Rodzina zastępcza -co to takiego
Na próżno poszukiwać jednej ogólnej definicji rodziny zastępczej.
Nawet ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i
systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U.2017.697),
która
reguluje funkcjonowanie rodzin zastępczych nie zawiera takiej definicji.
Nic
wiec dziwnego, że wśród osób, które nigdy nie miały do czynienia z
rodzicielstwem zastępczym, pojęcie to jest słabo rozpoznawalne i często
mylone
z adopcją. Dlatego też w tym miejscu pragniemy przybliżyć najważniejsze
pojęcia składające się na rodzicielstwo zastępcze, które pozwolą
wszystkim
zainteresowanym tą tematyką lepiej się w niej poruszać.
Niektóre dzieci niestety nie mogą pozostać w swoim rodzinnym domu. Najczęściej przyczyną tego stanu rzeczy jest np. alkoholizm rodziców, nieporadność życiowa lub niedojrzałość emocjonalna za którą idą daleko posunięte zaniedbania w opiece nad dzieckiem i przemoc domowa. Wówczas Sąd decyduje o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej. Prawo wyróżnia dwie formy takiej pieczy zastępczej: instytucjonalną s prawowaną przez placówki opiekuńczo-wychowawcze, regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne lub interwencyjne ośrodki pre adopcyjne oraz rodzinną sprawowana przez rodziny zastępcze.
Rodziny zastępcze są więc jedną z form pieczy zastępczej będącą alternatywą dla umieszczenia dziecka w domu dziecka lub innej tego typu placówce.
Jako podstawę zadania każdej z form pieczy zastępczej prawo wskazuje:
1) pracę z rodziną umożliwiającą powrót dziecka do rodziny lub gdy jest to niemożliwe - dążenie do przysposobienia dziecka, a w przypadku braku możliwości przysposobienia dziecka - opiekę i wychowanie w środowisku zastępczym;
2) przygotowanie dziecka do:
a) godnego, samodzielnego i odpowiedzialnego życia,
b) pokonywania trudności życiowych zgodnie z zasadami etyki,
c) nawiązywania i podtrzymywania bliskich, osobistych i społecznie akceptowanych kontaktów z rodziną i rówieśnikami, w celu łagodzenia skutków doświadczania straty i separacji oraz zdobywania umiejętności społecznych;
3) zaspokojenie potrzeb emocjonalnych dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb bytowych, zdrowotnych, edukacyjnych i kulturalno-rekreacyjnych.
Nie ma większych wątpliwości, która z wymienionych wyżej form pieczy zastępczej (tj. rodzinna czy instytucjonalna) jest w stanie lepiej wykonać te obowiązki, zwłaszcza w odniesieniu do tych najmłodszych dzieci. I nie chodzi tu o umniejszanie roli domów dziecka. Niewątpliwe są one potrzebne. Chodzi o to, że rodziny zastępcze są potrzebne jeszcze bardziej. W pewnym stanie prawnym do domu dziecka mogą być kierowane dzieci od 4 roku życia, zaś planowana jest zmiana zakładająca podwyższenie tego progu wiekowego do ..lat. To niewątpliwie zwiększy zapotrzebowanie na rodziny zastępcze.
O umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej decyduje Sąd, w przypadku czasowej lub stałej niemożności zapewnienia mu opieki i wychowania przez rodziców. Czyli kiedy? –np. gdy przeciwko rodzicom biologicznym zostaje wszczęte postępowanie o pozbawienie ich władzy rodzicielskiej, a z uwagi na bezpieczeństwo dziecka, do czasu zakończenia tego postępowania Sąd decyduje o jego umieszczeniu właśnie w rodzinie zastępczej.
Aby jednak było to możliwe musi być rodzina zastępcza gotowa do przyjęcia
dziecka pod swój dach i do swojego serca.