Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie chce ratować wrześniowej relikwii

Skandal z renowacją wrześniowej relikwii - Ministerstwo Kultury nie przyznało środków na ratowanie bezcennej chorągwi bojowego sztandaru 68 Pułku Piechoty. Sochaczewskie Muzeum, które jest w posiadaniu sztandaru nie składa jednak broni.

Odnaleziony w marcu 2025 roku pod Iłowem sztandar 68 Pułk Piechoty z Wrześni wymaga pilnych prac konserwatorskich. Ukryty przez żołnierzy we wrześniu 1939 roku przez kilka dekad spoczywał w metalowej bańce, która uległa korozji i do środka dostała się woda. W Muzeum Wojska Polskiego, w wyspecjalizowanej pracowni, został wstępnie oczyszczony i odkażony. Teraz trzeba poddać go konserwacji:

- Sztandar jest w złym stanie, a rozsychanie powoduje degradację jego struktury. Dlatego zdecydowaliśmy się dołożyć wszelkich starań, by proces konserwacji przyspieszyć, łącznie z założeniem subkonta i zwróceniem się o pomoc do wszystkich osób, którym dobro sztandaru leży na sercu – mówi Radosław Jarosiński, dyrektor sochaczewskiego Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą .

Muzeum zwróciło się w tej sprawie do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, licząc na wsparcie finansowe potrzebne do uratowania wrześniowej relikwii. Nic z tego jednak nie wyszło.  

W odpowiedzi na wniosek złożony do ministerstwa przez Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą, Departament Dziedzictwa Kulturowego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w piśmie z dnia 19 marca 2026 r. stwierdził, że: “(...) w odpowiedzi na pismo z 5 lutego br. (data wpływu: 9 lutego br.), znak: MZS.071.13.2026, zawiadamiam, że wniosek nr 114362 – „Konserwacja płatów sztandaru 68. Pułku Piechoty”, złożony w ramach programu „Wspieranie działań muzealnych” edycja 2026, nie został zakwalifikowany do dofinansowania z rezerwy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Jednocześnie informuję, że wyniki naboru uwzględniające rozdysponowaną rezerwę zostały opublikowane na stronie podmiotowej resortu kultury pod linkiem:https://www.gov.pl/web/kultura/znamy-wyniki-naboru-do-programu-wspieranie-dzialan-muzealnych-2026. Z poważaniem Piotr Szpanowski”.

Owa odpowiedź nie można nazwać inaczej, jak skandal, że jeżeli przypomnimy, że do naszych czasów z ponad 300 sztandarów pułkowych z Września 1939 roku przetrwała zaledwie kilkadziesiąt. W związku z tym rodzi się pytanie, czy w ministerstwie, które powinno dbać o dziedzictwo narodowe nie ma środków, na ratowanie jednego z nich? 

Dodajmy, że jak na resort, który jest w stanie przyznać swoim pracownikom nagrody w średniej wysokości  25,3 tys. zł, kwota potrzebna na ratowanie sztandaru 68 Pułku Piechoty wydaje się śmieszna. 

Jak już informowaliśmy sochaczewskie Muzeum posiada kosztorysy i plany renowacji opracowane przez trzy pracownie. W zależności od zakresu badań oraz stopnia konserwacji, kwoty samej konserwacji wahają się od 121 do 300 tys. zł.  

Przypomnijmy, że miejscem stacjonowania 68 Pułku Piechoty o okresie międzywojennym była Września. Natomiast odnaleziony sztandar został wręczony Pułkowi 28 maja 1928 roku we Wrześni przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego. Był ufundowany przez społeczeństwo powiatów wrzesińskiego, konińskiego, kolskiego i słupeckiego oraz miasta Wrześni. Na płatach chorągwi, wykonanej przez Zakład SS, Magdalenek w Warszawie, umieszczone zostały herby wymienionych miast powiatowych. 
Dodajmy, że Orzeł sztandaru znajduje się w Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą.

 

Nadal trwa zbiórka środków potrzebnych do uratowania sztandaru 68 Pułku Piechoty.  Swoją cegiełkę może dołożyć każdy. Wpłat można dokonywać na konto: 35 9011 0005 0013 1977 2000 0040, z dopiskiem: na renowację sztandaru 68. Pułku Piechoty.