Mediacja na ratunek

Nie to nas różni co nas dzieli, lecz to nas łączy co nas różni

W związku ze zbliżającym się Międzynarodowym Dniem Mediacji obchodzonym co roku w trzeci czwartek października przybliżymy najważniejsze zasady i założenia rządzące procesem mediacji. Przypominamy, iż w Powiatowym Ośrodku Interwencji Kryzysowej w Sochaczewie można skorzystać z mediacji rodzinnych nieodpłatnie. Mediacja rodzinna została uznana za ważną i celową metodę pracy z rodziną w kryzysie obok dotychczas stosowanych metod, takich jak: terapia psychologiczna, konsultacje pedagogiczne czy poradnictwo prawne.

Było sobie pewnego razu małżeństwo, które wdało się w zaciętą walkę. Mąż i żona nie mogli osiągnąć porozumienia. Ponieważ bardzo się kochali, że nie chcieli narażać swojego związku na zniszczenie. Pragnęli być razem, pokonać trudności i znaleźć rozwiązanie. Postanowili więc, że pójdą do rabbiego i poproszą go o radę. Najpierw rabbi uważnie wysłuchał męża i powiedział: „Twoje argumenty są rozsądne i zrozumiałe. Całkowicie się z Tobą zgadzam”. Ale potem żona przedstawiła ten problem ze swojej perspektywy i jej słowa wywarły na rabbim ogromne wrażenie. Gdy jej wysłuchał zastanowił się chwilę i powiedział: „No tak, masz całkowitą rację”. Następnie dodał: „Z Twoich argumentów przemawia zdrowy rozsądek i chciałbym całkowicie zgodzić się z tym, co powiedziałaś”.
Przy tej rozmowie obecna była żona rabbiego, która w rogu pokoju składała pranie. Nagle podeszła do przodu i zawołała: „Mój mężu, zgodziłeś się z każdą ze stron. To jest kompletnie nielogiczne. To niemożliwe, żeby obie strony miały rację”. Wtedy rabbi odpowiedział: „Tak, moja droga żono, zgadzam się z tobą. Masz całkowitą rację”.

Przytoczona powyżej anegdota odzwierciedla rzeczywisty sens mediacji, iż nie ma ona na celu rozwiązać konfliktu poprzez przyznanie racji jednej ze stron będącej w konflikcie. Mediacja pokazuje inne spojrzenie na spór - nie w kategorii „zwycięzca – przegrany”. Podczas procesu mediacji daje się szansę na wypowiedzenie każdej ze stron swoich racji i pozwala na ich zachowanie, ponieważ każdy człowiek jest inny i każdy z nas tą samą sytuacje może i ma prawo postrzegać przez pryzmat swoich doświadczeń, odczuć i emocji. Kierując się szacunkiem do drugiego człowieka pozwalamy mu na zaprezentowanie jego punktu widzenia i przyjmujemy go za równie właściwy jak nasz mimo że jest inny od naszego.

Mediacja jest rozmową na temat możliwych rozwiązań problemów przy udziale bezstronnego mediatora (tzw. trzeciej strony), pozwalającą na osiągnięcie porozumienia, które satysfakcjonuje obie strony. Celem mediacji jest stworzenie skłóconym osobom warunków, aby mogły się porozumieć. Rozwiązanie konfliktów staje się możliwe dzięki temu, że osoby będące ze sobą w sporze mają szansę spotkać się w neutralnym miejscu, w klimacie szczerości, otwartości oraz zaufania. Rolą mediatora jest zbudowanie bezpiecznej atmosfery by strony sporu mogły: rozpocząć rozmowy na bardzo trudne dla siebie tematy, wysłuchać się wzajemnie, same wziąć odpowiedzialność za własne problemy i znaleźć satysfakcjonujące dla każdej z nich rozwiązania. W mediacji dostrzeżenie różnic i ich zaakceptowanie może być początkiem konstruktywnych zmian, rozwojem w kierunku lepszego wglądu w siebie i zrozumienia innych. Misja mediatora w rozwiązywaniu sporów zdecydowanie różni się od roli sędziego, który ustala najlepsze jego zdaniem wyjście z sytuacji i nakazuje stronom określone postępowanie. W przypadku mediacji to strony konfliktu szukają rozwiązania sporu - mediator tylko pośredniczy między stronami, staje się ambasadorem jednej ze stron w państwie drugiej i odwrotnie. Mediator nie daje gotowych recept czy instrukcji jak postąpić, lecz motywuje do wspólnego rozwiązywania problemu. Efektem procesu mediacji powinno być dojście przez strony do wzajemnego zrozumienia swoich potrzeb i interesów co ułatwia wypracować razem porozumienie w spornych kwestiach.

