Sochaczew na frontowym szlaku - 28.06.2011

W ostatnim czasie „Ziemia Sochaczewska” poświęca dużo uwagi „historycznym” sprawom Sochaczewa. Nie da się ukryć, że jest o czym pisać, przed nami kolejne imprezy związane z rekonstrukcjami, niedawno zakończyły się zaś, związane z obchodami „Dni Sochaczewa”, prezentacje na pl. Kościuszki. Jak ustaliliśmy plany pracowników Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą sięgają o wiele dalej. Dzięki działaniom podjętym na początku 2010 r., nasze miasto ma szansę stać się istotnym elementem utworzenia Szlaku Frontu Wschodniego I Wojny Światowej na Ziemiach Polskich. Docelowo obejmie on osiem województw. Projekt, prowadzony przez Muzeum Niepodległości w Warszawie, stanowić ma po pierwsze atrakcję turystyczną, a przy okazji - promować miejscowości położone na jego trasie.
„W zamiarze sygnatariuszy listu intencyjnego, szlak ma stać się produktem turystycznym o europejskim znaczeniu. Turyści, podążając nim, będą mogli oglądać m. in. autentyczne pola bitew i obiekty związane z walkami z lat 1914 - 1918. Najliczniejszą grupę stanowią tu cmentarze i mogiły wojenne. Nie wszyscy o tym wiedzą, ale powiat sochaczewski stał się podczas I wojny światowej terenem niezwykle nasilonych działań wojennych. Walki, toczone w latach 1914 - 1915 na froncie pozycyjnym, przyniosły niesamowite straty w infrastrukturze miast i wsi. W walkach pozycyjnych – zwanych Bitwą nad Dolną Bzurą i Rawką, szczególnie wyróżnił się Sochaczew, który został miastem frontowym na okres 7 miesięcy” - mówi zajmujący się projektem z ramienia MZSiPBnB Jakub Wojewoda.
Warto tu dodać, iż sam temat I wojny światowej sukcesywnie zyskiwał będzie na znaczeniu. W 2014 r., z okazji 100 - lecia jej wybuchu, w całej Europie odbywać się będą uroczystości rocznicowe. Utworzenie szlaku, na którego trasie znajdzie się Sochaczew wraz z ościennymi gminami, automatycznie włączy nasz region w europejskie obchody sprawiając, iż stanie się on ważną ofertą turystyczną. Powstała już lista proponowanych obiektów szlaku. Znalazły się na niej następujące punkty:
1. Iłów- Obory
Cmentarze tymczasowe (kopce ziemne w kształcie piramid) żołnierzy niemieckich i rosyjskich poległych w walkach o Iłów i las Obory w grudniu 1914 r. O Iłów i okolicę toczono 2 tygodniowe walki, w wyniku których obie strony poniosły ciężkie straty.
2. Złota dwór i cmentarz (gm. Rybno)
Mauzoleum żołnierzy niemieckich, poległych podczas walk nad Bzurą w okresie od grudnia 1914 do lipca 1915 r. Wyjątkowy projekt mauzoleum, wykonanego z różowego piaskowca oraz dwór podczas wojny pełniący funkcję lazaretu.
3. Młodzieszyn
Cmentarz żołnierzy niemieckich oraz pozostałości po zabudowaniach cukrowni, w której mieściła się łaźnia i lazaret polowy.
4. Stefanów - Witkowice (gmina Młodzieszyn)
Niemiecko-rosyjski cmentarz tymczasowy oraz skansen autentycznych linii - umocnień polowych frontu pozycyjnego nad Bzurą. Na terenie lasów, niemieckie i rosyjskie okopy, transzeje i ziemianki.
5.Ruszki dwór (gmina Młodzieszyn)
Lazaret polowy w zabudowaniach dworskich oraz cmentarz wojskowy. Obiekty te funkcjonowały podczas całego okresu trwania frontu 1914-15 r.
6. Sochaczew - miasto frontowe
W toku walk miasto wielokrotnie przechodziło z rąk do rąk i uległo zniszczeniu w 90 proc.
Na terenie Sochaczewa istnieje kilka obiektów, które odbudowano w 20 - leciu międzywojennym. Znajduje się tutaj także Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą, które prezentuje zbiory, fotografie i archiwa z okresu walk o miasto w latach 1914-15. Na trasie mają szansę znaleźć się również ruiny zamku książąt mazowieckich. Na szczycie wzgórza znajdowały się bowiem okopy i punkty strzeleckie.
7. Borzymówka - cmentarz wojenny i pomnik.
Podczas działań wojennych na froncie Bzura - Rawka mała wieś Borzymówka stała się bardzo ważnym miejscem niemieckich działań. W walkach z 1915 r. zginęło około 50 tys. żołnierzy. Po raz pierwszy Niemcy użyli tam broni chemicznej.
8. Guzów - cmentarz wojenny i pałac
Największy w rejonie cmentarz żołnierzy rosyjskich poległych w walkach nad Bzurą i Rawką 1914-15 roku. Wedle źródeł spoczywać może tam nawet 35 tys. żołnierzy. W budynku pałacu mieścił się lazaret polowy.
Obecnie wszyscy zaangażowani w realizację przedsięwzięcia pracują społecznie. Od przyszłego roku szlak otrzymać ma budżet z puli Urzędu Marszałkowskiego. „Chcemy zintensyfikować przygotowania i być gotowi na rok 2014. Wtedy to planowany jest cały szereg imprez historycznych. Uważam, że MZSiPBnB stanowić będzie wtedy bardzo ciekawą ofertę. Jako jedni z nielicznych posiadamy zbiory i ekspozycje poświęcone I wojnie światowej. Jednocześnie, bardzo cieszy nas fakt, że akcja wytyczania szlaku ma szansę zwrócić uwagę na stan niektórych obiektów historycznych z terenu powiatu. Wiele z nich popadło w zapomnienie i nie było od lat restaurowanych” - podsumowuje Jakub Wojewoda.
Ze strony redakcji możemy jedynie dodać, że kibicujemy każdej inicjatywie mającej na celu promowanie Sochaczewa. Będziemy na bieżąco relacjonować przygotowania także i do tego projektu.
Agnieszka Poryszewska