Rok Chopinowski Mazowsze czy wykorzystaliśmy szansę?

Czy region sochaczewski wykorzystał szansę na promocję w ramach obchodów Roku Chopinowskiego w Polsce? Co zrobiły miasto i powiat, by obecność Żelazowej Woli i Brochowa na naszej ziemi przekuć na turystyczny sukces samego Sochaczewa i okolicznych gmin?

Dobiega końca Rok Chopinowski, rok, do którego Polska przygotowywała się długo, by nie zmarnować szansy na promocję regionów, kultury, muzyków i samej muzyki, by w czasie, gdy szumnie postanowiono uczcić 200. rocznicę urodzin genialnego kompozytora, ściągnąć do kraju jak największą liczbę turystów. Stworzono ogromne projekty, ożywiono życie muzyczne konkursami, recitalami, wydano wiele pieniędzy. Czy osiągnięto zamierzony cel?

Przyjrzymy się temu tematowi z naszej, lokalnej perspektywy. Ziemia sochaczewska jest w kontekście obchodów szczególna. W końcu to tu urodził się i ochrzcił, tu przyjeżdżał na wakacje Fryderyk Chopin. Wiedzieli wszyscy decydenci, jak chyba każdy sochaczewianin, że w związku z rozmachem, z jakim postanowiono uczcić kompozytora, nadarza się niepowtarzalna okazja do promocji naszego regionu, poprawy sochaczewskiej oferty kulturalnej i turystycznej, stworzenia odpowiedniego zaplecza, nazwijmy je infrastrukturalno-turystycznego. Dlatego przygotowania podjęto już trzy lata temu, zaangażowano w przedsięwzięcie wiele osób i instytucji, opracowano ambitne plany.

Zacznę jednak od tego, co otrzymaliśmy niejako z zewnątrz. Zmieniła się – i to bardzo – Żelazowa Wola. Za rządowe pieniądze i pod patronatem Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina. Park wraz z dworkiem – domem urodzenia kompozytora przeobrażono – chciałoby się powiedzieć: nareszcie - w obiekt turystyczny na europejskim poziomie (jakkolwiek enigmatyczne jest to określenie – inne nie przychodzi mi do głowy). Powiało wielkim światem. W odczuciu piszącej te słowa – choć mam świadomość głosów krytycznych – zmiany są wyłącznie pozytywne. Nie tylko odnowiono dworek i park. Powstało kilka zasadniczych obiektów architektonicznych według projektu Bolesława Stelmacha. Wymieńmy je tak, jak chciał projektant, nawiązując do muzycznej symboliki: u wejścia do parku stanęło preludium – reprezentacyjny budynek wejściowy z kasami, recepcją, kawiarnią, łazienkami, salonikiem z pamiątkami, salą multimedialną i stanowiskiem do wydawania audioguide’ów – audioprzewodników, z którymi dziś zwiedza się w sposób szczególny Żelazową Wolą. Dalej oglądamy poloneza i mazurka – mostki na Utracie, barkarolę – scenę nad stawem, której towarzyszy stosowne do organizacji plenerowych koncertów zaplecze. Jest jeszcze scherzo – oranżeria na tyłach parku z sadzonkami roślin z parku do kupienia. Zwiedzanie kończą nokturn – salon ogrodowy z alejką prowadzącą do pomnika Chopina (projekt Józefa Gosławskiego) i imponująca etiuda – okazały budynek reprezentacyjno-gościnny z restauracją i salą koncertową.

Wszystkie większe obiekty architektoniczne zostały niejako wtopione w ogrodzenie parku, zupełnie nie zakłócając jego kameralności i uroku. Mimo nowoczesnego stylu, dzięki bardzo naturalnym materiałom – szkło, drewno i kamień, oraz ażurowości, budynki te wspaniale wkomponowały się w otoczenie, dodając miejscu raz: funkcjonalności, dwa: wielkiej klasy. Nawet pamiątki, które możemy kupić we wspomnianym saloniku, są eleganckie, gustowne, faktycznie promujące to co warte promocji w polskiej kulturze, zwłaszcza mam na myśli wzornictwo ludowe.

