Zabytkowy zegar pozyskany przez Muzeum Kolei Wąskotorowej

30 listopada 2022 r. Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie pozyskało do swoich zbiorów cenny eksponat. Zabytkowy naścienny zegar elektryczny Siemens pochodzący ze stacji PKP w Sochaczewie przekazała nam w darze Pani Izabella Kruczyk-Grabiec, a inicjatywie patronował dwutygodnik "Ziemia Sochaczewska" na czele z redaktor Jolantą Sosnowską.

Opisywany zegar znajdował się w posiadaniu rodziny Kruczyków od 1945 r. Tuż po zakończeniu II wojny światowej otrzymał go "na przechowanie" ojciec Pani Izabelli, Stanisław Kruczyk, pracownik sochaczewskiej spółdzielni ogrodniczej, która użytkowała w tym czasie plac przy dworcu PKP. W ciągu kilkudziesięciu lat, które upłynęły od tego wydarzenia, zarówno on, jak i jego spadkobiercy próbowali kilkukrotnie, za każdym razem bezskutecznie, zwrócić urządzenie pierwotnemu właścicielowi. Ostatnią taką próbę podjęła w 2022 r. Izabella Kruczyk-Grabiec, licząc na zainteresowanie Polskich Kolei Państwowych wyeksponowaniem czasomierza w ramach prowadzonej modernizacji budynku stacyjnego przy ul. Sienkiewicza. Swoją odmowę kolej motywowała zatwierdzonym już projektem aranżacji gmachu, w który jako inwestor nie może już ingerować.

Posiadaczka zegara za pośrednictwem redaktor Jolanty Sosnowskiej skontaktowała się wówczas z Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie, którego jednym z głównych zadań jest gromadzenie, ochrona i udostępnianie materialnych dóbr dziedzictwa kulturowego związanych z kolejnictwem. Przekazanie eksponatu na rzecz naszej jednostki odbyło się 30 listopada ubiegłego roku. Warto podkreślić, że w tym dniu obchodziliśmy również kolejną rocznicę ustania działalności Sochaczewskiej Kolei Dojazdowej, która zakończyła swój żywot wraz z odjazdem ze stacji Sochaczew Wąskotorowy ostatniego rozkładowego pociągu do Wyszogrodu. Nastąpiło to 30 listopada 1984 r. o godz. 15:35 i na tej właśnie godzinie symbolicznie zatrzymano wskazówki pięciu eksploatowanych zegarów stacyjnych. Wszystkie z nich, w tym i egzemplarz marki Siemens, bardzo podobny do pozyskanego, zachowały się do dziś w naszych zbiorach i są prezentowane na muzealnej ekspozycji stałej pt. "Dzieje sochaczewskiej kolei wąskotorowej 1922–1984".

Wstępna kwerenda, jaką przeprowadziliśmy w zbiorach fotograficznych naszej placówki, nie doprowadziła na razie do wskazania miejsca na terenie dworca PKP, w którym w okresie międzywojennym wisiał przekazany zegar. Na jednym z archiwalnych zdjęć na ścianie zewnętrznej budynku stacyjnego od strony peronów jest widoczny czasomierz, nie jest to jednak ten poszukiwany. Nie możemy natomiast wykluczyć, że interesujący nas obiekt był wyeksponowany na zewnętrznej ścianie gmachu od strony miasta, w dworcowej poczekalni lub na peronie. Mamy nadzieję na odnalezienie źródeł, które pomogą nam rozwiązać tę zagadkę.

Otrzymany zegar, który dołączył do przekazanego nam również w ubiegłym roku zabytkowego żyrandola z poczekalni stacji PKP, nie spocznie na dłużej w magazynie. Zamierzamy go już wkrótce wykorzystać na przygotowywanej nowej wystawie stałej pt. "Po torach w przeszłość ziemi sochaczewskiej".

Serdecznie dziękujemy Pani Izabelli Kruczyk-Grabiec za wzbogacenie naszych zbiorów o jakże cenny artefakt. Wyrazy wdzięczności za pomoc w sfinalizowaniu przedsięwzięcia kierujemy również do Pani Redaktor Jolanty Sosnowskiej z dwutygodnika "Ziemia Sochaczewska".

Tomasz Karolak
Monika Szymańska
…
Muzeum Kolei Wąskotorowej
w Sochaczewie

Fot. Monika Szymańska