Oleje w motoryzacji - specyfikacja ważniejsza od marki

Oleje w motoryzacji - specyfikacja ważniejsza od marki

W sklepach, warsztatach i w internecie pojawia się coraz więcej marek olejów silnikowych, przekładniowych i hydraulicznych. Użytkownik może dostać zawrotu głowy od mnogości nazw i kwiecistych opisów, z których wynika, że każdy olej to ten najlepszy.

Który produkt wybrać ?

Polacy w większości wybierają produkty według dwóch kryteriów: marki i ceny. Nasi zachodni i południowi sąsiedzi nie mogą wyjść z podziwu jak bardzo polscy konsumenci przywiązani są do marki oleju, który stosują. W większości krajów europejskich zdecydowanie ważniejszym kryterium jest prawidłowy dobór według zaleceń producenta pojazdu czy silnika.

Kryterium ceny nie budzi już takich emocji, gdyż jest jak najbardziej zrozumiały w dobie europejskiego kryzysu gospodarczego. Na konsumenta czeka jednak wiele pułapek podczas pogoni za jak najniższą ceną.

Skąd tak silne przywiązanie do marki?

30 lat temu na  rynku było dostępnych tylko kilka marek olejowych, a liczba oferowanych typów olejów nie przekraczała 5. Wszyscy producenci oferowali te same produkty. Przywiązanie do marki było jedynym racjonalnym powodem wyboru danego produktu. Użytkownik pojazdu zadowolony z raz zakupionego oleju, czy to z polecenia sprzedawcy, czy znajomego, czy odczytanego z zawieszki przy silniku, trwał w swoim wyborze przez lata. Dla niego tylko ta jedna marka się liczyła, bo nigdy go nie zawiodła.

Kiedy pojawia się problem ?

Producenci dla odświeżenia wizerunku swoich produktów często zmieniają nazwy, likwidują stare linie produktowe, zastępując je nowymi. Klient posługujący się nazwą produktu, czuje się zagubiony. Szuka produktu w coraz większej od siebie odległości, ale prawa rynku są nieubłagane- koniec produkcji, oznacza rychły koniec dostępności. Druga problematyczna sytuacja, to zmiana pojazdu. Często okazuje się, że producent nowego auta czy urządzenia nie przewiduje stosowania naszego ulubionego oleju, w dodatku zaleca olej innej marki.

Za duży wybór marek

Obecnie mamy w Polsce dostępne produkty około 60 producentów olejów, a średnio dany producent

tylko do silników  pojazdów osobowych oferuje gamę 20 produktów. Przy czym dla jednej lepkości 5W30 potrafi oferować 6 różnych olejów.  Upraszczają nieco obraz mamy do wyboru około 1200 produktów, a w jednej tylko lepkości 5W30 około 360 ! … i każdy z tych 360 podobno jest najlepszy.

Na czym polegają różnice między produktami

Różnice można sklasyfikować według trzech kryteriów: lepkość, jakość i dopuszczenia producentów pojazdów/silników. Właśnie według tych trzech kryteriów dokonują doboru olejów nasi zachodni i południowi sąsiedzi. Wchodząc do sklepu, jeśli nie widzą produktu „na jakim jeżdżą”, to wybierają produkt o identycznej specyfikacji i dolewają lub wymieniają bez sentymentów.

Co to jest specyfikacja oleju.

Specyfikacja to zbiór norm i dopuszczeni, które posiada dany olej. Pierwszą podstawową jest lepkość oleju, czyli zdolność tworzenia odpowiedniej grubości filmu olejowego w różnych zakresach temperatur. Drugą jest jakość oleju określana albo przez europejską normę ACEA, albo przez amerykańską normę API. Spełnienie przez olej danej normy API czy ACEA oznacza zachowanie przez olej odpowiedniej czystości, jakości komponentów i przewidywalnego zachowania w odpowiednich warunkach pracy. Im wyższa norma tym olej poddawany jest trudniejszym testom i musi spełniać coraz bardziej rygorystyczne kryteria ochrony środowiska naturalnego. Trzecie kryterium powoli staje się głównym kryterium wyboru produktu – gdyż jest to aprobata producenta pojazdu lub silnika. W tym wypadku to nie producent oleju określa nam czy dany produkt jest dobry do naszego pojazdu – decyduje o tym producent pojazdu aprobując dany olej.

