Zaskakujące odkrycia miłośników sochaczewskich fortyfikacji

Ostatni okres pandemii był dla miłośników sochaczewskich fortyfikacji doskonałą okazją do zgłębiania wiedzy o pozostałości linii umocnień wokół Sochaczewa tworzonej dla zaspokojenia wybujałych ambicji Hitlera w końcowym okresie II wojny światowej. Punktem wyjścia w prowadzonych badaniach było pozyskanie z zasobów NARA (National Archives and Records Administration) niemieckiego zdjęcia lotniczego z 24 stycznia 1945 roku, na którym wrysowano, najprawdopodobniej przez niemieckiego operatora, wschodnią rubieżą przygotowaną przez polskich przymusowych robotników, a w szczególności mieszkańców Sochaczewa i braci Franciszkanów z pobliskiego Niepokalanowa pod nadzorem niemieckiego okupanta (zdjęcie nr 1) . Wrysowany pierścień obrony miasta, na którym widoczna jest pierwsza i druga linia okopów połączonych rowami łącznikowymi, zainspirował nas do umieszczenia linii obrony na współczesnej mapie Sochaczewa oraz oznaczenia na zdjęciu lotniczym dotychczas odnalezionych schronów żelbetowych i widocznych pozostałości linii umocnień .

Dogłębna analiza zdjęcia lotniczego pozwoliła nam dostrzec obiekty które do dnia dzisiejszego się nie zachowały w widocznej formie, a mogły stanowić punkty pierścienia obrony wokół miasta. Dokładne dopasowanie mapy lotniczej do współczesnych zdjęć satelitarnych pozwoliło nam namierzyć interesujące nas obiekty w terenie, których pozostałości udało się częściowo potwierdzić na zdjęciach oraz na danych LiDAR. Kilka najbardziej ciekawych obiektów udało nam się potwierdzić w terenie podczas badań powierzchniowych przeprowadzonych w 2020 roku i nanieść je na mapę.

PROJEKTU „SOCHACZEWSKIE FORTYFIKACJE”. zamieszczoną na portalu e-sochaczew.pl.

https://www.google.com/maps/d/edit...

Pierwsze sukcesy utwierdziły nas w przekonaniu, że coraz lepiej czytamy i interpretujemy zdjęcia lotnicze, które dzięki wysokiej rozdzielczości zaczynają nam opowiadać swoją historię. Na podstawie samego zdjęcia lotniczego udało nam się oznaczyć około 60 potencjalnych celów naszych dalszych poszukiwań śladów historii sochaczewskich schronów. Niestety wiele z tych obiektów jest już pod współczesnymi zabudowaniami lub na terenach prywatnych bądź zasypanych pod warstwą ziemi. Te ograniczenia powodują, że kolejny etap naszych badań będzie polegał na zbieraniu informacji od mieszkańców miasta na temat lokalizacji i historii sochaczewskich schronów oraz dalszej analizie zgromadzonych materiałów badawczych.

Jednak to nie koniec naszych dotychczasowych działań, które pozwalają nam odkrywać okupacyjną historię sochaczewskich bunkrów. W celu precyzyjnej analizy zdjęcia lotniczego dokonaliśmy także jego porównania z odtajnioną mapą sowiecką, obrazującą schemat niemieckich linii obronnych, opracowaną na podstawie zdjęć i informacji wywiadu, które zebrano w okresie od 28 sierpnia do 6 grudnia 1944 roku 

Niezwykle przydatna w dalszych badaniach okazała się również mapa odnaleziona w Archiwum Federacji Rosyjskiej, realizującym niemiecko-rosyjski projekt digitalizacji niemieckich dokumentów, obrazująca budowę stanowiska AOK 9 na Wiśle w rejonie Modlina ze stanem na dzień 23 listopada 1944 r. Ten dokument czeka obecnie na opracowanie, a naniesiona na niej kompletna linia okopów pozwoli odtworzyć 1 i 2 linie okopów na wschód od rzeki Bzury i być może wskaże kolejne potencjalne lokalizacje do badań na lewym brzegu Bzury.