Warto skorzystać z mediacji rodzinnych w sytuacjach konfliktowych między:
* małżonkami, którzy chcą się godnie rozstać;
* małżonkami, którzy chcą być razem i radzić sobie z trudnościami w związku;
* rodzicami i dziećmi ;
* rodzeństwem;
* dziadkami i dziećmi;
* rodzinami;
* członkami dalszej rodziny ;
* synową (zięciem ) i teściową czy teściem;
* w rodzinach zastępczych i adopcyjnych

Mediacja w sprawach rodzinnych kieruje się zasadami:
dobrowolności, czyli sami decydujemy czy chcemy uczestniczyć w mediacji, mamy prawo do wycofania się z mediacji na każdym jej etapie, nikt nas nie może zmusić do zawarcia porozumienia;
poufności, czyli treść rozmów, dokumentów, informacje, propozycje ugody pozostają tajemnicą między stronami a mediatorem, obie strony mogą zwolnić z obowiązku dochowania tajemnicy na piśmie, jedynie fakt dowiedzenie się o popełnieniu bądź zamiarze popełnienia przestępstw zwalnia mediatora z zachowania poufności;
akceptowalności, czyli osoby godzące się na udział w procesie mediacji akceptują osobę mediatora oraz przystają na zasady przedstawione na pierwszym wstępnym spotkaniu mediacyjnym;
bezstronności, mediator nie może preferować, wyróżniać żadnej ze stron mediacji, strony mają prawo do bycia traktowanymi z taką samą uwagą i szacunkiem, jeśli strony czują,
że mediator jest stronniczy należy mu powiedzieć o tym wprost, zawsze jest możliwość zmiany osoby mediatora;
neutralności, mediator nie proponuje rozwiązań, nie narzuca swojego systemu wartości,
nie udziela rad, nie wyraża swojego zdania, nie ocenia propozycji składanych przez strony, nie rozstrzyga i nie wyrokuje która strona konfliktu ma racje;
szacunku, budowanie bezpieczeństwa warunków rozmów, stworzenie klimatu akceptacji
i życzliwości, warunki doprowadzenia rozmów powinny być przyjazne i kameralne;
skierowaniem ku przyszłości, ważne w mediacji jest zakończenie spornych kwestii i dalsze życie a nie ustalenie kto jest winny i w jaki stopniu, warto odejść od wzajemnych oskarżeń, obwinień i gromadzenia dowodów przeciwko sobie;
troską o dzieci, w sprawach związanych z rozstaniem rodziców dobro dzieci jest najważniejszą kwestią do ustalenia, warto pamiętać by nie traktować dzieci jak zakładników w swojej „osobistej wojnie” ze swoim małżonkiem/partnerem, wspólne ustalenie opieki rodzicielskiej to zapewnie dzieciom poczucia bezpieczeństwa, stabilności a tym samym dowód dla dzieci na bycie kochanymi przez oboje rodziców, dzieci zawsze niezależnie od wieku silnie przeżywają rozstanie rodziców jest to dla nich koniec świata, w którym czuło się bezpiecznie i kochane;