Lepkość – obalmy kilka mitów

Pierwszy podstawowy błąd większości użytkowników to mylenie lepkości z gęstością oleju. 30 lat temu można było z góry założyć, że olej o wyższej lepkości jest gęstszy. Obecnie w dobie stosowania chemicznych modyfikatorów lepkości, ta prawidłowość już nie występuje i prowadzi do mylnych opinii, ocen, a w konsekwencji nawet decyzji powodujących uszkodzenia silnika.

Jak już wspomniano lepkość charakteryzuje zdolność oleju do tworzenia filmu olejowego. Podstawowe lepkości olejów silnikowych do pojazdów osobowych przez lata były takie same 5W40, 5W50, 10W40 i 15W40. Rozwój sportów motorowych, dążenie do oszczędności paliwa, a także dbałość o ochronę środowiska spowodowały rozwój produktów syntetycznych i pojawienie się norm. 0W30, 0W40,5W30, 10W60, a ostatnio 0W20 i 5W20.  Przy czym liczba stojąca przed literą W oznacza lepkość w warunkach zimowych (W= Winter), a stojąca za literą W – w warunkach letnich. Dla przykładu  5W30 (oznacza, iż lepkość w warunkach zimowych jest bardzo niska i wynosi 5, a w warunkach letnich 30). Gdy podana jest tylko jedna wartość i nie ma literki W oznacza, że jest to olej letni – tzw. jednosezonowy.

Na czym polega więc błąd użytkowników? Gdy silnik zaczyna „brać olej”, kiedyś najlepszą metodą była zmiana oleju na gęstszy i przechodzono z lepkości 5W40 na 10W40. Cząsteczki gęstszego oleju uszczelniały cieknące elementy silnika. Zastosowanie tej metody w nowych silnikach oznaczałoby jednak poważne problemy a nawet ruinę silnika. W nowych silnikach elementy są bardzo ciasno spasowane (oszczędność miejsca i wagi), a także wykonane z delikatnych materiałów (oszczędność wagi i pieniędzy). Nikt w autach komercyjnych nie stosuje już rozwiązań na 10 czy 20 lat, taka trwałość nie jest celem producenta. Zastosowanie więc grubszego filmu olejowego (oleju o wyższej lepkości) może spowodować deformację ciasno spasowanych elementów i jego nieodwracalne uszkodzenie. Powstaje pytanie: co zrobić, skoro zmiana lepkości jest błędem, a silnik cieknie? Na rynku jest kilku producentów olejów, którzy oferują oleje o wybranej lepkości do pojazdów z dużymi przebiegami np. powyżej 100 000 km. Te oleje posiadają w swoim składzie dodatki uszczelniające, które świetnie spełniają swoje zadanie.

Drugim powszechnym błędem jest zmienianie bazy olejowej po przejechaniu 100 000 czy 200 000 km z syntetycznej, na półsyntetyczną i dalej na mineralną. Dlaczego ? Bo podobno tak jest lepiej dla silnika. Nic z tych rzeczy. W żadnym wypadku nie należy tej mądrości stosować na nowoczesnych jednostkach napędowych. Producenci zalecają stosowanie jednego typu oleju o konkretnej lepkości i taki olej należy stosować przez cały okres eksploatacji silnika. Zmiana bazy olejowej – przejście z oleju syntetycznego na półsyntetyczny – oznacza zmianę lepkości, a to jak wykazano powyżej może doprowadzić do agonii silnika.

Normy API i ACEA

By uporządkować amerykański rynku olejów powstało Stowarzyszenie Producentów Olejów (API), które stworzyło klasyfikację olejów według norm jakościowych. Przykładem normy wg API jest norma dla samochodów osobowych  SL oraz CF (często zapisywane SL/CF). Literka S oznacza, że norma dotyczy oleju do silników benzynowych, literka L oznacza poziom jakości – im wyższa tym olej czystszy, nowocześniejszy; literka C oznacza silnik wysokoprężny (diesel) – a literka F – tak, jak L – oznacza poziom jakości.  Olej o normie API SN, będzie więc lepszy od oleju o normie SM, czy SL. Jeśli producent naszego pojazdu zaleca stosowanie oleju o normie SL, to wlanie oleju o wyższej normie na pewno silnikowi nie zaszkodzi. Nie powinno się natomiast stosować normy niższej, niż zalecana przez producenta- np. SG.

