Wstęp

Od najdawniejszych czasów ludzie interesowali się pszczołami. Początkowo zainteresowanie to sprowadzało się do wyszukiwania gniazd dzikich pszczół i odbierania z nich miodu, co zresztą wiązało się zwykle z zagładą rodziny pszczelej. Wkrótce jednak człowiek zaczął obmyślać, jak zdobywać ów słodki przysmak w większej ilości, tak aby mieć do niego stały dostęp. Zbieractwo, czyli polowanie na pszczoły, zostało już zastąpione 500 lat p.n.e. przez bartnictwo, czyli chów pszczół w naturalnych lub wydrążonych przez człowieka dziuplach w drzewach.

Praca przy barci wymagała ogromnej cierpliwości, delikatności, uwagi, a wreszcie doświadczenia, toteż bartników otaczano powszechnym szacunkiem i podziwem. Znalazło to wyraz w dawnym prawodawstwie. Bartnicy byli na ogół ludźmi wolnymi, mieli prawo noszenia broni, polowania i rybołówstwa. Powstały też odrębne sądy bartne oraz zbiory praw bartnych. Wśród ludu wiedza bartnicza była uważana niemal za wiedzę tajemną.

Umiejętności bartnika, jego doskonałe „porozumiewanie się” z pszczołami sprawiały, że zarówno on, jak i jego podopieczne wydawały się istotami wyrastającymi ponad zwykłą miarę. Im więcej wiedziano na temat organizacji rodziny pszczelej, im lepiej poznano życie tej skomplikowanej społeczności, tym więcej cech ludzkich przypisywano pszczołom. Uznano je nawet za owady święte, znajdujące się pod szczególną opieką niebios. Wykrocznie przeciwko prawom bartnemu, a zwłaszcza kradzieży lub, lub co gorsza, wybicie roju, było karane z ogromną surowością.

Współczesna nauka rozwikłała wiele zagadek życia pszczół. Mimo to jednak fascynacja tymi zagadnieniami nie zmniejszyła się. Przeciwnie nawet, głębsze poznanie instynktów tych owadów, organizacji ich społeczeństw i właściwości ich produktów sprawia, że przed badaczami pojawiają się wciąż nowe problemy, których wyjaśnienie jest nadal trudne.

Zamknięte, harmonijne życie roju wciąż jest przedmiotem zainteresowania naukowców i źródłem natchnienia dla twórców, a pszczoła pozostaje symbolem skrzętnej pracowitości i zapobiegliwości. Pragnienie wykorzystania cennych właściwości produktów pszczelich przyczynia się do rozwoju apiterapii, specyficznej dziedziny lecznictwa. Rozszerzanie wiedzy pszczelarskiej wiąże się z udoskonaleniem metod gospodarki pasiecznej, mnożeniem się książek i czasopism poświęconych tej tematyce i zwiększanie się liczby osób poświęcających się pszczelarstwu.