Z Norwegami o pomocy społecznej i lotnisku

W dniach 22-30 maja wiceburmistrz Jerzy Żelichowski przebywał w Norwegii, gdzie z ramienia Związku Miast Polskich obserwował skandynawski system opieki społecznej. Podczas wyjazdu udało się też odwiedzić i nawiązać kontakty z władzami gminy Ullensaker, w której 10 lat temu uruchomiono największe obecnie norweskie lotnisko Oslo-Gardermoen.
W ubiegłym roku Związek Miast Polskich, Związek Powiatów Polskich oraz Związek Gmin Wiejskich otrzymały grant na współpracę z norweskim Związkiem Samorządów Terytorialnych. W założeniach tego projektu, wspieranego finansowo przez rząd Norwegii, jest przenoszenie na polski grunt dobrych praktyk i rozwiązań z różnorodnych dziedzin działania samorządów. Powołano do życia Grupy Wymiany Doświadczeń m.in. z zakresu pomocy społecznej, edukacji, kultury i gospodarki komunalnej. Sochaczew działa w Grupie Wymiany Doświadczeń zajmującej się szeroko pojętą pomocą społeczną, a nasze placówki – MOPS, DDPS i ŚDS - uczestniczące projekcie, konsultują swe działania z innymi jednostkami w kraju, analizują skuteczność działań, koszty a nawet satysfakcję klientów.
W ramach współpracy ZMP, ZPP i ZGW z norweskim Związkiem Samorządów Terytorialnych cyklicznie organizowane są wyjazdy studyjne do Norwegii. Raz w miesiącu grupa samorządowców, pracowników jednostek kultury, edukacji i pomocy społecznej odwiedza norweskie gminy, liderów w jakiejś dziedzinie. W maju, do Norwegii zaproszono czterech samorządowców, w tym burmistrza Jerzego Żelichowskiego, który przyglądał się działaniom dzielnicy Północne Oslo. Pod względem efektywności, jakości pracy służb świadczących pomoc społeczną osiąga ona najlepsze efekty nie tylko w Oslo, ale w całej Norwegii.
- Moją rolą było zapoznanie się ze stosowanymi w tej dzielnicy rozwiązaniami i pomysłami. Niektórych działań nie da się od razu przenieść na nasz grunt, z różnych względów - ekonomicznych czy technicznych, ale jeden pomysł będę rekomendował Związkowi Miast Polskich do poważnego rozważenia. Norweskie placówki pomocy społecznej zatrudniają osoby pełniące funkcję konsultanta ekonomicznego. Każdemu zainteresowanemu, nie tylko klientom pomocy społecznej, konsultanci pomagają wyjść z chwilowych kłopotów ekonomicznych. Zdarzają się różne sytuacje - utrata pracy czy dłuższa choroba - rodzina nagle wpada w kłopoty finansowe, nie jest w stanie spłacać kredytu zaciągniętego w banku, zalega w opłatach za mieszkanie. Na tym etapie nie wymaga pomocy finansowej ze strony państwa, ale porady, wsparcia w rozmowach z bankami. Konsultant może doradzić konsolidację kredytów, w imieniu swojego klienta rozmawia o odroczeniu terminów spłaty rat, renegocjuje umowy itp. Dla wszystkich stron jest to idealne rozwiązanie – rodzina łatwiej wychodzi z kryzysu a bank nie ryzykuje utraty pożyczonych pieniędzy. Lepiej pójść na ugodę z klientem niż czekać aż wpadnie w spiralę zadłużenia, stanie się niewypłacalny, trafi na garnuszek państwa – mówi J. Żelichowski.
Skandynawowie mają najlepszy na świecie system opieki społecznej i nie chodzi tylko o wypłatę zasiłków, ale też o opiekę nad ludźmi starszymi, zapobieganie kryzysom w rodzinie, wsparcie dla niepełnosprawnych. Praktycznie każdy obszar działalności jednostek pomocy społecznej jest badany pod względem skuteczności, dostępności, kosztów. Tak szczegółowo analizowane są z resztą wszystkie działania samorządu pod kątem ekonomicznym i jakościowym. Gminy porównują efektywność swej pracy ponieważ mają pełną bazę danych o samorządach w całym kraju.
W Norwegii każdy burmistrz może porównać swoją skuteczność do średniej z kraju: jaki poziom kształcenia zapewnia jego gmina, czy usługi komunalnej są na odpowiednim poziomie. Od razu wie, w jakiej dziedzinie zrobił dużo, a w jakiej należy poprawić efektywność. Dane są jawne, dostępne dla każdego obywatela, dlatego w Norwegii trudno o populizm, o bezpodstawne krytykowanie samorządu.
17 czerwca w Warszawie odbędzie się podsumowanie wszystkich tegorocznych wyjazdów studyjnych organizowanych w ramach współpracy polskich i norweskich organizacji samorządowych. J. Żelichowski przedstawi raport ze swego wyjazdy oraz stosowne rekomendacje.

Burmistrz wykorzystał swój pobyt w Norwegii także do odwiedzenia międzynarodowego lotniska Oslo-Gardermoen, leżącego 48 km od stolicy. W gminie Ullensaker od 10 lat funkcjonuje międzynarodowe lotnisko, dawniej wojskowe. Jest to obecnie najruchliwszy port Norwegii, który obsługuje rocznie około 16 mln pasażerów.
- Odwiedziłem Ullensaker i nawiązałem kontakt z burmistrzem tej miejscowości Haraldem Espelundem. Gospodarze zorganizowali kilkugodzinną wizytę na lotnisku, w tych jego częściach niedostępnych dla pasażerów. Okazuje się, że historia portu to niemal kopia naszych starań o lotnisko w Bielicach. Był to obiekt wojskowy, nad jego losami odbywały się długie debaty i spory polityków różnego szczebla, były próby zdyskredytowania inwestycji w oczach mieszkańców, atak nieprzychylnych mediów. Jednak dzięki determinacji lokalnych władz wszystko zakończyło się sukcesem – mówi Jerzy Żelichowski.
Oslo-Gardermoen to jeden z najbardziej ekologicznych portów lotniczych na świecie, o bardzo niskim dopuszczalnym poziomie hałasu, dużym stopniu odzysku m.in. wody i substancji chemicznych stosowanych do odmrażania pasów startowych, o bardzo dużym poziomie bezpieczeństwa. Od chwili jego otwarcia w gminie Ullensaker potroiła się liczba mieszkańców. Stała się ona najdynamiczniej rozwijającą w Norwegii. Wszystkie renomowane firmy chcą mieć siedziby w pobliżu lotniska. Pobudowano kilka dużych osiedli mieszkaniowych, co zaprzecza wyobrażeniom, że lotnisko w Bielicach wywoła spadek cen nieruchomości, wyludni Sochaczew. Przeciwnie, ludzie chcą mieszkać w pobliżu lotniska i korzystać z dobrodziejstw, jakie daje to sąsiedztwo. W ostatnich latach Oslo i Ullensaker połączyła autostrada oraz szybka kolej, więc pociągiem do stolicy można dojechać w 15 minut.
Burmistrz H. Espelund zadeklarował, że chętnie przyjedzie do Sochaczewa, opowie o swoich doświadczeniach związanych z budową portu, przeszkodach na jakie natrafiał i sposobach ich usuwania.

D. Wachowski