Najważniejszą informacją jest jednak to, iż od normy z literką F (SF i CF) oleje są mieszalne. Można więc z powodzeniem dolać olej innej marki pod warunkiem zachowania tej samej lepkości i tego samego lub wyższego poziomu jakości wg API (z zastrzeżeniem poniżej przedstawionych kryteriów jakości ACEA i aprobat producentów pojazdów).

Norma ACEA, to znacznie bardziej skomplikowany system norm opracowany przez Europejskie Stowarzyszenie Producentów Pojazdów. Do niedawna podstawowymi kryteriami dla pojazdów osobowych były ACEA Ax i Bx. Gdzie literka A – oznacza silnik benzynowy; B – diesla, x – to kolejny numer od 1 do 5 określający jakość oleju. W dużym uproszczeniu można przyjąć, że im wyższy parametr x, tym olej jest nowocześniejszy i spełnia bardziej wyśrubowane normy. Powszechny zapis to np. ACEA A3/B3 lub A5/B5. Większe komplikacje zaczynają się od pierwszej dekady XXI wieku – ACEA wprowadziła normę C – nowe kryterium czystości oleju i emisji spalin bez rozgraniczenia na silnik benzynowy i diesla. Mamy normę C1, C2, C3, C4 i nie można uznać, że norma C2 jest wyższa, czy lepsza od normy C1. Każda ma swoją odrębną specyfikację i należy ściśle trzymać się zaleceń producenta pojazdu lub silnika w tym zakresie. Jeśli producent zaleca stosowanie oleju C3, należy stosować wyłącznie olej z normą C3

Normy i aprobaty producentów pojazdów

W Europie od producentów pojazdów wymaga się  stosowania silników spełniających coraz to bardziej wyśrubowane normy emisji spalin. By sprostać tym wymaganiom jednostki napędowe muszą ograniczać emisję i jednym ze sposobów jest stosowanie olejów spełniających restrykcyjne kryteria

producentów silników. W ten sposób producenci silników przerzucają część odpowiedzialności za emisję spalin na producentów olejów silnikowych narzucając im normy jakie musi spełnić olej by mógł być stosowany w danym silniku. Taka procedura nazywa się dopuszczeniem oleju – czyli aprobatą oleju przez producenta silnika lub pojazdu. Na przykład koncern General Motors (w Europie: Opel, Chevrolet i Saab) stosuje swoją normę GM Dexos2 dla nowoczesnych silników, a grupa VAG (Volkswagen, Audi, Seat i Skoda) normę VW 504.00/507.00. Jeśli nasz pojazd ma w książce gwarancyjnej określoną przez producenta własną normę, to należy jej bezwzględnie przestrzegać i ona powinna stać się głównym wykładnikiem doboru oleju. Do sklepu, warsztatu czy internetu „idziemy” więc po olej spełniający daną normę producenta. Tylko wtedy mamy pewność słusznego wyboru.

Nie marka, a specyfikacja – jest najważniejsza.

Podsumowują wszystko co napisano powyżej, gdy znajdziemy się w sytuacji braku stosowanego przez nas oleju i konieczności zakupu innego, czy też po prostu chęci zmiany musimy trzymać się poniższych zasad:

- ważniejsza jest specyfikacja oleju, niż jego marka

- zawsze warto spojrzeć co zaleca producent pojazdu i kierować się jego wytycznymi,

- profesjonalne sklepy posiadają szereg możliwości dokonania prawidłowego doboru oleju po krótkim wywiadzie z użytkownikiem i na podstawie danych pojazdu.

Serdecznie zapraszamy do Sklepu ALCOR, ul Fabryczna 2 

(naprzeciwko Zakładów BORYSZEW, w budynku Ośrodka Zdrowia)

698-694-974

brumbrum@al-cor.pl

godziny otwarcia:

pon- pt: 9:00-17:00

sb: 9:00-13:00