Oczy zwrócone na rzeki

W zeszłym tygodniu Wisła i Bzura stały jeszcze skute lodem, ale instytucje i służby odpowiedzialne za stan rzek i bezpieczeństwo przeciwpowodziowe już rozpoczęły monitorowanie sytuacji hydrologicznej. Powód: nagłe ocieplenie, które może doprowadzić do zatorów lodowych, a w konsekwencji do wylewania rzek. Czasem wystarczy kilka godzin, aby kra ruszyła. Tak było w zeszłym roku, kiedy całą noc mieszkańcy Rozlazłowa wraz ze służbami walczyli o swoje domy i kładkę na Bzurze.

Pogodynka na dzień dobry
Nasz powiat jest wyjątkowo zagrożony dużą wodą. Pokazała to powódź z 2010 roku. Trzy gminy: Iłów, Młodzieszyn i Brochów oraz nasze miasto są zagrożone wylaniem Wisły lub Bzury, a niektóre obu rzek naraz. Nic więc dziwnego, że pracownicy służb i instytucji przeciwpowodziowych dzień pracy rozpoczynają od sprawdzania prognozy pogody i inspekcji rzek.
- Jeżeli utrzyma się taka pogoda, jak w minionym tygodniu, że w ciągu dnia robiło się ciepło, a w nocy chwytał przymrozek, zagrożenie jest niewielkie, bo wtedy lód topnieje stopniowo. Poziom wód jest na tyle niski, że w chwili obecnej nie grozi nam zalanie. Sytuacja będzie trudniejsza, jeśli na południu Polski wzrosną temperatury i rzeki zaczną gwałtownie rozmarzać. Wtedy może dochodzić do zatorów lodowych, bardzo niebezpiecznych o tej porze roku – powiedział nam Tadeusz Wachowski, szef referatu zarządzania kryzysowego w Urzędzie Miejskim w Sochaczewie.
Między innymi sprawom zabezpieczenia powodziowego poświęcone było ostatnie posiedzenie Komisji Bezpieczeństwa przy staroście sochaczewskim. Tadeusz Jaworski dyrektor Wydziału Bezpieczeństwa, Zarządzania Kryzysowego i Spraw Obronnych Starostwa Powiatowego w Sochaczewie uspokaja, że służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo przeciwpowodziowe są przygotowane. Uzupełniono również wojewódzki magazyn sprzętu znajdujący się w Kamionie.

Trochę zrobiono
Powódź z 2010 roku czegoś nas nauczyła. Państwo zaczęło przeznaczać większe pieniądze na zabezpieczenia. Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Płocku podjął szereg działań na naszym terenie. Jedno z ważniejszych to uszczelnienie wałów na Bzurze w Kamionie Małym i Przęsławicach (gmina Młodzieszyn). To miejsce jest wyjątkowo niebezpieczne, bo narażone na zalanie zarówno przez Bzurę, jak i Wisłę. Jesienią ubiegłego roku ponad półtora kilometra wałów wzmocniono nową metodą polegającą na wlewaniu na dużą głębokość masy betonowo-cementowej. Ma ona utrudnić przedostawanie się wody.
Artur Rychlewski, kierownik sochaczewskiego oddziału WZMiUW, zapowiada, że wiosną tego roku podobną metodą zmodernizowany zostanie wał w miejscu, gdzie Bzura wpada do Wisły (w okolicy magazynu sprzętu przeciwpowodziowego). Jest już wykonana dokumentacja, a rozpoczęcie prac zależy od warunków atmosferycznych.
Podobna inwestycja obejmie gminę Iłów. Wzmocnienie wałów na długości 1,5 km przewidziano w miejscowościach Suchodół i Kępa Karolińska. To tam w 2010 roku doszło do największych przecieków.
Inną formą ochrony wałów są specjalne siatki zabezpieczające przed bobrami. To ich niszczycielska działalność przyczynia się w dużej mierze do uszkadzania nasypów. W gminie Iłów położono siatkę na długości 2,3 km, m.in. w Arciechowie, Pieczyskach i Suchodole. Takie samo zabezpieczenie zastosowano na wale wiślanym w Januszewie w gminie Młodzieszyn. Jak zapowiada Artur Rychlewski, wiosną ma się odbyć również konserwacja kanałów.
Prace zabezpieczające podjęto także w gminie Brochów. Tadeusz Kiliś z Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Nowym Dworze Mazowieckim mówi, że zrobiono tyle, na ile wystarczyło pieniędzy. Tutaj główny problem stanowiły śluzy na terenie wałów, m.in. w Śladowie, Gorzewnicy i na przepompowni w Tułowicach. Dokonano ich przeglądu i naprawy. Na wałach w Gorzewnicy przygotowano stanowisko dla pompy wysokiej wydajności, która w przypadku powodzi ma usprawnić działania służb. Wykonano także drogę dojazdową do tego miejsca. Na długości 5 kilometrów odbudowano kanał kromnowski z dwoma jazami i mostem w Nowej Wsi. Odmulenia doczekała się również rzeka Łasica. Konieczne było, jak i w innych gminach, usunięcie szkód po bobrach i lisach.
Kompleksowa modernizacja wałów musi jeszcze poczekać. Jak twierdzi Tadeusz Kiliś modernizacja kilometra nasypu to koszt od 3,5 do 7 mln zł.