Nawet mocno dyskutowane zmiany wewnątrz Domu Urodzenia Fryderyka Chopina, który „wyczyszczono z mebli”, można, jak chcieli projektanci, mądrze uzasadnić. Usuwając zbiór przypadkowych sprzętów, które tyle tylko, że miały związek, a czasami nawet nie, z epoką, w której żył kompozytor, wydobyto pierwotny cel, jaki miał spełniać dworek. Zamiast tworzenia złudzenia, że wśród oto tych mebli biegał mały Fryderyk, uczyniono z dworu pomnik – muzyczny symbol, gdzie nastrojowi skupienia sprzyjają niczym ikona dominujący wśród białych ścian fortepian, kilka portretów, listów i… nut.
Na koniec warto podkreślić, że nastrój całego założenia świetnie wzmocniono dzięki profesjonalnemu nagłośnieniu muzyki poważnej w parku – natężającej się w miarę zbliżania do dworku.
Wokół założenia też odnotowujemy kilka pozytywów. Przebudowano skrzyżowanie, u zbiegu którego znajduje się park, doczekało się ono nawet sygnalizacji świetlnej. O odmienny wystrój i znaczenie słynnej restauracji pod wierzbami zadbała nowa właścicielka obiektu Magda Gessler, firmująca swoim nazwiskiem również kawiarnię i restaurację na terenie parku.

Drugi z chopinowskich symboli ziemi sochaczewskiej, miejsce chrztu kompozytora, zatem kościół w Brochowie, również doczekał się w ciągu ostatnich dwóch lat kolosalnych zmian, które wypełniły barwami i wyszukanymi formami niemal puste dotąd wnętrze świątyni. Za cel postawiono sobie odtworzenie takiego wyglądu kościoła, jakiego świadkiem był Fryderyk Chopin – zresztą w odczuciu wielu historyków i krytyków sztuki to dość zwariowany pomysł. Na rekonstrukcję wnętrza oraz remont zabytku Ministerstwo Kultury przyznało blisko 5 milionów złotych. W ramach prac wykonano kolorową polichromię sklepienia, która przypominać ma tę sprzed dwustu lat – została odtworzona m. in. na podstawie zachowanego niewielkiego fragmentu malowideł. Do kościoła wstawiono też nowe, marmurowe ołtarze, ławki, ambonę i stalle – wszystko odtworzone na podstawie archiwalnych zdjęć. Zrekonstruowano rzeźbę Chrystusa Ukrzyżowanego z belki tęczowej, którą zniszczono podczas pierwszej wojny światowej. Barokowe obrazy ołtarzowe i stacje męki pańskiej odtworzył znany kopista Robert Stpiczyński. Świątynia doczekała się też nowej, granitowej posadzki i jasnych witraży. Prace remontowe wykonano i na zewnątrz – poprawiły wygląd elewacji i dzwonnicy.

A co zrobiły miasto, powiat i podległe im lub nie jednostki, by dorównać kroku powyższym zmianom? Jeszcze w 2007 roku zawiązana Grupa Partnerska Chopin 2010, której liderem została szefowa wydziału promocji naszego Urzędu Miasta Jadwiga Orczyk-Miziołek, mająca za zadanie promocję regionu w związku ze zbliżającym się Rokiem Chopinowskim, odniosła nie lada sukces, zostając laureatem konkursu na najlepszy produkt sieciowy w ramach projektu „Turystyka – wspólna sprawa”. Mazowsze Chopina – jak nazwano produkt – zakładał wiele ambitnych planów, w tym turystyczne wyprawy po muzeach, koncerty, recitale, oznakowanie wszystkich tras wycieczkowych, a nawet przejażdżki konne z Żelazowej Woli do Sochaczewa i Brochowa. Jak dla „Ziemi Sochaczewskiej” wypowiadała się wówczas Jadwiga Orczyk-Miziołek: „Chcemy, jako grupa, inspirować lokalne środowiska, aby zebrać i skatalogować potencjał, jakim dysponujemy. Na tej podstawie spróbujemy stworzyć kompleksową propozycję dla turystów o różnych zainteresowaniach i potrzebach. Nie chodzi tylko o umożliwienie zwiedzania miejsc związanych z Chopinem, ale także różnorodną rekreację, a przy tym gastronomię i miejsca hotelowe oraz poprawę dróg, które również mogą turystę zniechęcić. Nie mamy przecież nawet jednej restauracji z prawdziwego zdarzenia”.

