WOSK PSZCZELI
CHARAKTERYSTYKA I FORMY STOSOWANIA
Wosk pszczeli jest wydzieliną gruczołów woskowych, które znajdują się na brzusznej stronie ciała pszczoły robotnicy. Najczęściej produkują go (wypacają) pszczoły w wieku 12 - 18 dni, które w tym czasie wiszą w bezruchu na ramkach uczepione odnóżami, jedna do drugiej, tworząc coś w formie "siateczki". Odrobiny wosku w postaci łusek opadają na dno ula i są przejmowane przez inne pszczoły, które wykorzystują go do budowy plastrów gniazdowych, zabudowania większych otworów w ulu, a także zakrywania tzw. zasklepem zapasów miodu, zgromadzonych w plastrach.
Pod względem biochemicznym wosk jest koncentratem kwasów, hydroksykwasów, alkoholi, estrów i węglowodanów, zawierających także substancje zapachowe i barwniki. W temperaturze pokojowej wosk jest ciałem stałym o barwie jasnożółtej, zielonożółtej, do ciemnobrązowej o zapachu miodu. Lekko tłustawy w dotyku.
Ponieważ wosk w temperaturze 62 - 72 C przechodzi z konsystencji stałej w płynną, najczęściej jest pozyskiwany metodą termiczną poprzez wytapianie ze strych wycofanych z rodziny pszczelej plastrów. Odbywa się to w specjalnych urządzeniach zwanych topiarkami.
WARTOŚCI UŻYTKOWE I LECZNICZE
W dawnych wiekach, gdy kwitło w kraju bartnictwo, wosk był produktem o znaczeniu większym niż miód. Uważano go za jeden z "hitów"eksportowych, ze względu na duże zapotrzebowanie na ten produkt w różnych rzemiosłach, a przede wszystkim jako surowca do wyrobu świec, które były podstawowym źródłem światła we wszystkich zamożniejszych gospodarstwach domowych, pałacach, klasztorach i świątyniach. Miał też duże znaczenie obrzędowe.
Również dzisiaj czasem jest on stosowany w różnych gałęziach przemysłu chemicznego, maszynowego, farmaceutycznego, kosmetycznego (do wyrobu szminek, maseczek i kremów).
Wosk ma mniejsze zastosowanie w lecznictwie i w ogóle nie można go spożywać, gdyż nie jest trawiny i mógłby powodować poważne zaburzenia trawienia, a nawet zgon.
Zalecane jest natomiast żucie plastra woskowego z miodem w schorzeniach górnych gróg oddechowych i alergiach. Żucie plastra zamiast gumy do żucia oczyszcza zęby, wzmacnia dziąsła, pomaga w leczeniu zatok a ponadto wzmaga wydzielanie śliny, co poprawia przemianę materii. Oczywiście w przypadku żucia należy uważać aby nie spożyć wosku.
Coraz częściej znajdujemy wyroby woskowe w naszych domach. Mija powoli fascynacja chemią. Bardzo popularne świece parafinowe są zastępowane coraz częściej przez piękne wyroby z naturalnego, pachnącego, palącego się jasnym płomieniem wosku. Badania naukowe wykazały, że płomień ze świecy woskowej jest nietoksyczny w odróżnieniu od parafinowej. Wiele wrażliwych osób nie wyobraża sobie kolacji z ukochanym partnerem inaczej, jak przy świecach z naturalnego wosku. Pojawia się też swego rodzaju hobby w postaci kolekcjonerstwa różnorodnych w kształcie figurek i świec woskowych.
Nie ulega wątpliwości, iż palenie świec woskowych ma nie tylko walory estetyczne. Stwierdzono, że pozytywnie jonizuje powietrze w jony ujemne, które powszechny niedobór obserwuje się we współczesnych , naszpikowanych elektroniką domach, niwelując częściowo szkodliwy wpływ jonów emitowanych przez otaczające nas urządzenia tj. ekrany monitorów, telewizory.
Płomień świecy woskowej skutecznie likwiduje szkodliwy wpływ dymu tytoniowego, oraz innych intensywnych zapachów, wprowadzając do pomieszczeń zdrowy mikroklimat rodziny pszczelej.
Specjaliści twierdzą, że doprowadza on też w krótkim czasie do odzyskania równowagi psychicznej i spokoju wewnętrznego po przebytych szokach, stresach w nerwicach, migrenach oraz podczas gwałtowych skoków ciśnienia atmosferycznego. Szczególnie sprawdzają się w przypadku osób ciężko pracujących umysłowo w otoczeniu elektroniki, poprawiają koncentrację.
Wskazane jest więc palenie śiecy woskowej przez kilkanaście minut w pracowniach komputerowych lub sypialniach, gdyż daje to rekaks i ułatwia zasypianie.
Pondto z opowiadań wielu pszczelarzy, palone świece wieczorem przy grilowaniu, skutecznie odstraszają komary.
JAK KUPOWAĆ I PRZECHOWYWAĆ
1. Przy zakupie surowego wosku, czy też wyrobów woskowych należy przede wszystkim zwracać uwagę na zapach, barwę i czystość produktu. Kiedy mamy do czynienia z białym lub kremowym woskiem,mógł on być sztucznie wybielany lub zmieszany z parafiną. Weryfikację możemy przeprowdzić przez kontrolę aromatu. Każdy kawałek miodu w temperaturze pokojowej powinien pachnieć miodem. O niskej jakości świadczy również duża ilość drobnych zanieczyszczeń czy widoczne warstwy. Taki produkt najprawdopodobniej został nieumiejętnie wytopiony i sklarowany.
2. Wosk i wyroby woskowe nie wymagają szczególnch warunków przechowywania, najlepiej jednak przetrzymywać je przez dłuższy czas w chłodnym zacienionym miejscu.
3.Najlepiej zaopatrywać się w wosk i wyroby woskowe u okolicznych światłych pszczelarzy.
