Zakupy na odległość

Wystarczy wpisać w wyszukiwarkę internetową hasło - „zakupy przez internet”, a pojawią nam się tysiące stron sklepów oferujących zakupy najróżniejszych towarów począwszy od kosmetyków, poprzez sprzęt AGD, RTV, ubrania, a skończywszy na produktach żywnościowych. Dlaczego coraz częściej kupujemy przez Internet? Bo to zazwyczaj oszczędność czasu i pieniędzy. Dlatego już ponad 5 milionów Polaków kupuje regularnie w sklepach internetowych i serwisach aukcyjnych.

Umowy zawierane na odległość, bo o nich mowa, są regulowane przepisami prawa konsumenckiego - w ustawie, która reguluje również zagadnienia związane z umowami zawieranymi poza lokalem przedsiębiorstwa, kiedy to konsument nie ma bezpośredniego kontaktu z przedsiębiorcą albo go ma, ale nie w jego siedzibie. Nie dotyczy to oczywiście powszechnego handlu, z jakim mamy do czynienia w życiu codziennym (czyli w sklepie). Kupujemy za pośrednictwem Internetu, telezakupów, czy też korzystając z katalogów wysyłkowych. - Warto pamiętać, że ustawa reguluje kwestie nabywania dóbr przez konsumenta od przedsiębiorcy. Konsument jest chroniony prawnie, gdy nabywa rzecz lub usługę od podmiotu, który zajmuje się zawodowo sprzedażą poprzez Internet lub w innych formach, gdy porozumiewamy się z nim na odległość. Niestety, ochrona ta nie przysługuje w sytuacjach, gdy nabywamy towar od innego konsumenta - osoby prywatnej. Tu znajdą zastosowanie ogólne przepisy kodeksu cywilnego - informuje Ireneusz Góralczyk, Powiatowy Rzecznik Konsumentów w Sochaczewie.
Na co powinniśmy zwrócić szczególną uwagę, dokonując zakupów przez internet?
- Pierwsza rzecz, to powinniśmy dokładnie sprawdzić przedsiębiorcę, który oferuje określony towar lub usługę. Powinien on podać swoje dane - nazwę, adres siedziby firmy, w tym również dane dotyczące wpisów do odpowiednich rejestrów działalności gospodarczej. Powinniśmy mieć pewność, że firma ta działa na rynku zgodnie z prawem, że nie podszywa się pod nią jakikolwiek naciągacz. Poza tym powinniśmy otrzymać m. in. pełne informacje o cenie towaru lub usługi, sposobie zapłaty, kosztach i sposobie dostawy, miejscu i sposobie złożenia reklamacji, no i również - co jest bardzo istotne i specyficzne dla zakupów tego rodzaju towarów i usług - o prawie odstąpienia od takiej umowy w ciągu 10 dni od daty jej zawarcia (jeżeli chodzi o usługi) lub daty dostawy (jeżeli chodzi o zakup towarów). Jeżeli dostajemy towar lub zawieramy umowę na świadczenie usług, możemy od takiej umowy odstąpić bez ponoszenia negatywnych konsekwencji nie podając powodu, dla których rezygnujemy z towaru. Jest to uprawnienie, które przysługuje nam z mocy prawa.
Istotne jest, jak wyjaśnia nam I. Góralczyk, by do zawieranej umowy oraz dowodu zakupu (faktury, rachunku), sprzedawca załączył wzór odstąpienia od umowy. Jedyne koszty, jakie poniesiemy w tej sytuacji, będą związane z ponownym przesłaniem towaru do przedsiębiorcy. Po odstąpieniu od umowy, przedsiębiorca jest zobowiązany zwrócić nam wszystkie wpłacone pieniądze i musi to uczynić nie później, niż w terminie 14 dni od dnia odstąpienia od umowy.
Warto też zaznaczyć, że pewne towary ze względu na specyfikę są wyłączone z zakresu stosowania ustawy, dotyczy to np. produktów chronionych prawem autorskim (gry komputerowe, płyty z filmami i muzyką). Jeśli dokonamy ich otwarcia, usuniemy zabezpieczenie fabryczne - nie mamy możliwości ich zwrotu. - To samo dotyczy towarów łatwo psujących się np. żywności, lub, gdy kupujemy usługi czy towary, których cena zależy od ruchu cen na rynku finansowym. Dotyczy to również zakupu prasy, usług w zakresie gier i zakładów wzajemnych (np. coraz popularniejsze internetowe zakłady bukmacherskie), jak również świadczeń indywidualnie uzgadnianych przez konsumenta, związanych z jego osobą (np. zakup towarów wytworzonych według opisu i zaleceń przekazanych przez konsumenta). We wszystkich powyżej wskazanych przypadkach nie ma możliwości odstąpienia od takiej umowy. Towar też nie może nosić cech naszego użytkowania. Zwracany towar musi zostać odesłany w fabrycznym opakowaniu.
Jeżeli okazuje się, że zakupiony towar nie działa, wtedy nie przysługuje nam prawo odstąpienia od umowy, tylko prawo reklamacyjne i domaganie się wymiany towaru na nowy lub jego naprawy. - Jeśli chodzi o zakupy na aukcjach, kiedy cena nie jest stała, ale licytowana przez uczestników licytacji, wtedy uprawnienie o odstąpieniu od umowy niestety nie ma zastosowania. Wiedza ta powinna być szczególnie ważna dla osób, które lubują się w aukcjach internetowych. W takiej sytuacji pozostaje im jedynie prawo odstąpienia od umowy, gdy sprzedawca wprowadził w błąd co do samego towaru. Wtedy na podstawie ogólnych zasad Kodeksu cywilnego, możemy żądać rozwiązania umowy, albowiem otrzymaliśmy inny produkt, niż wynikało z zamieszczonego w internecie opisu.
Przypadki, z jakimi zetknął się I. Góralczyk w swej pracy dotyczyły m. in. zbyt długiego oczekiwania na zwrot gotówki od przedsiębiorcy, dostarczenia towarów innych, niż zamawiane, czy też nie informowanie konsumentów o możliwości odstąpienia od umowy. Do tej pory wszelkie skargi udawało się rozwiązywać polubownie, bez konieczności występowania na drogę prawną. - Stwierdzam, że liczba zgłaszanych skarg wzrasta w wydatny sposób i w ubiegłym roku zamknęła się w około 100 poradach i złożonych wnioskach.
Trochę niepokojące jest jedynie to, że konsumenci zazwyczaj dzwonią do rzecznika nie z prośbą o poradą przed dokonaniem zakupów, tylko już po ich dokonaniu i wystąpieniu ewentualnych trudności.
Warto też nadmienić, że przydatne mogą okazać się komentarze użytkowników zamieszczone na danej stronie www. Warto je uważnie czytać, sprawdzając wiarygodność firmy.

A. Syperek