Drugie życie świętego Józefa

Na terenie powiatu sochaczewskiego znajdziemy wiele osobliwych i wyjątkowych zabytków. Nierzadko są to obiekty sakralne, mające swoją historię lub nawet legendę. Tak też jest w przypadku pomnika św. Jozefa z Dzieciątkiem, usytuowanego przy kościele pw. św. Mikołaja w Kozłowie Szlacheckim, niedawno odrestaurowanego za pieniądze parafian oraz środki z Unii Europejskiej.
O dziejach wyjątkowej figury i procesie renowacji z pasją opowiada proboszcz parafii ks. Władysław Czaplicki.
Proces renowacji
W 2007r. figura trafiła do rejestru zabytków i od tego momentu starano się o przekazanie jej parafii. Dotychczas pomnik stał w sadzie owocowym p. Bożeny Gładkiej, mieszkanki wsi Nowy Kozłów Pierwszy. Nieco nadszarpnięty zębem czasu oraz uszkodzony działaniem środków chemicznych stosowanych w sadzie, stracił swój urok i zaczął - dosłownie - chylić się ku upadkowi. Grząska ziemia pokrywała dolne partie cokołu, a pod ciężarem figury świętego Józefa, całość pochylała się ku podłożu pod kątem 45o.
By przeciwdziałać dalszemu niszczeniu, figurę przeniesiono na teren kościoła, zaczęto poznawać jej niezwykłą historię. W tym samym czasie ks. proboszcz Czaplicki rozpoczął starania o uzyskanie funduszy na renowację zabytku. Hojnością wykazali się parafianie - zdołano uzbierać 21,5 tysiąca złotych. Pomogła także Unia Europejska - za pośrednictwem Urzędu Marszałkowskiego w Warszawie parafia otrzymała grant w wysokości 10 tysięcy złotych na odnowienie zabytku. Młodzież, która przystąpi do sakramentu bierzmowania w 2010 roku, ofiarowała podstawę fundamentu figury zrobioną z piaskowca, chodnik prowadzący do niej i lampę oświetleniową.
Łączna suma przeznaczona na renowację zabytkowej figury to 35 tysięcy złotych (w tym koszty transportu). Parafia dysponowała kwotą 31,5 tysiąca, szczęśliwie jednak udało się uzbierać całą pulę.
Działania konserwacyjne miały miejsce w latach 2008 - 2009 i podjął się ich mgr Marek Jeziorowski, konserwator sztuki. Aktywnie zaangażował się w nie również ks. proboszcz Czaplicki, który własnymi siłami wykopał dół pod fundament pomnika. Obecnie stoi on po lewej stronie od wejścia przez główną bramę na teren kościoła.
Figura jest zakonserwowana specjalnymi preparatami. Zewnętrzną jej część pokryto trzykrotnie środkiem, który zapobiega wsiąkaniu wody.
Od dworu do kościoła
Pomnik figuralny św. Józefa jest datowany na rok 1763. Wiadomo, że został ufundowany przez kasztelana rawskiego Józefa Siemianowskiego. Pierwotnie pełnił funkcję kapliczki przy drodze wiodącej do dworu dziedzica - właściciela okolicznych ziem, prawdopodobnie członka rodziny kasztelana. Figura św. Józefa z Dzieciątkiem miała charakter daru wotywnego - kasztelan postawił ją w podzięce swojemu patronowi za szczęśliwe uratowanie nowo narodzonego potomka. Dwoje pozostałych dzieci Józefa Siemianowskiego zmarło zaraz po narodzinach.
Jak głoszą zachowane dokumenty, kapliczka stała przy wjeździe do włości Siemianowskich, na które składał się m.in. tradycyjny dwór szlachecki. Posiadłość zacnego rodu nie przetrwała jednak zawirowań dziejowych ojczyzny. Po dworze nie zostało śladu, ziemie zostały rozparcelowane. Jedynym, "naocznym" świadkiem historii tych ziem stał się św. Józef z Dzieciątkiem stojący na cokole. W wyniku podziału gruntów po drugiej wojnie światowej, pomnik znalazł się na terenie sadu i tu dochodziło do jego powolnego niszczenia, aż do 2007r., kiedy został przeniesiony na teren parafii. Przez ponad dwa wieki figura stała w tym samym miejscu.
Św. Józef jest patronem małżeństw i rodzin. Pary zawierające związek małżeński, zostawiają kwiaty pod jego pomnikiem.
Figura znajdująca się obecnie na terenie kościoła ma 247 lat. Została wykonana z piaskowca przywiezionego z południowych Włoch. Zbudowana w stylu późnobarokowym lub manierystycznym, prawdopodobnie była pokryta polichromią. Autor rzeźby jest nieznany. Św. Józef został przedstawiony w ujęciu dynamicznym - postać przechylona do przodu, jakby w biegu, z szatami targanymi powiewem wiatru, trzymająca na rękach wpatrzone w jego twarz Dzieciątko. Na cokole pomnika widnieje inskrypcja mówiąca o darze fundatora: Divo Iosepho Tutellari Suo Ioseph Siemianowski Castell Raven Statuari Hanc Dedi cavii A. Dni 1763.
Na terenie parafii Kozłów Szlachecki znajdują się jeszcze dwa obiekty z 2. połowy XVIII wieku: drewniana figura św. Antoniego Padewskiego wewnątrz świątyni oraz dzwon w południowej części kościoła.
Wspólny obowiązek
Historia renowacji 247 - letniej figury św. Józefa w Kozłowie Szlacheckim jest świetnym przykładem determinacji w działaniu zarówno parafian jak i księdza proboszcza. Skuteczne starania o fundusze zewnętrzne pokazują potrzebne w dzisiejszych czasach "umiejętności menadżerskie" duchownych, przynoszą korzyści finansowe na cele odnowy zabytków. - Pisanie wniosków o dofinansowanie to trudna, ale opłacalna umiejętność. Trzeba się na tym znać - mówi ks. proboszcz Czaplicki i ujawnia, że już myśli o pozyskaniu funduszy na odbudowę zmurszałego parkanu okalającego kościół pw. św. Mikołaja. Potrzeby są duże: inwestycja parafialna będzie kosztować ok. 50 tysięcy złotych i jest planowana na lata 2010 - 2012. Warto się jednak starać, gdyż dbanie o zabytki jest naszym obowiązkiem, są one bowiem naszym wspólnym dziedzictwem i znakiem dziejów ojczyzny.
Pełna dokumentacja dotycząca historii pomnika figuralnego św. Józefa z Dzieciątkiem oraz procesu jego renowacji jest dostępna w parafii pw. św. Mikołaja Biskupa w Kozłowie Szlacheckim oraz częściowo na stronie internetowej parafii w zakładce "Galeria" pod adresem: http://parafiakozlow.ovh.org/ .
Żaneta Czyżniewska