Poprosiliśmy wydział promocji Urzędu Miasta o przedstawienie nam działań promocyjnych, które zostały podjęte w ramach Roku Chopinowskiego. Oto te zasadnicze, organizowane przez Urząd Miasta (podajemy nazwę, miejsce organizacji i datę):
1. M. Bracha i Chór Vivace - koncert Chopinowski, Miejski Ośrodek Kultury w Sochaczewie, 16 maja 2010 r.
2. Dukat lokalny „4 Fryderyki”, Emitent dukatów: Urząd Miejski w Sochaczewie, Rozprowadzanie: Lokalna Organizacja Turystyczna MAZOWSZE Chopina.
3. Renowacja postumentu Fryderyka Chopina, park przy ul. Traugutta w Sochaczewie, 8 marca 2010 r.
4. Powołanie Stowarzyszenia Oświatowego „Rodzina Szkół Chopinowskich", Sochaczew (inicjatywa Zespołu Szkół w Sochaczewie, w skład którego wchodzą Szkoła Podstawowa nr 7 i Gimnazjum nr 3 - placówek podległych UM w Sochaczewie), inauguracja działalności 25 maja 2010 r.

Na uwagę, z punku widzenia promocyjnego właśnie, zasługuje emisja lokalnego dukata „4 Fryderyki”, przedstawiającego na rewersie profil Chopina z pomnika projektu B. Żochowskiego w parku w Żelazowej Woli. Dukat jest niewątpliwie dobrą formą upamiętnienia kompozytora. Wspomniana tu organizacja LOT MAZOWSZE Chopina (jej siedziba znajduje się w kramnicach przy Warszawskiej, ma ona również za zadanie promocję regionu w ramach obchodów), która podjęła się rozprowadzania dukatów (cena jednego: 4 złote), opracowała też system nawigacji satelitarnej „Navigo Chopin Tour”, prezentujący zabytki związane z Chopinem w okolicach Warszawy, Sochaczewa i Płocka.

Pozostałe chopinowskie działania promocyjne, wystawy, koncerty i projekty szkolne, organizowane przy wsparciu Urzędu Miasta, wymieniamy pod artykułem.

Przyjrzeliśmy się też działaniom wydziału promocji Starostwa Powiatowego w Sochaczewie. I znajdujemy tu trzy w stu procentach promocyjne dla ziemi sochaczewskiej inicjatywy, wiążące w sposób przemyślany, również marketingowo, postać Chopina z naszą ziemią. Przede wszystkim opracowano logo obchodów Roku Chopinowskiego w powiecie sochaczewskim – na drodze konkursu wybierając projekt Kamila Kaniewskiego. W ten sposób otwarto również dla sochaczewskich przedsiębiorców możliwość promocji poprzez wizerunek kompozytora. Owocem takiego myślenia była kolejna inicjatywa – Mazurki Chopinowskie, które, jak chcą osoby zaangażowane, mają się stać naszą sochaczewską wizytówką, jak Toruń ma pierniki, a Wadowice papieską kremówkę. Oczywiście ozdobą mazurków jest wspomniane chopinowsko-sochaczewskie logo. Mazurkowy projekt jest realizowany przez starostwo i Powiatową Izbę Gospodarczą w Sochaczewie, a wyłącznym jego wykonawcą jest Zakład Cukierniczy „Lukrecja” z Sochaczewa.
Również projekt „Z Chopinem nam do twarzy” starostwo realizuje wspólnie z Powiatową Izbą Gospodarczą w Sochaczewie. Kierowany jest do lokalnych przedsiębiorców, by wykorzystywali chopinowską markę do promocji swoich produktów, firm. Efektem podjętych działań było wydrukowanie 3 000 kalendarzy ściennych, ponad 20 000 kieszonkowych oraz terminarzy. Wspólnym elementem tych druków jest oczywiście chopinowskie logo.

Nie możemy zapomnieć, że powiat sochaczewski w tym roku został ogłoszony stolicą kulturalną Mazowsza, nasz region nobilitowano między innym ze względu na uroczyste obchody 200. rocznicy urodzin Fryderyka Chopina. Konsekwencją tego wyróżnienia jest miedzy innymi dofinansowanie w wysokości 200 tysięcy złotych, które starostwo mogło i może wydać na działania promocyjne i kulturalne.
Jak powiedziała nam Agnieszka Krawczyk z wydziału promocji sochaczewskiego starostwa:
- Na zakończenie projektu Powiat Sochaczewski Stolicą Kulturalną Mazowsza 2010 z pewnością będzie akcent chopinowski. Będzie to dopiero w przyszłym roku, dlatego o szczegółach możemy mówić dopiero wtedy, kiedy wszystko dogramy. Jeśli chodzi o działania promocyjne, to projekt Z Chopinem na do twarzy i Mazurek Chopina w formie wypieku cukierniczego są tylko jednym z elementów dużego projektu, który, mam nadzieję, będzie się rozwijał już po Roku Chopinowskim.

