RIO unieważni uchwałę budżetową?

Czy Regionalna Izba Obrachunkowa zakwestionuje dwie uchwały Rady Miejskiej, w tym zatwierdzony 8 grudnia budżet na 2010 rok? Trudno przesądzać, ale są poważne obawy, że Izba stwierdzi ich nieważność. Przyczyną zanegowania obydwu uchwał może być przekroczenie przez sochaczewską Radę jej ustawowych kompetencji.
Przypomnijmy, że na sesji 24 listopada dyskutowano o zaoszczędzonych pieniądzach, które można było wykorzystać na inne cele. Burmistrz zaproponował radnym, aby 222,2 tys. zł przeznaczyć na dalszy remont Urzędu Miasta, jednak na wniosek Przewodniczącej RM wydatki te zmniejszono o 30 tys. zł, a środki przeznaczono na modernizację chodnika przy bloku Wspólnoty Mieszkaniowej Staszica 1. Stało się tak, choć przed głosowaniem B. Czubacki wyjaśniał, iż ze względu na warunki pogodowe remontu nie uda się wykonać w tym roku. Ponadto na 2010 rok zaplanował remont drogi dojazdowej do pawilonów przy szczycie tego budynku i wówczas można ułożyć także chodnik. Mimo negatywnej opinii burmistrza pieniądze na chodnik przeniesiono.
Dwa tygodnie później, 8 grudnia, dyskutowano o projekcie budżetu miasta na 2010 rok. Tym razem Przewodnicząca zaproponowała, aby zwiększyć wydatki Biura Rady Miejskiej z 313.000 do 330.000 zł. Stosowny wniosek otrzymała i pozytywnie zaopiniowała Komisja Budżetu i Finansów RM. Po wysłuchaniu uzasadnienia i krótkiej dyskusji radni zdecydowali o podniesieniu wydatków Biura o 17 tys. zł i o tę samą kwotę zmniejszyli przyszłoroczny budżet promocji. W takim kształcie plan dochodów i wydatków miasta poddano głosowaniu. Jedynie M. Małecki, w poprzedniej kadencji Przewodniczący RM, wstrzymał się od głosu.
- Nie chodzi mi o pieniądze, tylko o przestrzeganie procedur. 17 tys. zł dla Biura Rady, przy 80 milionach w budżecie, stanowi niewielki promil wydatków miasta. Ustawa o finansach publicznych bardzo dokładnie mówi, co wolno, a czego nie. W przypadku wątpliwości zawsze o opinię można poprosić Regionalną Izbę Obrachunkową i tak zrobiliśmy, gdy Przewodnicząca D. Radzanowska poprosiła o dodatkowe środki na utrzymanie Biura, a we wniosku napisała, że zostaną one przeznaczone na zakup nagród i pucharów wręczanych w imieniu Rady laureatom konkursów czy zwycięzcom zawodów sportowych. Jest to prawidłowe, zgodne z przepisami i tradycją, dlatego Regionalna Izba Obrachunkowa nie zakwestionowała prawa do wręczania nagród, ale sugerowała, aby wydatki na zakup maskotek i innych nagród zapisać nie w bieżących wydatkach Rady, lecz promocji miasta. Niestety nie wzięto pod uwagę tej sugestii – mówi Bogumił Czubacki.
Orzecznictwo Regionalnych Izb Obrachunkowych nadzorujących finanse miast i gmin, kontrolujących przestrzeganie procedur związanych z uchwalaniem czy dokonywaniem zmian w budżecie - jest jednoznaczne. Ostatnio „Rzeczpospolita" dotarła do orzeczenia Kolegium RIO stwierdzającego nieważność uchwały rady gminy Markuszów w sprawie zmian budżetu gminy na 2009 r. („Kto może zmieniać budżet gminy”, Robert Horbaczewski, 9.12.2009). W uzasadnieniu napisano, że przesunięcia środków budżetowych dokonano z inicjatywy samej Rady i jest to wada uchwały powodująca jej nieważność. Zdaniem RIO, w trakcie wykonywania budżetu radni nie mogli wprowadzać do niego zmian z własnej inicjatywy, gdyż jest to wyłączna kompetencja wójta (burmistrza). Organem odpowiedzialnym za przygotowanie projektu budżetu oraz jego późniejsze wykonanie jest burmistrz.
W ub. roku o identycznej sytuacji pisał serwis samorządowy Polskiej Agencji Prasowej („Budżet tylko u wójta”, Daniel Pawluczuk, PAP, 16.03.2008). Autor tego tekstu zaznacza, że Rada nie może wprowadzać własnych poprawek do budżetu, nawet jeżeli nie prowadzą do zwiększenia deficytu, a Krajowa Rada RIO uważa, że naruszałoby to zapisane w ustawie o finansach publicznych kompetencje burmistrza. Zgodnie z ustawami ustrojowymi samorządów, bez zgody wójta (burmistrza) Rada nie może wprowadzić w projekcie budżetu zmian powodujących zwiększenie wydatków nie znajdujących pokrycia w planowanych dochodach, a nawet zmian w sytuacji, gdy nowelizacja nie spowoduje wzrostu deficytu. Działania takie mogłyby prowadzić do zachwiania równowagi budżetowej oraz do zakwestionowania zapisanej w ustawie o finansach publicznych wyłącznej kompetencji burmistrza do zgłaszania propozycji zmian w budżecie. RIO podkreśla, że chodzi o zdyscyplinowanie burmistrzów i radnych, by zgodnie z prawem podejmowali decyzje finansowe, oraz o jasne określenie kompetencji dwóch organów władzy samorządowej.
Jedynym wyjściem w sytuacjach spornych, gdy radni chcą dokonać zmian w projekcie dochodów i wydatków na przyszły rok (więcej pieniędzy dla Biura Rady) lub w realizowanym właśnie budżecie (30 tys. na chodnik) jest porozumienie z burmistrzem. To on może przejąć inicjatywą uchwałodawczą i zaproponować na sesji zmiany zgodne z oczekiwaniami radnych. Może, ale nie musi.

Daniel Wachowski