Historia Gminy Teresin - Wysadzony pociąg

Pod koniec listopada 1943 roku pod stacją PKP Szymanów (aktualnie Teresin - Niepokalanów), prawdopodobnie ok. 2 km od przystanku Piasecznica, został wysadzony przez partyzantów niemiecki pociąg towarowy ze sprzętem wojskowym. Wysadzone w powietrze wagony z amunicją rozświetliły okolicę. Chwilę po wysadzeniu, Niemcy znajdujący się w pociągu zaczęli bronić się, strzelając z pociągu. Na odpowiedź nie musieli długo czekać. Po krótkiej wymianie ognia, dowódca akcji ppor. Andrzej Malinowski wydał rozkaz natychmiastowego wycofania się w kierunku Szymanowa.
Cel został osiągnięty, zniszczono bardzo ważny dla Niemców transport sprzętu wojskowego. Pociąg składał się z bardzo dużej ilości wagonów, lokomotywa pchała przed sobą platformę, za sobą ciągnęła wagon osobowy, a za nim były wagony z amunicją oraz wagony z różnego kalibru działami i samochodami. W wyniku wysadzeń pociągu zginęło lub odniosło rany ponad 100 niemieckich żołnierzy. Po stronie polskich żołnierzy nie było zabitych ani rannych. W akcji odwetowej za wysadzenie pociągu, 1.12.1943 r. przy stacji kolejowej w Szymanowie hitlerowcy rozstrzelali 20 więźniów z Pawiaka . Ciała zabrali i wywieźli w nieznane miejsce. Świadkami tej egzekucji byli mieszkańcy Teresina. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że rozstrzelani więźniowie Pawiaka, byli mieszkańcami powiatu sochaczewskiego. Po wojnie w miejscu egzekucji stanął skromny pomnik upamiętniający to wydarzenie. Z powodu remontów, które przeprowadzane były przez PKP, pomnik przeniesiono na cmentarz parafialny, na którym znajduje się do dzisiaj. Umiejscowiony jest on tuż przy wejściu na cmentarz, po lewej stronie obok grobu 5 NN polskich żołnierzy. Obecnie w rejonie stacji PKP jest jeszcze jeden pomnik, który upamiętnia to wydarzenie.
Władze Teresina oraz lokalna społeczność chcą, aby pomnik z cmentarza przeniesiony został z powrotem na swoje prawowite miejsce. W teresińskim miesięczniku „Prosto z Gminy”, nr 3/2008, ukazał się artykułu pt. „Kto pamięta te historie..”. Autor - pan Marek Jaworski poszukuje świadectw i świadków opisanych wydarzeń. Listy z takimi informacjami można kierować na adres redakcji „Prosto z Gminy”, ul. Zielona 20, 96-515 Teresin, z dopiskiem „Pomnik”.


Pełna lista rozstrzelanych mieszkańców:
L.p. Nazwisko i Imię Data urodzenia 1 Gołębiowski Jan 15.04.1896 2 Kowalski Witold 22.10.1900 3 Gajda Feliks 10.02.1891 4 Przybysz (lub Prybysz) Józef 28.01.1885 5 Ciurlik Eugeniusz 15.12.1892 6 Górko (lub Górka) Roman 08.12.1910 7 Kuliński Henryk 24.11.1913 8 Król Alfons 31.01.1909 9 Kierszek Aleksander 09.01.1920 10 Kotasiński Kazimierz 27.08.1903 11 Stefański Zdzisław 24.10.1924 12 Orłowski Józef 29.06.1907 13 Sapuła Jan 19.06.1919 14 Wojnowski Marian 01.10.1907 15 Wiśniewski Kazimierz 01.01.1907 16 Głuchowski Ryszard 14.04.1921 17 Spardaszewski Franciszek 15.04.1896 18 Janicki Henryk 13.07.1923 19 Kwaśniewski Stanisław 31.10.1890 20 Gutowski Stanisław 10.04.1907

Literatura:
H. Zaczkowski, S. Janicki „Armia Krajowa na Ziemi Sochaczewskiej”,
J. Śląski „Polska Walcząca”

Tomasz Donat

Ps: Osoby zainteresowane wspomnianymi wydarzeniami odsyłam również do pracy pt. „Reportaż o Henryku Kucharskim” , która wygrała pierwszy etap konkursu młodych dziennikarzy "Ludzie wokół mnie", autorstwa Kolkowicza - przedstawiona jest tam relacja pana Henryka z wspomnianych listopadowych dni 1943 roku.

Pozdrawiam, Marek