Czy zatem wykorzystaliśmy szansę na promocję, jaką dał nam Rok Chopinowski? Cóż. W Żelazowej Woli czy Brochowie „drogowskazów” do Sochaczewa brak, konne zaprzęgi z turystami w powozach nie kursują do naszego miasta, oznakowań wycieczek nie ma. Czy którykolwiek z gości odwiedzających Dom Urodzenia Fryderyka Chopina ma powód, by odwiedzić również Sochaczew? – wątpię. Czy w ogóle odnotowaliśmy w tym roku natężenie turystycznych wizyt w Sochaczewie? – również wątpię.
Co z obecnością Sochaczewa w mediach o zasięgu ogólnopolskim? Jak powiedział w odpowiedzi na prośbę o komentarz Marcin Ryński:
- W mojej ocenie straciliśmy dużą szansę wykorzystania Roku Chopinowskiego do zaakcentowania związku Fryderyka Chopina z ziemią sochaczewską. Co prawda jako Stowarzyszenie e-Sochaczew.pl udostępniliśmy, w ramach naszych usług, witrynę www.chopin2010.esochaczew.pl, służącą nagłaśnianiu wszelkiego rodzaju lokalnych wydarzeń związanych z 200. rocznicą urodzin Fryderyka Chopina. Jednak biorąc pod uwagę rozmach i skalę tych obchodów, ich międzynarodowy wydźwięk, lokalna promocja internetowa to zdecydowanie za mało. Moim zdaniem przygotowanie jednej, dobrej i ciekawej witryny służącej komunikacji z odbiorcami w Polsce i za granicą (a nie tylko w wymiarze lokalnym) z pewnością przyniosłoby dużo większy efekt promocyjny.
Zapewne o wiele lepiej sprawdziłoby się też – zamiast przygotowywania dalekosiężnych planów, których realizacja zależy od zbyt wielu osób – wyznaczenie sobie konkretnych, może nawet mniejszych celów, ale takich, które można osiągnąć.
Oczywiście inaczej ta sprawa wygląda z perspektywy organizatorów promocji ziemi sochaczewskiej, którzy niewątpliwie założony w planach trud podjęli. Niektóre – cenne inicjatywy – jak chociażby działania promocyjne starostwa, mają szansę zaowocować w przyszłości. Co do wykorzystania szansy jednak… chyba każdy potrafi to ocenić sam.

figa


Dodatkowe imprezy i projekty realizowane przy wsparciu Urzędu Miasta oraz przez lub przy udziale Starostwa Powiatowego:

Przedsięwzięcia organizowane przez jednostki miejskie:

1. XVII MIĘDZYNARODOWY FESTIWAL CHOPINOWSKI NA MAZOWSZU, Miejski Ośrodek Kultury w Sochaczewie, Państwowa Szkoła Muzyczna I i II st. im. Fr. Chopina w Sochaczewie, 19-21.11.2009 r.
2. XVIII MIĘDZYNARODOWY FESTIWAL CHOPINOWSKI NA MAZOWSZU, Miejski Ośrodek Kultury w Sochaczewie, Państwowa Szkoła Muzyczna I i II st. im. Fr. Chopina w Sochaczewie, 21-26.09.2010 r.
3. WYSTAWA PLAKATU CHOPINOWSKIEGO , Miejski Ośrodek Kultury w Sochaczewie, 13.05.2010 r.-30.07.2010 r.
4. I Ogólnopolskie Biennale XXXI Sochaczewski Laur 2009 „… z nutką Chopina w tle…”, Miejski Ośrodek Kultury w Sochaczewie., 11.10.2009 r.
5. Wystawa autorstwa Barbary Jachimowicz w Żelazowej Woli, Miejski Ośrodek Kultury w Sochaczewie, 14.10.2010 r. - 10.11.2010 r.
6. Wystawa „Barwa i Dźwięk", Miejski Ośrodek Kultury w Sochaczewie, 15.05.2010 r. - 22.05.2010 r.
7. Wycieczki edukacyjne do Warszawy szlakiem Fryderyka Chopina, Szkoła Podstawowa nr 4 z oddz. Integracyjnymi im. Janusza Korczaka w Sochaczewie, listopad 2009 - maj 2010
8. Udział w projektach edukacyjnych pt. "200 rocznica urodzin F. Chopina", "W dworku Chopina"., Szkoła Podstawowa nr 4 z oddz. Integracyjnymi im. Janusza Korczaka w Sochaczewie, październik 2009 r. - maj 2010 r.
9. Udział uczniów w lekcjach tematycznych oraz konkursach literackich, muzycznych, recytatorskich, fotograficznych związanych z F. Chopinem., Szkoła Podstawowa nr 4 z oddz. Integracyjnymi im. Janusza Korczaka w Sochaczewie, rok szkolny 2009/2010
10. Bieg Chopina, Zespół Szkół w Sochaczewie, 24.04.2010 r.
11. Wystawa pt. "Fryderyk Chopin 1810 - 1849", Miejska Biblioteka Publiczna w Sochaczewie, luty - październik 2010 r.
12. "Zaprzyjaźnijmy się z Chopinem" - program szkolny, Gimnazjum nr 1 im. Jana Pawła II w Sochaczewie, 17.03.2010 r.
13. Koncert zespołu "Sanniki" pt: "Z Chopinem w tle" dla społeczności lokalnej, Gimnazjum nr 1 im. Jana Pawła II w Sochaczewie, 12.03.2010 r.
14. Konkurs na pejzaż inspirowany muzyką Chopina, Gimnazjum nr 1 im. Jana Pawła II w Sochaczewie, marzec 2010 r.
15. Konkursy o tematyce Chopinowskiej, konkurs fotograficzny, recytatorski, konkurs na tomik poezji., Zespół Szkół w Sochaczewie, IX 2009-II 2010 r.