Zalety mediacji:
* Mediacja pozwala szybko i trwale dojść do porozumienia, które spisuje się na piśmie
i stanowi dowód osiągniętego sukcesu przez strony;
* Mediacja prowadzi do obopólnej wygranej.
* Osoby będące w procesie mediacji chętniej przestrzegają warunków i ustaleń jakich dokonały ponieważ sami są ich autorami.
* Godząc się na udział w mediacji niczego tak naprawdę nie ryzykujemy dzięki zasadom poufności i dobrowolności.
* Mediacja daje możliwość wyrażenia każdej ze stron swoich uczuć, określenie potrzeb w atmosferze prywatności, spokoju i akceptacji.
* Mediacja umożliwia poznanie uczuć i potrzeb drugiej strony i zrozumienie powodów jej zachowań.
* Mediacja prowadzi do zawarcia pisemnego porozumienia w którym uwzględni się potrzeby i interesy każdej ze stron konfliktu.
* Mediacja jest zwrócona na przyszłość, ma pomóc odbudować i utrzymać ważne relacje, które powinny trwać dla dobra stron, czasem jest szansą na wybaczenie krzywd i pojednanie.
* Ugoda zawarta przed mediatorem może być na zgodny wniosek stron zatwierdzona przez właściwy sąd, uzyskując tym samym moc prawną.

Mediacja z praktycznej strony:
Ile trwa? Sesje mediacyjne trwają zazwyczaj ok. 2 godzin. Na ogół potrzeba od 3 do 5 sesji mediacyjnych. Pierwsze spotkanie mediacyjne ma charakter konsultacyjny. Mediator informuje o zasadach mediacji, wspólnie ze stronami zastanawia się czy dana sprawa może zostać rozwiązana na drodze mediacji. Odbiera zgodę od obu stron na dobrowolny udział w procesie mediacji. Każda ze stron ma możliwość zaprezentowanie swojej sytuacji, potrzeb i oczekiwań wobec mediacji.

Mediacja a prawo:
10 grudnia 2005r. mediacja w sprawach rodzinnych została uregulowana ustawowo, weszła w życie nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego (art.10kpc, art.1831kpc do18315kpc) i Kodeksu cywilnego dotycząca mediacji.

Do mediacji można zgłosić się z własnej inicjatywy by pomóc sobie rozwiązać trudną sytuację ale istnieje również możliwość skierowania sprawy do mediacji przez sąd w którym toczy się już sprawa. Sąd wydaje postanowienie o skierowanie sprawy do mediacji jednocześnie wyznaczając termin na jej przeprowadzenie zwykle 30 dniowy, można i jest to praktykowane przedłużyć termin o kolejne 2 tygodnie na wspólny wniosek obu stron. Zdarza się, że sąd może skierować sprawę do mediacji na posiedzeniu niejawnym wówczas każda ze stron oraz mediator (w tym momencie to sąd wybiera mediatora z listy stałych mediatorów która istnieje przy Prezesie Sądu Okręgowego) otrzymuje postanowienie od którego w ciągu 7 dni mamy prawo odmówić udziału w mediacji bez żadnej negatywnej konsekwencji.

Mediacja rodzinna stanowi szansą by z sytuacji konfliktowej, wyjść z twarzą, zaspokoić swoje potrzeby jednocześnie nie raniąc po raz kolejny swoich bliskich.
Na koniec oddajmy głos dzieciom, które w sytuacji rozstania rodziców tracą bezpowrotnie ważnych i cennych dla nich rzeczy i chcą abyśmy wiedzieli, że:



DZIEWIĘĆ ŻYCZEŃ DZIECI, KTÓRYCH RODZICE SĄ W TRAKCIE
SEPARACJI LUB ROZWODU

1.Zanim zamieszkacie osobno : proszę porozmawiajcie z nami
i wytłumaczcie, co teraz się zmieni.

2. Opowiedzcie nam to tak, byśmy to zrozumiały i nie czuły się
winne Waszemu rozstaniu.

3. Nie chcemy być włączane w Wasze kłótnie i nie chcemy słuchać
jak jedno z Was mówi źle o drugim.

4. Nie chcemy współdecydować komu ma przypaść opieka nad nami.

5. Chcemy pozostać w znajomym nam otoczeniu, byśmy nie stracili kontaktu
z naszymi przyjaciółmi.

6. Chcemy mieć możliwość widzenia rodzica, u którego nie będziemy mieszkać i to tak często jak będziemy chciały.

7.W przyszłości chcemy również widywać pozostałych członków rodziny.

8. Może moglibyście nie zamieszkiwać natychmiast ze swoimi nowymi partnerami – to byłoby dla nas prostsze.

9. Nie traktujcie nas jak małych dorosłych – nie jesteśmy nimi.




( za : Berliner Institut fur Mediation)