Żelazowa Wola z odrobiną futurologii

Walka o park i dworek Chopina w Żelazowej Woli pomiędzy obecnie sprawującym nadzór Warszawskim Towarzystwem Chopinowskim a Skarbem Państwa, toczy się już od dobrych kilku lat, ale jej przyczyny tkwią jeszcze w końcówce okresu międzywojennego. Wtedy to szereg znanych i wpływowych osób utworzyło dwa niezależne stowarzyszenia, które zbierając datki i organizując charytatywne imprezy, zebrały znaczną kwotę, która przeznaczona została na ratowanie miejsca urodzin Fryderyka Chopina, Żelazowej Woli. Park wraz z budynkiem wykupiony wówczas został z rąk prywatnych, by przywrócić go narodowi.
Niestety wybuch wojny pokrzyżował plany prawnego, jasnego określenia statusu tego miejsca. Ponieważ jednak Towarzystwo im.Fryderyka Chopina stanowiło niejako kontynuację przedwojennych stowarzyszeń, które powołane wówczas zostały jedynie dla potrzeby chwili, to jemu pozwolono przejąć we władanie nieruchomość w Żelazowej Woli. Trwało to przez wiele lat, jednak bez żadnego tytułu prawnego.
Pod koniec lat osiemdziesiątych władze towarzystwa rozpoczęły starania o nadanie im tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste. O zasiedzenie w Żelazowej Woli wniosek do sądu złożył również Skarb Państwa. Jednak sądy trzech instancji wraz z Sądem Najwyższym odmówiły zasiedzenia na rzecz Skarbu Państwa. Nie wdając się dalej w szczegóły toczącej się przez wiele lat batalii, powiedzmy tylko, że dopiero w roku 2001 sąd w Sochaczewie stwierdził zasiedzenie Towarzystwa im. Fryderyka Chopina na tej nieruchomości. Były tam jednak pewne uchybienia proceduralne. Wykorzystało je sochaczewskie starostwo, które w imieniu Skarbu Państwa oraz powstałego wówczas przy Ministerstwie Kultury Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina złożyło skargę na to postanowienie. Sąd sochaczewski uznał wtedy, że skarga jest zasadna i stwierdził, że Towarzystwo nieprawnie nabyło zasiedzenie, ponieważ podobnie jak Skarb Państwa miało tylko „posiadanie zależne”. Od tej decyzji Towarzystwo złożyło apelację do Sądu Okręgowego w Płocku, który w sierpniu ubiegłego roku uznał z kolei zasadność tej skargi, uchylił wyrok sochaczewski i sprawę umorzył. Czyli, pozostawił zasiedzenie na rzecz Towarzystwa im. Fryderyka Chopina.
Ostatni ruch, jaki wykonał sochaczewski starosta, to złożona do Sądu Najwyższego tzw. kasacja postanowienia sądu niższej instancji. „Gdyby tak się stało, wrócilibyśmy do punktu wyjścia – mówi Wiesław Brodowski, pełnomocnik starosty w tej sprawie – czyli takiego, że Żelazowa Wola nadal jest własnością dwóch nieistniejących przedwojennych stowarzyszeń. Wówczas starostwo w imieniu Skarbu Państwa podjęłoby ponowne starania o przejęcie parku i dworku Chopina”.
„Moim zdaniem – kontynuuje Wiesław Brodowski – byłoby to najlepsze rozwiązanie, ponieważ ministerstwo jako właściciel, gwarantuje pewną stabilność prawną tego majątku, jako dobra kultury narodowej. Natomiast mogłoby ono zlecić administrowanie doświadczonemu w tym względzie Towarzystwu im. Fryderyka Chopina. Jednak samo Towarzystwo odrzuca taki wariant, pragnąc być właścicielem nieruchomości. Czemu, trudno się dziwić, zwłaszcza, że w tej chwili to ono w myśl decyzji sądu owym właścicielem jest.”
Skarb Państwa, gwarantowałby pozbycie się wszelkich pokus co do rozmaitego zagospodarowania tej nieruchomości. Natomiast Towarzystwo, jako właściciel, może zrobić z nią co zechce. Może ją sprzedać, może zastawić, może też wziąć duży kredyt z komercyjnego banku pod jej zastaw i na przykład go nie spłacić, a wówczas Żelazowa Wola stałaby się własnością owego banku. Kiedyś już przecież Towarzystwo wystąpiło do urzędu gminy o warunki zabudowy, by na teren parku wpuścić firmę Coca-Coli. Również w Brochowie miał powstać z inicjatywy Towarzystwa ośrodek chopinowski. Rozpoczęto budowę, ale szybko prace ustały, ministerstwo musiało spłacać potem długi i teraz rozpoczęta inwestycja niszczeje.
Ponadto samo otoczenie parku w Żelazowej Woli wydaje się mocno niewykorzystane pod względem swych walorów turystycznych. W każdym innym kraju, mającym tak znane miejsce urodzenia światowej sławy kompozytora, postawiono by w pobliżu przynajmniej kilka hoteli z całą turystyczną infrastrukturą, by zatrzymać tu dłużej zagranicznych gości.
Niejednemu z nas, tubylców, marzy się, aby w otoczeniu parku pojawił się choćby jeden przyzwoity stylowy hotel, z regionalną karczmą, a także salami do ćwiczeń dla pianistów, z których mogliby korzystać na przykład studenci konserwatoriów z różnych stron świata. Ściągnęłaby ich tu na pewno dobra promocja mazowieckiej wsi – z malowniczymi wierzbami i duchem muzyki Fryderyka Chopina. Co by szkodziło urządzać im wycieczki konną bryczką do Brochowa, gdzie kompozytor się urodził. Albo wesela mazowieckie wzorem wesela łowickiego w Maurzycach, w których biorą udział turyści, jako goście. Jedzą, piją, bawią się, jak na normalnym weselu, tyle, że w wykonaniu zespołu ludowego w regionalnych strojach z zachowaniem tradycyjnych obyczajów.
Miejsce to zapewne odwiedzaliby nie tylko studenci, ale i inne grupy turystów, które mogłyby korzystać z krótkich turnusów u Chopina. Uczestniczyć w koncertach, zwiedzać okolicę, poznawać regionalne obyczaje. A przecież to byłby dopiero początek. Na tych podstawach bowiem można by rozwijać szereg nowych korzystnych dla mieszkańców inicjatyw. Sprawa nie jest oczywiście prosta, ale pozyskanie bogatych inwestorów dla takiej właśnie inicjatywy, byłoby prawdziwym dobrodziejstwem dla miasta i powiatu. Wiele naszych firm by na tym skorzystało, a jaka promocja dla całego regionu!
Niestety, od wielu lat Żelazowa Wola się nie zmienia, co też jest pewną wartością, bo oznacza, że nie została zdegradowana. Nie otwiera się jednak na świat, nie wabi atrakcjami turystów. Nie zmieniło się też nic od momentu powołania sochaczewskiego powiatu, na który tak bardzo liczyliśmy, że ożywi również to niewykorzystane od lat miejsce. Jak długo jeszcze symbolem Żelazowej Woli będą sprzedawane w kramach obok bramy … ruskie baby?
Sławomir Burzyński