Żołnierskie kwatery wymagają remontu

Major Feliks Kozubowski w kampanii wrześniowej 1939 r. dowodził II batalionem 18 pułku piechoty. Zginął, podobnie jak większość jego żołnierzy, podczas obrony Sochaczewa. Został pochowany razem z nimi na cmentarzu parafialnym przy ul. Traugutta. Upływający czas odcisnął piętno na żołnierskich grobach. Kwatery wymagają remontu.

- O uporządkowaniu kwater żołnierskich na cmentarzu parafialnym przy ul. Traugutta rozmawialiśmy już kilka razy - powiedział nam burmistrz Piotr Osiecki.. - Ostatnio 17 września, gdy składaliśmy kwiaty na grobie majora Kozubowskiego. - Oczywiście popieram ten pomysł, choć mam świadomość, że wymaga rozmów i konsultacji z wieloma osobami, m.in. zarządcą cmentarza czy historykami.
Projekt pilotuje Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą.
- Od ubiegłego roku staramy się o rewitalizację grobów i ich otoczenia - mówi Jakub Wojewoda. - Największy nacisk kładziemy na remont grobu majora Kozubowskiego. W czasie dreszczów stoi na nim woda. Płyta powinna mieć lekki skos, żeby woda mogła spłynąć. Nieczytelne są wyryte na niej litery. Grobowiec obejrzał już projektant i ewentualny wykonawca poprawek. Czekamy obecnie na kosztorys prac.

Konieczne będą ekshumacje?
Mogiła mjr Feliksa Kozubowskiego będzie najważniejszą częścią, a zarazem początkiem prac remontowych. Muzeum jest zwolennikiem kompleksowej rewitalizacji tego miejsca. Wizyta na cmentarzu przy ul. Traugutta jest elementem historycznego „Traktu Pamięci, Walk i Męczeństwa”. Żołnierskie groby nie doczekały się nawet tabliczki informacyjnej na murach nekropolii.
- Oczywiście wszystko zależy od tego, jakimi środkami będziemy dysponować. Warto odnowić krzyże i chodniki. Płyty są powyłamywane - mówi Jakub Wojewoda.
Żołnierskie kwatery skupione są w dwóch położonych nieopodal miejscach. Zwłaszcza układ grobów w sąsiedztwie mogiły majora Kozubowskiego jest chaotyczny.
- To właśnie w tym miejscu odbywają się wszystkie rocznicowe uroczystości. Jest bardzo mało przestrzeni. Powinna być lepiej wykorzystana. Jeżeli chciałoby się kompletnie poprawić stan tego miejsca, pewnie konieczne są ekshumacje. To z kolei może wywołać kontrowersje. I okazać się bardzo kosztowne - wyjaśnia Jakub Wojewoda.

Czekamy na konkrety
Projekt gruntownego remontu mogiły mjr. Feliksa Kozubowskiego i innych mogił popiera proboszcz parafii św. Wawrzyńca ks. Piotr Żądło. Jak nam powiedział, jest gotowy na współpracę z władzami miasta. W sprawie konieczności przeprowadzenia prac renowacyjnych wystosował już pismo do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
- Obrońcy Sochaczewa powinni być otaczani najwyższym szacunkiem. Jeśli chcemy pokazać, że pamiętamy i doceniamy ich ofiarę, musimy zadbać o żołnierskie mogiły, w tym grób mjr Feliksa Kozubowskiego. Pomysł jest w dobrych rękach. Maciej i Jakub Wojewodowie z Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą zazwyczaj kończą to, co rozpoczynają. Czekam na efekty ich działań, konkretne uwagi i propozycje - podsumowuje burmistrz Piotr Osiecki.
Agnieszka Poryszewska