Antoni Michalak - niezwykła historia zwykłego chłopca

Antoni Michalak urodził się w Kozłowie Szlacheckim koło Sochaczewa w 1902 roku jako piąte, najmłodsze dziecko skromnego rolnika, sołtysa wsi Kozłów. Nie dane mu było jednak pozostać na ojcowiźnie i uprawiać rolę. Na skutek niezwykłych zdarzeń podczas I wojny światowej został uznanym artystą i wyruszył w świat.
Antek uczęszczał do szkoły powszechniej w Kozłowie i tu odebrał podstawowe wykształcenie. Gdy osiągnął wiek 15 lat, ambitni rodzice widząc, że jest zdolny, wysłali go do gimnazjum w Warszawie. To był wówczas dla wiejskiego dziecka wielki świat. Długo się jednak nim nie nacieszył, bo wybuchła I wojna światowa. I tu zaczyna się nasza historia.
Wracając któregoś dnia do domu przez Leonów Antek trafił na bitewną potyczkę. Kule świstały i trzeba było się gdzieś schować. Wskoczył do jakiegoś budynku. Ochrona okazała się złudna. W ścianę trafił pocisk, który ciężko go zranił.
Zajęli się nim Rosjanie. Został zabrany przez ich sanitarno-ewakuacyjny pociąg, w którym rannymi zajmowały się dwie rosyjskie księżne – Dołgorukowa i Szczerbatowa. Zaopiekowały się chłopcem. Po dotarciu do Odessy umieściły go w sierocińcu. Tam przeszedł rekonwalescencję. Gdy odzyskał zdrowie, poszedł do szkoły. A że odkryto u niego duże zdolności artystyczne, jego mecenaski wysłały go do szkoły rysunku, w której od 1918 roku spędził trzy lata.
Gdy wrócił do kraju, kontynuował naukę w warszawskiej Szkole Rysunkowej oraz studia malarskie na akademii. W 1925 roku wyruszył na stypendium artystyczne do Paryża, wówczas światowej stolicy sztuki. Po licznych wojażach znów znalazł się w Polsce. W 1939 r. zamieszkał na stałe w Kazimierzu Dolnym. Antoni Michalak znany był głównie z malarstwa religijnego, portretowego oraz ściennego. Jeden z jego obrazów wisi w Muzeum Narodowym. Wystawy prac Antoniego Michalaka pokazywane były we wszystkich stolicach europejskich oraz Nowym Jorku.
Dziś krajanem z Kozłowa Szlacheckiego zainteresował się Alfred Nowiński, radny gminy Nowa Sucha. On też wpadł na pomysł uczczenia 110. rocznicy urodzin malarza, która będzie miała miejsce w przyszłym roku. Radny Nowiński zaraził swoim pomysłem zarówno wójta gminy, jak i proboszcza kozłowskiej parafii. Odwiedził też w Kazimierzu jednego z synów Michalaka, który ucieszył się z tej inicjatywy.
Pomysł jest taki, by w przyszłoroczną rocznicę na ścianie kościoła w Kozłowie Szlacheckim umieszczona została pamiątkowa tablica. Jeden ze swych obrazów artysta podarował tej parafii. Wizerunek Świętego Mikołaja wisi w kościele do dziś. Na razie, za sprawą radnego, w niedzielę, 28 sierpnia przed świątynią pojawiła się wystawa, na którą złożyły się tablice z życiorysem artysty i reprodukcjami jego prac. Wszystko po to, by mieszkańcy parafii dowiedzieli się o znanym w świecie niegdysiejszym mieszkańcu Kozłowa. Wystawę można było oglądać tego dnia podczas wszystkich mszy św. Przeniesiono ją do Szkoły Podstawowej w Kozłowie Szlacheckim. Kolejnym miejscem ekspozycji będzie Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Nowej Suchej. Zawita tam pod koniec września.
Tymczasem do Alfreda Nowińskiego odezwali się synowie Antoniego Michalaka – Janusz i Tadeusz, którzy wyrazili chęć spotkania się. Odbędzie się ono w środę, 28 września o godz. 14 w Szkole Podstawowej w Kozłowie Szlacheckim z udziałem wójta, proboszcza i pomysłodawcy tego wydarzenia. Ustalona wówczas zostanie treść pisma do kurii biskupiej w Łowiczu i do konserwatora zabytków w Płocku o wyrażenie zgody na umieszczenie na kościele tutejszej parafii tablicy upamiętniającej postać Antoniego Michalaka.
Ukonstytuował się również komitet dla uczczenia obchodów 110. rocznicy urodzin malarza. Obecnie w jego skład wchodzą wójt gminy Nowa Sucha Maciej Mońka, proboszcz parafii p.w. św. Mikołaja w Kozłowie Szlacheckim ks. Władysław Czaplicki, Alfred Nowiński, przewodnicząca komisji społeczno-budżetowej rady gminy Barbara Kosmalska i jako honorowi członkowie synowie artysty. Alfred Nowiński zastrzega jednak, że to jeszcze z pewnością nie wszyscy.
Małgorzata Pałuba