Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków w Sochaczewie i Młodzieszynie

18 kwietnia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków. Uroczystości odbywają się w większości krajów świata od 1983 roku a ich celem jest przybliżenie społeczeństwu problematyki dziedzictwa kulturowego. Dzień ten ustanowiony został przez Międzynarodową Radę Ochrony Zabytków ICOMOS i wpisany przez UNESCO do rejestru ważnych imprez kulturowych o znaczeniu światowym.

Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków służy także celom uświadamiania społeczeństwu że zabytki kultury materialnej, podobnie jak świadectwa kultury duchowej stanowią o wewnętrznej sile i tożsamości żyjących tam ludzi.

W sobotę, 18 kwietnia przed siedzibą Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą zostanie zorganizowana prezentacja 3 wyjątkowych, zabytkowych obiektów z terenu naszego miasta.
Prezentacje dotyczyć będzie budynku dawnego ratusza-magistratu, ruin zamku książąt mazowieckich oraz grobowca Mułły.

Minione lata a w szczególności przetaczające się przez Sochaczew konflikty zbrojne, doprowadziły do zniszczenia dawnej zabudowy miasta. Walki w okresie potopu szwedzkiego, Insurekcji Kościuszkowskiej, Powstania Listopadowego, lata I i II wojny światowej spowodowały olbrzymie straty w aglomeracji. Do dzisiejszych czasów, zabytkowych obiektów przetrwało w Sochaczewie bardzo niewiele.

Jednym z zachowanych jest znajdujący się na pl. Kościuszki budynek magistratu- ratusza miejskiego. Jest to budynek w stylu klasycystycznym wybudowany przed końcem 1827 roku, XIX wieku. Przebudowano go w latach 1833-37.

W okresie pierwszej wojny światowej, Sochaczew stał się miejscem zaciętych walk. Już we wrześniu i październiku 1914 r. toczono walki o miasto. Największe jednak straty spowodowały 7 miesięczne walki pozycyjne nad dolną Bzurą i Rawką, toczone od grudnia 1914 do lipca 1915 r. kiedy to Sochaczew znalazł się na linii frontu. Ratusz został wtedy poważnie zrujnowany, po zakończeniu działań wojennych odbudowany.

We wrześniu 1939 r. o Sochaczew walczył II batalion 18 pułku piechoty ze składu 26 Dywizji Piechoty. W dniach 12-16 września II batalion pod dowództwem
mjr. F. Kozubowskiego bronił miasta przed przeważającymi siłami niemieckimi. W wyniku walk i zmasowanego ognia artyleryjskiego zabudowa miejska uległa znacznej dewastacji, także i ratusz został uszkodzony. Odrestaurowano go po wojnie a jego ostatni generalny remont miał miejsce w latach 1985-1989.

Obecnie budynek dawnego ratusza, jeden z najcenniejszych i najpiękniejszych zabytkowych obiektów architektonicznych Sochaczewa wymaga remontu.

Innym obiektem nadającym wyjątkowy charakter naszemu miastu są ruiny zamku książąt mazowieckich.

Wyróżniamy trzy etapy zabudowy obronnej na wzgórzu zamkowym:

I. Gród wczesnośredniowieczny- funkcjonował od początku XIII w. do 1286 r.).
II.. Zamek Książąt Mazowieckich (funkcjonował od około połowy XIV w. do 1608 r.)
III. Nowożytny Zamek Stanisława Radziejowskiego (funkcjonował od 1608 r. do 1794 r. z przerwą na stan ruiny w latach 1657-1789)

Ostatecznie w 1794 r. – podczas Insurekcji Kościuszkowskiej, w czasie wielkiej bitwy pod Sochaczewem zamek uległ zniszczeniu a około 1815 r. zawaliły się ruiny dwóch zamkowych wież.
Stan zamku i wzgórza jest dziś bardzo zły, dlatego też miasto obecnie przygotowuje projekt ich zabezpieczenia. Jednak prawdziwą szansą dla zamku jest jego historyczna odbudowa, którą władze miasta planują w przyszłości. Sytuacja warowni zmieni się wtedy kiedy na stałe wprowadzimy tam życie, bo do jakich celów służy jako trwała ruina od lat widzimy. Potrzebny jest powrót zamku do dawnej roli-budowli oddziaływującej na miasto na wielu płaszczyznach, mającej na rozwój Sochaczewa korzystny wpływ.
Jest szansa powrotu do dawnego wyglądu zamku ponieważ na podstawie badań udało się go z duża dozą prawdopodobieństwa ustalić.