Przedsięwzięcia zorganizowane przez inne podmioty przy wsparciu miasta:

1. 67. Tour de Pologne 2010 - start I etapu wyścigu z Sochaczewa, z premią specjalną im. Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli, Lang Team Sp. z o.o., 01.08.2010 r.
2. Koncert „Chopin Plus" - w wykonaniu Adama Kośmiei., Biuro Koncertowe HEROLDJózef Herold i Maciej Herold, 01.08.2010 r.
3. Koncert Orkiestry Kameralnej Filharmonii Narodowej w ramach Festiwalu Muzycznego „W krainie Chopina”, Towarzystwo Muzyczne im. Kazimierza Wiłkomirskiego, 09.08.2009, 23.05.2010 r.
4. II Samorządowe Forum Kultury Kultura jako czynnik rozwoju miast”, Starostwo Powiatowe w Sochaczewie, od 22.02.2010 r.
5. Utworzenie strony dotyczącej Roku Chopinowskiego http://chopin2010.e-sochaczew.pl, Starostwo Powiatowe w Sochaczewie, od 22.02.2010 r.
6. Konkurs o tematyce Chopinowskiej o zasięgu wojewódzkim., Stowarszynie "Rodzina Szkół Chopinowskich", IX 2009 - II 2010.

Imprezy organizowane lub współorganizowane przez Starostwo Powiatowe w Sochaczewie:

1. Brochów - Inauguracja Roku Chopinowskiego w powiecie sochaczewskim, 22.02.2010 r.
2. Brochów - koncert w rocznicę chrztu Chopina, 24.04.2010 r.
3. Żelazowa Wola - koncert laureatów XVII Międzynarodowego Festiwalu Chopinowskiego na Mazowszu, 13.06.2010 r.
4. PSM Sochaczew - koncert Chopin u generała Szembeka + Mazurek gigant, 29.08.2010 r.
5. Żelazowa Wola, Brochów konferencja chopinowska, 16.09.2010 r.
6. PSM Sochaczew - XVIII Miedzynarodowy Festiwal Chopinowski na Mazowszu, 22-26.09.2010 r.
7. Koncert w Kurdwanowie, 12.09.2010 r.
8. Koncert w Giżycach, 3.10.2010 r.
9. Koncert w Niepokalanowie w rocznicę śmierci Fryderyka Chopina, 17.10.2010 r.
Ostatnie trzy koncerty odbyły się w ramach cyklu koncertów Fryderyk Chopin - źródła i konteksty. Koncerty w zabytkach architektury Mazowsza.

Na koniec wspomnijmy o jeszcze jednym wydarzeniu, zorganizowanym w ramach Roku Chopinowskiego przez Powiatowe Forum Samorządowe oraz Powiatową Izbę Gospodarczą, ZSO im. Fryderyka Chopina w Sochaczewie i Hotel Chopin w Sochaczewie pod patronatem medialnym „e-sochaczew.pl” – konkursie „Cały powiat słucha Chopina”. Gościem specjalnym wydarzenia był Waldemar Malicki.