Zgodnie z założeniami niemieckich budowniczych pierwsza (w naszym przypadku wschodnia) pozycja obrony składała się dwóch rzędów rowów strzeleckich, oddzielonych od siebie o około 270 m jeden od drugiego, z dobrze rozwiniętym w głąb systemem rowów łącznikowych. Pomiędzy pierwszą i drugą linią rowów strzeleckich wybudowano także szereg drewniano-ziemnych schronów biernych tzw. ziemianek. Ich lokalizację w rejonie lokalizacji dzisiejszego MC Donald, Sonaty oraz Wypaleniska, Nowej Wsi aż do Kistek ustaliliśmy na podstawie mapy opracowanej przez Hauptmanna Kehra będącej planem do celów projektowych, dokumentującym stan realizacji budowy umocnień, lokalizacji bunkrów i stanowisk dowodzenia w rejonie 173. Panzerjägerabteilung 73. Dywizji Piechoty w rejonie Warszawy ze stanem ich budowy na dzień 12 grudnia 1944 roku. Odręczne wykonanie tej mapy stanowiło spory problem gdyż dokładne dopasowanie jej to zdjęć satelitarnych było bardzo utrudnione, jednak dokładne odwzorowanie cieków wodnych pozwoliło nam „naciągnąć mapę” na współczesne współrzędne.

Następnie dokonaliśmy porównania danych z mapy i modelu terenu wygenerowanego z danych LiDAR w celu rozpoznania pozostałej infrastruktury obronnej z końcowego okresu II wojny światowej w rejonie Sochaczewa. Kolejnym etapem było potwierdzenie w terenie naszych przypuszczeń co do konstrukcji i lokalizacji obiektów z mapy Hauptmanna Kehra.

Szanowni miłośnicy historii Sochaczewa! 

Fundacja Ochrony Zabytków Mazowsza wraz z grupą miłośników sochaczewskiej historii realizuje społecznie projekt związany z ocaleniem od zapomnienia i przywróceniem do zbiorowej pamięci obiektów militarnych, licznie i gęsto rozsianych w Sochaczewie i jego najbliższych okolicach p.n. „Projekt – Sochaczewskie Fortyfikacje”.

Potrzebujemy pomocy mieszkańców ziemi sochaczewskiej! 

Apel do mieszkańców Sochaczewa i okolic! 

Kochani mieszkańcy naszego miasta tylko razem mamy szansę ocalić od zapomnienia ten mały, ale niezwykle ważny, bo okupiony przymusową pracą naszych przodków, fragment ciężkiej historii naszego regionu. Będziemy wdzięczni za przekazywanie wszelkich informacji, wspomnień, zdjęć i materiałów, które mogą przyczynić się do zgłębienia naszej wiedzy dotyczącej sochaczewskich schronów. Nie chodzi nam tylko o materiały z okresu wojny, ale szukamy także zdjęć schronów z lat powojennych aż do lat 90-tych.

Jeżeli chcesz się podzielić swoją wiedzą prosimy o kontakt z koordynatorem projektu: Artur Gałecki tel. 604 594 199, e-mail: bunkry@fozm.pl

Czekamy także na przychylność osób, na których terenach znajdują się niszczejące schrony i nie są przez nie wykorzystywane o ich użyczenie dla naszej społecznej działalności.

Serdeczne podziękowania dla Piotra Kurzawy i Huberta Trzepałki, znawców tematyki fortyfikacyjnej, za cenne wskazówki, ślady i inspirację.

Szczególne podziękowania za mozolną i rzetelną pracę nad mapami składam Piotrowi Kajak, który kilka miesięcy temu dołączył do naszego grona miłośników sochaczewskich schronów.

W kolejnym poście pokażemy rozmieszczenie schronów w okolicach ulic: Olimpijskiej, Samodzielnej, Nowowiejskiej i Żytniej. Zobaczcie sami czy znaleźliśmy wszystkie 

Więcej informacji dotyczących naszej działalności:

Facebook: Projekt-Sochaczewskie-Fortyfikacje

Jak zawsze prośba o UDOSTĘPNIANIE POSTU!

Tylko wtedy mamy szansę na kolejne odkrycia.