W starciu z naturą
Tadeusz Wachowski z referatu zarządzania kryzysowego w ratuszu powiedział nam, że aby uniknąć zagrożenia spowodowanego zatorami, usunięto część drzew, które stanowiły naturalną przeszkodę dla spływającej kry na Bzurze. Wzmocniono także brzegi Utraty w Chodakowie, gdzie powstało duże osuwisko. Oczyszczono to miejsce z rosnących dziko i powalonych drzew. Ma to ułatwić spływanie wody głównym nurtem. Jak powiedział Tadeusz Wachowski, w ubiegłym roku jego wydział zabiegał o umieszczenie naszego miasta w wieloletnim programie przygotowywanym przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych. Chodzi o liczne łachy i wypłycenia na Bzurze, dalszą wycinkę drzew i udrożnienie nurtu rzeki. Ma to zapobiec tworzeniu się rozlewisk i podtapianiu niżej położonych posesji. Działania te zapisano do realizacji na lata 2012-2014.
Nie zasypia gruszek w popiele także gmina Iłów, która bardzo ucierpiała w ostatniej powodzi i która sąsiaduje ze znanymi już w całym kraju Świniarami. Wszelkie informacje o planowanych zabezpieczeniach są tam solidnie analizowane. Ostatnio rada gminy zaprotestowała przeciwko planom budowy przegrody na Wiśle w Dobrzykowie. Samorządowcy obawiają się, że urządzenie hydrologiczne, które ma pomagać mieszkańcom tamtego terenu, będzie utrapieniem dla nich. W przypadku przerwania wału, spowoduje wyższy poziom wody na terenach zalanych.
Sekretarz gminy Przemysław Nowacki uważa, podobnie jak wielu mieszkańców, że najlepszym sposobem ochrony przed wielką wodą byłoby czyszczenie dna Wisły. O tym zadaniu mówi się od lat. Nie wiadomo jednak, czy większą przeszkodę stanowią koszty regulacji rzeki, czy fakt, że rejony Iłowa znajdują się w strefie ochronnej programu Natura 2000.
- Pogłębianie Wisły od Wyszogrodu do Płocka wyceniono na 60 mln zł, ale co zrobić z ekologami, którzy przy każdej okazji protestują np. przeciw naruszaniu siedlisk ptasich na rzecznych kępach i w rezerwatach – zastanawia się Przemysław Nowacki. – Wreszcie ktoś się musi z nimi porozumieć.
Natura już nie raz udowodniła swoją siłę. Miejmy nadzieję, że tym razem nie wystawi nas na taką próbę, jak dwa lata temu.
Jolanta Sosnowska