Słuchawka, stetoskop, lustro i konewka – atrybuty coacha czyli o umiejętnościach

Z DZIENNIKA PODRÓŻY

 Do czego coachowi telefon, stetoskop, lustro i konewka?

Tworzymy w naszej grupie cztery zespoły, których zadaniem jest  za pomocą metafory i dramy, z wykorzystaniem różnorodnych gadżetów,  przedstawić podstawy coachingu według modelu Coach Wise. Dobieramy się z Jolą, Renią oraz  Danusią i postanawiamy pokazać umiejętności coacha, wygrzebując z kufra jakiś stary aparat telefoniczny, lusterko, stetoskop i dziecięcą  konewkę. Na korytarzu trochę debatujemy nad sensownym użyciem zdobytych gadżetów. Brakuje nam jeszcze klienta, ale spontanicznie pojawia się Darek i zgadza się nam pomóc. Jest pogodny i uśmiechnięty, jednak na potrzeby naszej dramy będzie smutnym, przybitym człowiekiem.

Umiejętności coacha a wzrastanie klienta

Stoimy nad naszym klientem, który jest zrezygnowany, bez sił, coś wyraźnie go trapi. Jola wykręca jakiś numer na aparacie i zaczyna poprzez słuchawkę zadawać klientowi pytania. Następnie Danusia za pomocą stetoskopu uważnie go osłuchuje, znaczy się słucha :)  Kolej na Renię, pozwala przejrzeć się klientowi w lustrze i przypatrzeć się swojemu odbiciu. Jako czwarta z kolei za pomocą dziecięcej konewki  wspieram naszego klienta, niczym roślinę, która potrzebuje wody.  Później znowu słuchawka, stetoskop, lustro i konewka. I tak kilkakrotnie. Kiedy swoimi działaniami zataczamy kolejne pętle, klient stopniowo podnosi się, staje się coraz bardziej pewny siebie, coraz bardziej pogodny.  Aż na koniec wznosi ręce do góry i uśmiecha się, nie mamy już wątpliwości, pomogłyśmy, teraz nasz klient czuje się doskonale. W ten sposób przedstawiłyśmy podstawowe umiejętności coacha:  ZADAWANIE PYTAŃ, SŁUCHANIE, ODZWIERCIEDLANIE I WSPIERANIE.  Dzięki ich zastosowaniu  klient wzrasta. Cała sesja coachingowa opiera się na stosowaniu czterech umiejętności: zadajemy pytanie, słuchamy, odzwierciedlamy i wspieramy. I znowu pytamy, słuchamy, odzwierciedlamy i wspieramy. I tak zataczamy kolejne pętle aż do zakończenia  sesji.

ZADAWANIE PYTAŃ

Zadawanie pytań to podstawowa umiejętność coacha. No właśnie, jak wykorzystać ten metaforyczny aparat telefoniczny Joli, by pytanie było właściwe? Po pierwsze pytania muszą być krótkie. Im krócej się pyta, tym lepiej, bo pytanie jest bardziej jasne i zrozumiałe dla klienta i nie ma w nim ukrytej opinii osoby pytającej. Pytania sugerujące odpowiedź mają to do siebie, że zazwyczaj są długie. A coach ma pytać nie po to, by klientowi włożyć w usta swoją odpowiedź, ale by ten mógł zastanowić się nad tym, co sam czuje, myśli i czego chce. Najważniejsze, żeby pytania były otwarte, by klient zamiast odpowiedzieć tak lub nie mógł zastanowić się nad swoją odpowiedzią. Czyli coach zaczyna pytania od kto, co, kiedy, gdzie, jak. Np. Co o tym myślisz? I adekwatnie do tego, co mówi klient, coach dopytuje, np. Co to znaczy dla Ciebie?, Jak się z tym czujesz? Bo w coachingu ważne jest również pogłębianie i poszerzanie wypowiedzi klienta poprzez zadawanie mu odpowiednich pytań. Chyba, że coach chce doprecyzować, co też jest istotnym elementem umiejętności zadawania pytań. Pytania powinny być zadawane z ciekawością (nie mylić z ciekawskością). W coachingu unika się  pytania dlaczego, które ma podwójne dno.  Ukryty jest w nim osąd i obwinianie, co powoduje reakcję obronną, a coach nie jest przecież osobą, która ocenia czy osądza klienta.  Zamiast zapytać Dlaczego tak się stało? formułuje się przykładowo pytania:  Co się wydarzyło?, Jak to wyglądało?, Co możesz zrobić?.