Kolejnym zabytkowym reliktem przeszłości miasta jest znajdujący się w bardzo złym stanie grobowiec Mułły, popularnie zwany przez Sochaczewian- Basztą Tatarską.

Baszta, a właściwie jej ruina jest pozostałością po cmentarzu muzułmańskim, który funkcjonował w Sochaczewie przez kilkadziesiąt lat w XIX w. Założyli go stacjonujący w mieście, służący w kawaleryjskim oddziale armii carskiej północno-kaukascy Czerkiesi. Obiekt jest grobowcem duchownego islamskiego-mułły (imama), będącego zapewne czołową postacią lokalnej muzułmańskiej wspólnoty. Od II połowy XIX w., po opuszczeniu Sochaczewa przez Czerkiesów nekropolia zaczęła popadać w ruinę. Pozytywnym efektem powojennych działań konserwatorskich w stosunku do „baszty” było zaliczenie jej w poczet zabytków.
Dziś otoczenie i stan zabytku są katastrofalne mimo iż grobowiec jest unikatowym tego typu obiektem w skali kraju. Degradacja substancji budowlanej, do której doszło w ciągu ostatnich lat zagraża obecnie istnieniu zabytku.
Nie ulega wątpliwości, że „baszta” wymaga natychmiastowych działań, które powinny powstrzymać jej całkowitą degradację. Wszak przy obecnym deficycie zabytków w Sochaczewie, skutku obfitującej w tragiczne wydarzenia historii miasta, nie możemy pozwolić sobie na utratę choćby jednego z nich.

Prezentacje wykonane będą we współpracy ze Stowarzyszeniem Na Rzecz Historycznej Odbudowy Zamku „Nasz Zamek” oraz Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą. Odbędą się w sobotę , dnia 18 kwietnia w godzinach 10.30- 14.00 przed siedzibą Muzeum, pl. Kościuszki 2.

W ramach obchodów Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków, Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą w Sochaczewie wraz z Urzędem Gminy w Młodzieszynie, podjęło się także zorganizowania akcji społecznej w zakresie porządkowania zabytkowych cmentarzy Wojska Polskiego z okresu walk we wrześniu 1939 roku. Poprzez tego rodzaju działania obie instytucję pragną zwrócić uwagę społeczności powiatu sochaczewskiego na przypadającą w 2009 r. 70 rocznicę wybuchu II wojny światowej. Celem prac porządkowych jest otulina kwatery żołnierzy poległych w Bitwie nad Bzurą na cmentarzu parafialnym w Juliopolu. W kwaterze pochowano wedle różnych źródeł od 2200 do 3773 żołnierzy polskich armii „Poznań” i „Pomorze. W ramach działań postanowiono przywrócić porządek poprzez wywóz zalegających tam śmieci. Do działań zmobilizowano członków Muzealnej Grupy Rekonstrukcji Historycznej im. II batalionu 18 pułku piechoty, Stowarzyszenie Na Rzecz Historycznej Odbudowy Zamku „Nasz Zamek”, „Zebra” Off- Road Sochaczew Club, OSP Budy Stare oraz społeczność lokalną.

Projekt ma wesprzeć także firma Remondis, TTS Jacek Słomka oraz Motel "Chabrowy Dworek".




Prace porządkowe na kwaterze żołnierzy WP 1939 r. w Juliopolu odbywać się będą dnia 18 kwietnia od godziny 8.00.






Opracowanie tekstu:

Łukasz Popowski
Tomasz Karolak
Kuba Wojewoda

Zdjęcia: Łukasz Wojtczak, Kuba Wojewoda, Tomasz Karolak