Nowy herb z historią w tle

Po długim okresie prac przygotowawczych i projektowych radni gminy Sochaczew mieli wreszcie okazję zapoznać się z wersjami projektu nowego herbu gminy i zdecydować w głosowaniu o skierowaniu go mocą uchwały do zatwierdzenia przez Komisję Heraldyczną w Warszawie.
Lecz zanim do tego doszło, tworząc herb gminy Sochaczew, przeprowadzone zostały badania historyczno-heraldyczne dotyczące ziem leżących na terytorium gminy. Nawiązano też do symboliki identyfikowalnej dla mieszkańców całej gminy. W omawianym przypadku mamy do czynienia z gminą, której siedziba znajduje się w mieście posiadającym własną symbolikę heraldyczną. Należy też zaznaczyć, że na obszarze gminy nie występowały inne miasta. Zaistniała więc potrzeba stworzenia nowego wizerunku herbu. Przeanalizowano w związku z tym genezę miejscowości wchodzących w skład gminy, etymologię nazwy gminy, symbolikę wezwań kościołów parafialnych, stosunki własnościowe na obszarze gminy, jej przynależność administracyjną i kościelną, herb miejscowości stanowiącej siedzibę gminy, symbolikę napieczętną dotyczącą gminy z XIX i XX wieku oraz czynniki charakterystyczne dla omawianego regionu.
W skład dzisiejszej gminy Sochaczew wchodzą sołectwa: Altanka, Andrzejów Duranowski, Bielice, Bronisławy, Chodakówek, Chrzczany, Czerwonka Parcel, Czyste, Dachowa, Dzięglewo, Feliksów, Gawłów, Janaszówek, Janówek Duranowski, Jeżówka, Karwowo, Kaźmierów, Kąty, Kożuszki Parcel, Kuznocin, Mokas, Lubiejew, Nowe Mostki, Orły-Cesin, Pilawice, Rozlazłów, Sielice, Władysławów, Wójtówka, Wyczółki, Wymysłów, Żdżarów i Żuków.
Gmina jest położona w obrębie równiny łowicko-błońskiej będącej częścią pradoliny warszawsko-berlińskiej. Jej obszar rozciąga się po obu brzegach rzeki Bzury i nad jej dopływami - Utratą, Pisią i Witonią.
Rodowód nazwy miejscowości Sochaczew nie jest jednoznaczny. Jedni twierdzą, że wywodzi się on od nazwy osobowej „Sochacz” pochodzącej od narzędzia rolniczego sochy. Inną interpretację pochodzenia nazwy podaje Stanisław Rospond, który uważa ją za nazwę topograficzną pochodzącą od słowa „sochacze”, czyli suche gałęzie sterczące przy drzewie. Jeszcze inną przywołuje w swojej pracy Aleksander Turczyk, który opiera się na opinii prof. Karola Zierhoffera, ten zaś uważa, iż nazwa wywodzi się od rzeczownika „Sochacz”, którym określano mieszkańców wsi i przedmieść zajmujących się dostarczaniem i handlem mięsem. Kije, na których noszono mięso, nazywano „sochami”, a opłatę od jego sprzedaży „sochaczne”.
Socha to dawne drewniane narzędzie rolnicze stosowane do orki. Socha to też krzywe drzewo, a pierwotne znaczenie to rozwidlona gałąź. Znana jest też sochaczewska legenda o tym, że pewien chłop biedził się nad sochą przy jej sporządzaniu. Pomógł mu naprawić sochę przechodzący obok podróżny, który - zamiast zapłaty – prosił, by osiedle otrzymało miano Sochacz.
W trakcie prac przeanalizowano też dzieje najstarszych kościołów i parafii występujących na obszarze gminy. Na podkreślenie zasługuje ważna rola parafii św. Wawrzyńca w osadnictwie na danym obszarze. Odnaleźć możemy wzmianki o powstaniu parafii sochaczewskiej już w XIII wieku. Wówczas w 1257 roku biskup poznański Bogufał na prośbę księcia mazowieckiego Siemowita I upoważnił biskupa płockiego Andrzeja do konsekracji kościoła w Sochaczewie. Za średniowieczną proweniencją przemawia również obszar wspomnianej parafii obejmującej - oprócz Sochaczewa – wioski, m.in. Bielice, Czerwonka, Mikołajew, Nowe Mostki, Orły-Cesin, Chodakówek, Kożuszki, Chrzczany, Gawłów, Rozlazłów, Dachowa i Żdżarów. Z obszaru ww. parafii powstały kolejne parafie sochaczewskie pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny, pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy, pw. św. Józefa. Obecnie do parafii św. Wawrzyńca należą wioski Czerwonka Parcel, Czyste, Gawłów, Karwowo, Kazimierów, Kuznocin i Wójtówka. Jak widać z powyższego zestawienia, większość wsi w okresie średniowiecza przynależała do parafii św. Wawrzyńca w Sochaczewie.
Uwzględniając wymienione czynniki z przeprowadzonych badań, projektodawcy przedstawili opisany powyżej projekt herbu - „w polu czerwonym postać św. Wawrzyńca w szacie srebrnej (białej), dalmatyce złotej (żółtej), z aureolą złotą (żółtą) i kratą złotą (żółtą) z lewej ponad sochą złotą (żółtą)”.
W przedstawianym projekcie sięgnięto więc do najważniejszego czynnika historycznego tych ziem – parafii pod wezwaniem św. Wawrzyńca. Kościół odgrywał bowiem bardzo ważną rolę w rozwoju osadnictwa na omawianym obszarze.
Święty Wawrzyniec należał do najbardziej popularnych świętych. Papież Sykstus II powierzył Wawrzyńcowi administrację dóbr kościelnych oraz opiekę nad ubogimi Rzymu. Gdy za panowania cesarza Waleriana wybuchła fala prześladowań chrześcijan, mieli być oni skazywani na śmierć, zaś mienie kościelne podlegało konfiskacie. Nie aresztowany początkowo Wawrzyniec, spodziewając się aresztowania i tortur, rozdał wszystkie pieniądze ubogim. Sędzia nakazał św. Wawrzyńca siec biczami, a następnie rozłożyć go na kracie i tak przypalać ciało, aż męczony odpowie, gdzie znajdują się skarby kościelne. W ikonografii św. Wawrzyńca przedstawia się w stroju diakona (w dalmatyce) z kratą, na której był męczony.
opr. bus