SŁUCHANIE

Jak przyłożyć stetoskop, by dobrze usłyszeć?  Słuchanie musi być aktywne. Coach słucha bardzo uważnie, całym sobą. Słucha z wykorzystaniem uszu, wzroku, umysłu, serca i intuicji. Słucha wypowiedzianych słów, myśli, uczuć,  słucha ciszy, słucha tego, co mówi ciało klienta, gesty, mimika, słucha też tego, co nie zostało powiedziane. Słucha z ogromną akceptacją, empatią i życzliwością, przyjmuje wszystko bez oceniania i osądzania. Bez udzielania rad. Wszystko, co klient mówi, jest właściwe i na miejscu. Tylko taka umiejętność słuchania pozwoli klientowi otworzyć się i dotrzeć do najgłębszych zakamarków swojego wnętrza, któremu będzie mógł się przyjrzeć i je poznać.

ODZWIERCIEDLANIE

Odzwierciedlanie to nazywanie sytuacji oraz emocji i ściśle wynika ze słuchania klienta. Coach jak zwierciadło odbija istotne wypowiedzi klienta (dosłownie, z użyciem jego terminologii, czasem niecenzuralnych słów). Odzwierciedlanie pozwala upewnić się, że coach zrozumiał, co klient miał na myśli, oczywiście w sensie podążania za klientem, bo tak naprawdę wystarczy, by klient rozumiał o co mu chodzi. Dzięki odzwierciedleniu klient ma szansę usłyszenia, jak brzmi, to co powiedział. Czasami po usłyszeniu swoich słów z innych ust odkrywa, że jednak to mu nie pasuje i swoją wypowiedź formułuje inaczej, doprecyzowuje. Odzwierciedlenie nie zawsze musi być dosłowne, może też zawierać metafory, np. Widzę, że  czujesz się jak ryba w wodzie. Odzwierciedla się nie tylko słowa, ale również zachowanie klienta, np. Kiedy o tym mówiłeś, posmutniałeś.

Tak więc w  zwierciadle Reni odbijają się słowa klienta, mowa ciała, uczucia, myśli, cały jego obraz, któremu może się przyjrzeć jak w lustrze i zastanowić się, co mu się w tym odbiciu podoba, co mu nie pasuje, może też zdecydować, co chce zmienić. Odzwierciedlanie pozwala klientowi lepiej poznać samego siebie i sytuację, w której się znajduje.

WSPIERANIE

Dodatkiem do zadawania pytań, słuchania i odzwierciedlania jest taka umiejętność coacha jak wspieranie. Co można dać klientowi ze swojej konewki? Wspieranie postawą i zaangażowaniem. Coach zachęca, dodaje odwagi, motywuje do dalszych działań. Okazuje uznanie, bo przecież w kliencie jest tyle pozytywnych cech, o których trzeba mu koniecznie powiedzieć. Coach wspiera też swoim doświadczeniem i wiedzą, analizuje, proponuje różne możliwości, zachęca do różnych działań, w nieznacznym stopniu przekazuje wiedzę, proponuje też klientowi nowe przekonania. Sposób wspierania jest zawsze dostosowany do tego, co w danym momencie służy klientowi.  Coach wspiera krótko i bez przywiązywania się, bo wierzy, że klient jest mądry i pełen zasobów, dzięki czemu bez niego świetnie sobie poradzi.

Zapytałam moje koleżanki ze studiów, z którymi przedstawiałam dramę o umiejętnościach, co dało im to ćwiczenie.  Jola podkreśliła, że jeżeli samemu coś się tworzy, szybciej zapada to w pamięć, a atrybuty i akcesoria wspierają w zapamiętywaniu. Renia dodała, że podczas odtwarzania umiejętności przywołuje w pamięci użycie rekwizytów i przekłada je na obraz umiejętności coacha. Danusia powiedziała, że z perspektywy czasu już wie, że najbardziej zapamiętuje się to, czemu towarzyszą nasze emocje. Teraz przypomina sobie umiejętności coacha poprzez wizualizację atrybutów z naszego ćwiczenia. Dla mnie z kolei była to przyjemna nauka przez zabawę, eksperymentowanie i doświadczanie.

Mam nadzieję, że choć trochę odkryłam przed Wami arkana coachingu przybliżając umiejętności coacha.  Następnym razem będzie o mapie w Coach Wise, czyli jak przebiega proces coachingowy.