Cmentarz

W 13 numerze Ziemi Sochaczewskiej z dnia 28 marca 2001 roku ukazała się notatka prasowa zredagowana przez osobę podpisującą się pseudonimem "Krajan" podająca mylne informacje dotyczące cmentarza wojskowego w Bielicach. W notatce napisano, cytuję: "Przy tej okazji wymienia się również cmentarz niemiecki w Bielicach. Jednak jak twierdzi świadek jego powstawania, ówczesny dyrektor szkoły w Wyczółkach, stworzyła go... w latach 70-tych pani bibliotekarka z WODR-u". Przykro mi, ale w tych dwóch zdaniach znajduje się więcej błędnych informacji niż prawdy.
Na cmentarzu wojennym w Bielicach, zajmującym 0,14 h, leży ponad 100 żołnierzy z armii rosyjskiej a nie niemieckiej. Piszę poległych z armii rosyjskiej a nie poległych Rosjan, ponieważ w szeregach walczących tu w latach I Wojny Światowej armii rosyjskiej i niemieckiej było m.in. wielu Polaków, którzy zmuszeni byli do służby w tych armiachCmentarz powstał podczas walk w 1915 roku, w latach dwudziestych był przebudowany, wtedy to właśnie na grobach położono betonowe tablice z nazwiskami poległych i postawiono obelisk z datą 31 maja 1929 roku. W 1991 roku gmina Sochaczew wyremontowała cmentarz i postawiła brzozowe krzyże.
Jest to jeden z kilkunastu cmentarzy Wielkiej Wojny na terenie powiatu sochaczewskiego. Żałować należy, że Pan Dyrektor Szkoły w Wyczółkach nie wiedział (nie chciał wiedzieć?) o tym wszystkim i obraża ducha winną Panią Bibliotekarkę, która na przekór takim wybitnym znawcom historii jak wspomniany Dyrektor Szkoły w Wyczólkach próbowała przywrócić zapomnianą pamięć o Wielkiej Wojnie. Może gdyby Pan Dyrektor lepiej znał historię, to wiedziałby, że w pobliżu Jego szkoły są jeszcze pierwszowojenne cmentarze w Gradówku, Gradowie, Borzymowie i w paru innych miejscowościach. I może gdyby ta Jego świadomość była większa, to traktowano by je z większym szacunkiem - wszak to Pan Dyrektor kształtował postawy młodych ludzi z najbliższych okolic.
A Krajanowi polecam poczytanie ustawy z dnia 28 marca 1933 roku o grobach i cmentarzach wojennych (Dz. U. z dnia 30 maja 1933 roku) i odpowiedź na pytanie - dlaczego większość cmentarzy wojennych z lat Wielkiej Wojny jest tak zaniedbana i pozbawiona opieki?
Liczę na jakieś wyrazy skruchy za obrażenie pamięci poległych, no i przeproszenie Pani Bibliotekarki.

Paweł Rozdżestwieński
konikhdj@hot.pl