badawczych, kampanii edukacyjnych oraz rozwijanie lokalnych inicjatyw. Dzięki temu środki z opłaty małpkowej wspierają zarówno lokalne społeczności, jak i krajowe strategie przeciwdziałania problemom alkoholowym. Są one kluczowym elementem w budowie systemu zdrowia publicznego, który reaguje na konsekwencje nadmiernego spożywania alkoholu.

Piwo niezmiennie pozostaje liderem alkoholu w Polsce, z liczbą 16 milionów sprzedawanych sztuk każdego dnia. Dla porównania, stanowią jedynie niewielki ułamek konsumpcji, z wynikiem 1,4 miliona sprzedanych sztuk dziennie. Statystyki pokazują, że zaledwie co jedenasty klient decyduje się na zakup małpki zamiast piwa, co jasno dowodzi dominacji browarów na polskim rynku alkoholowym.

Termin „małpka” w czasach PRL-u odnosił się do butelek o pojemności 375 ml, które były wówczas powszechnie dostępne. W latach 90. tę pojemność wycofano, co sprawiło, że nazwa zaczęła tracić na popularności. Obecnie określenie jest stosowane głównie w odniesieniu do mniejszych butelek, takich jak te o pojemności 200 ml lub 100 ml. Na rynku można także spotkać większe produkty, np. 350 ml, które są jednak rzadziej nazywane „małpkami”.