KŁAMSTWO CZY PRAWDA?

Proponuję państwu zabawę, która polega na ustosunkowaniu się do kilku zdań. Jest to przykład dość prostego testu. Jego zadaniem jest wykrywanie zaburzeń obrazu własnej osoby. Proszę zaznaczyć czy zgadzacie się państwo („tak, zgadza się”) czy też nie zgadzacie się z następującymi zdaniami („nie, nie zgadza się”).
1. Czasami mam ochotę kląć.
2. Nie zawsze mówię prawdę.
3. Niekiedy zdarza mi się odkładać do jutra coś, co powinienem zrobić dzisiaj.
4. Gdybym mógł wejść do kina bez biletu i był pewny, że nikt mnie nie zobaczy, prawdopodobnie bym to zrobił.
5. Zdarza mi się czasem poplotkować.
6. Czasami tak mi się podobał spryt oszusta, że chciałem, aby mu się udało.
7. Zdarza mi się śmiać z nieprzyzwoitych dowcipów.
8. W dzieciństwie zdarzało mi się popełniać drobne kradzieże.
9. Czasami jestem gotowy kłamać, by uniknąć drobnych kłopotów.
10. Moje zachowanie przy stole w domu nie jest tak samo poprawne jak wtedy, gdy jestem w towarzystwie.
11. Zdarzało mi się udawać chorego, aby uniknąć trudnej sytuacji.
12. Nie wszystkich, których znam, lubię.
Te pytania dotyczą zachowań pożądanych z punktu widzenia społecznego. Jednak normalna osoba dość rzadko przestrzega ich bezwzględnie. Trudno znaleźć kogoś, kto nigdy nie plotkował, wszystkich lubi albo zawsze, bez względu na okoliczności, mówi prawdę itd. Z drugiej strony wiadomo jednak, iż ludziom bardzo zależy na ukazywaniu się w jak najlepszym świetle, niekiedy nawet kosztem szczerości. Mówiąc wprost – czasem dopuszczamy się drobnych kłamstw (nawet przed samymi sobą), by podreperować swój obraz we własnych oczach i oczach innych ludzi. Odpowiedzi na powyższe pytania są w stanie zmierzyć naszą skłonność do pokazywania się w jak najlepszym świetle.
Wyniki: od 8 do 11 odpowiedzi „tak” – to wynik ani za wysoki, ani za niski. Taka osoba jest prawdopodobnie wrażliwa i uspołeczniona. Ma zaufanie do innych i siebie, potrafi być naturalna, rozluźniona, co objawia się np. tym, że jest asertywna (tzn. potrafi precyzyjnie wypowiadać swoje zdanie, nie urażając innych, jeśli się z nimi nie zgadza). Jest też dojrzała – niezależna, pewna siebie, dobrze czuje się zarówno w roli przywódcy jak i podwładnego.
Mniej niż 8 odpowiedzi „tak” – oznacza, że bardzo zależy nam na pozytywnym obrazie siebie. Dobre mniemanie o sobie osiągamy jednak prawdopodobnie poprzez łudzenie siebie i zafałszowanie swego dobrego przystosowania. W rzeczywistości duża ilość odpowiedzi „nie” idzie w parze z wrażliwością na stres i może oznaczać trudności w dostosowaniu się do zmieniających się warunków. Możemy mieć także trudność z przyznaniem się do swoich wad we własnych oczach i kłopot z adekwatnym spostrzeganiem swojej osoby.
Z drugiej jednak strony, jeśli ze wszystkimi umieszczonymi wyżej twierdzeniami się zgodziliśmy, może to znaczyć, że przesadzamy w krytycznym ocenianiu siebie. Tak robią ludzie, którzy przyznają się nawet do najmniejszych wad i wyolbrzymiają je (choćby dlatego, by zdobyć współczucie innych). Jednak taka strategia może obniżać nasz nastrój i dobre samopoczucie.
Badania pokazują, że wyniki w tym teście są dość wiarygodne i odzwierciedlają rzeczywiste cechy osobowości ludzi, ale proszę ich nie traktować zbyt serio).
Marcin Florkowski, doktor psychologii