Ostatnie akordy bitwy nad Bzurą w okolicach Załuskowa i Iłowa

Gmina Iłów podczas Bitwy nad Bzurą. Ten i inne tematy poruszono na spotkaniu, które odbyło się w dniu 11 września w Gminnym Ośrodku Kultury w Iłowie. Celem spotkania była promocja książki pt. „Ostatnie akordy bitwy nad Bzurą w okolicach Załuskowa i Iłowa 17-18 09.1939 r.”. 

Jednym ze współautorów publikacji jest Adam Garstka - mieszkaniec gminy Iłów – sołtys wsi Załusków. Drugim autorem jest Marcin Lisiecki – historyk – mieszkaniec Kcyni. Co łączy Iłów z Kcynią? Co łączy Adama Garstkę i Marcina Lisieckiego, którzy wspólnie napisali książkę? Są to pytania, na które czytelnicy znajdą wyczerpującą odpowiedź. Dla wielu z nich może się okazać zaskoczeniem, że te miejscowości, choć odległe o 240 km. mają ze sobą wiele wspólnego. W tym miejscu zaznaczyć tylko można, że poszukiwanie informacji o losach bliskiego krewnego – uczestnika kampanii wrześniowej doprowadziło do spotkania przyszłych autorów. Dzięki niemu, Marcin Lisiecki nie tylko odwiedził cmentarz parafialny w Iłowie – miejsce spoczynku jego wuja, ale także nawiązał współpracę z Adamem Garstką – miłośnikiem historii i badaczem przeszłości. 

Kolejne spotkania obu panów nie pozostały bezowocne. Ich efektem jest wspomniana książka. Powstała ona z potrzeby serca –  wyjaśnia Marcin Lisiecki. Pozycja ta nie jest jednak stricte naukowa, choć odnosi się do wydarzeń historycznych. Jej nadrzędnym celem jest natomiast: próba zainteresowania części młodszego pokolenia tym, co działo się na terenie gminy Iłów w połowie września 1939 roku - czytamy we wstępie publikacji. Zamieszczono w niej opisy dotyczące okoliczności, przebiegu i uczestników wydarzeń wojennych z września 1939 roku, które rozegrały się w tutejszej gminie. Swoją kartę zapisały w nich: Iłów, Brzozów, Giżyce i Załusków oraz inne miejscowości. Z tych względów książka stanowi dla mieszkańców ziemi iłowskiej bardzo cenną publikację. Jest ona bowiem źródłem wiedzy na temat wojennych dziejów okolic, w których przyszło im żyć i pracować, a niektórym także urodzić się. 

Wartość publikacji podnoszą ciekawe relacje naocznych świadków oraz bezpośrednich uczestników bardziej lub mniej znanych wydarzeń z historii gminy Iłów. Znajduje się w niej min. opis masakry w Henrykowie, w której z rąk Niemców zginęło żywcem spalonych 76 osób. Inną dość ciekawą relacją jest pogrzeb generała Franciszka Włada, który został pochowany przy kościele w Iłowie. Jest to znany tutaj bohater września, na cześć którego nazwano jedną z centralnych ulic Iłowa. Inną relację o tym wydarzeniu przekazała autorom Aurelia Grabarek, której ojciec wykonał trumny dla generała oraz niemieckiego żołnierza, pochowanego podczas tej samej, skromnej ceremonii. „Przed chwilą pochowaliśmy dwóch żołnierzy, którzy ze sobą walczyli. Teraz stoją przed naszym wspólnym Bogiem – powiedział kapelan wojskowy, który sprawował pogrzeb, jak dowiadujemy się z przekazu uczestnika tego wydarzenia. 

Te i inne ciekawe relacje znajdują się w książce, którą do rąk czytelnika oddali właśnie autorzy. Pozycja składa się z 9 rozdziałów, jest opatrzona: wprowadzeniem, wstępem, informacją o autorach, wykazem skrótów i materiałów źródłowych oraz zdjęciami ze zbiorów obu autorów.

J.K