Nadzór archeologiczny: wieża pólnocna, kuchnia oraz mniejsze wzgórze

Zgodnie z obietnicą rozpoczynamy relacje dotyczące ciekawych odkryć naukowych, poczynionych w ramach nadzoru archeologicznego, sprawowanego przez naszą organizację oraz Pracownię Archeologiczną „Trecento”, przy realizacji inwestycji: Zagospodarowanie nadbrzeża Bzury wraz z zabytkowymi ruinami Zamku Książąt Mazowieckich oraz Parkiem Podzamcze w Sochaczewie - etap I - Zabezpieczenie i umocnienie Wzgórza Zamkowego.

Do pracy przystąpiliśmy w trakcie początkowej fazy robót ziemnych, wykonywanych przez  głównego podwykonawcę – firmę SKANSKA SA.

Zachodnia skarpa: w trakcie wykonywania u podstawy zachodniej skarpy przez pracowników SKANSKA prac przy palowaniu, mieliśmy możliwość rozpoznać dwa niezmiernie interesujące zagadnienia. Jak wynika z obserwacji odsłoniętych u podstawy wzgórza nawarstwień gruzowych oraz w powiązaniu z analizą wyników badań z 2012 r., wydaje się, że zakres prac ziemnych wykonanych na początku XVII w. przez Stanisława Radziejowskiego, podczas przebudowy zamku, był znacznie większy niż zakładaliśmy. Zachodnia skarpa wzgórza razem z plateau zamkowym w średniowieczu oraz wczesnej nowożytności była cofnięta w stosunku do dzisiejszego stanu o kilkanaście metrów w kierunku wschodnim. Przygotowując teren pod wzniesienie rezydencji wczesnobarokowej starosta dosypał ten fragment skarpy, a następnie posadowił na nim zachowane do dziś zachodnie skrzydło obiektu. Zamek w fazie XVI wiecznej posiadał zachodni mur kurtynowy najpewniej w miejscu dzisiejszej elewacji dziedzicowej zamku wazowskiego.

Nie był to koniec obserwacji w tym rejonie wzgórza. Niejako na potwierdzenie powyższych spostrzeżeń tuż pod humusem zachodniej skarpy, u podstawy wzgórza, odkryliśmy murowane fundamenty budynku z XV-XVI w. Relikty obiektu kontynuowały się w kierunku wnętrza góry zamkowej, co uniemożliwiało obserwację jego wschodniej ściany. W efekcie eksploracji okazało się, że mamy do czynienia najpewniej z pozostałościami jednej z trzech rozpoznanych w źródłach pisanych zamkowych kuchni, stanowiącej ważny element zabudowy przygródka. Wewnątrz jednego z pomieszczeń odnaleźliśmy fundamenty paleniska (komina?), w kolejnym zaś zagruzowaną piwnicę. Wewnątrz obiektu zalegały warstwy kulturowe, które również powiązać można z w/w funkcją.

Północna skarpa: kilkanaście dni później rozpoczęły się prace ziemne na północnej skarpie. W efekcie działań zabezpieczających w centralnej części wzgórza, około 12 metrów poniżej plateau, podwykonawca natrafił na relikty fundamentowe, które zostały przez nas zinterpretowane jako pozostałości XIV wiecznej wieży północnej, pełniącej w czasach zamku książęcego funkcję bramy. Roboty budowlane zostały wstrzymane do czasu wykonania zaproponowanych przez nas Urzędowi Miasta nieinwazyjnych badań elektrooporowych (jest to jedna z metod wykorzystywanych w archeologii pozwalająca rozpoznać podziemne relikty murowane bez zakładania wykopów). Dzięki nim uda się wstępnie określić zasięg reliktów wieży, co pozwoli kontynuować prace zabezpieczające w innych rejonach skarpy oraz ułatwi nam właściwą lokalizację wykopów archeologicznych podczas tegorocznego sezonu badań stacjonarnych na zamku.

O wynikach badań nieinwazyjnych oraz kolejnych ciekawych obserwacjach poczynionych w ramach nadzoru archeologicznego będziemy informować.

Łukasz Popowski

Foto: M. Kazur